Đầu thế kỷ 13 nhà quý tộc Sebastocrator Kaloyan đã cho xây dựng một tòa nhà hai tầng bên cạnh. Các bức bích họa trong nhà thờ thứ hai này được vẽ vào năm 1259 đã trở thành một trong những bộ sưu tập quan trọng nhất của các bức tranh thời trung cổ. Nhà thờ Boyana được hoàn tất khi nhà thờ thứ ba được xây dựng vào đầu thế kỷ 19 hoàn thành. Nhà thờ này là một trong những di tích được bảo tồn hoàn hảo nhất, đặc biệt là bảo tồn nghệ thuật thời trung cổ Đông Âu.
 |
Có rất nhiều các bức tranh tường trong nhà thờ từ các thế kỷ 11, 13, 15-17 và 19. Theo thống kê có tổng cộng 89 khung cảnh với 240 hình ảnh con người được mô tả trên các bức tường của nhà thờ trong các giai đoạn khác nhau. Những tác phẩm có giá trị nghệ thuật nổi bật nhất là những bức tranh từ thế kỷ 13. Những bức tranh này có một sự thể hiện tinh thần đặc biệt, sống động và được vẽ theo tỷ lệ hài hòa.
 |
Từ quan điểm kiến trúc, nhà thờ Boyana là một ví dụ điển hình cho kiến trúc nhà thờ được xây dựng theo phong cách Hy Lạp với mái vòm, mặt tiền được trang trí lộng lẫy bằng gốm và một cây thánh giá ở tiền sảnh. Nó là một trong những di tích thời trung cổ đáng chú ý nhất với bức tranh tường đỉnh cao về nghệ thuật.
 |
Năm 1917, một công viên được xây dựng quanh nhà thờ, qua đó bảo vệ môi trường xung quanh và tách biệt với tác động của giao thông hiện đại nhằm bảo đảm tính toàn vẹn cho nhà thờ. Cho đến nay, tài sản của nhà thờ vẫn được bảo vệ nguyên vẹn từ các cuộc xâm lược lịch sử, và các mối đe dọa phá hoại khác. Trải theo thời gian hình thành và phát triển từ thế kỷ thứ 10 đến nay, nhà thờ không tránh khỏi những hư hại cần được bảo tồn và phục chế.
 |
Các công trình bảo tồn và phục hồi cần thiết đã được hoàn thành. Các bức bích họa bên trong nhà thờ nhất là những bức tranh từ thế kỷ 13 cũng đã được làm sạch, phục chế lại. Công trình này hoàn thành vào năm 2008. Hiện nhà thờ được lắp máy lạnh và giám sát liên tục. Với những giá trị lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật độc đáo, nhà thờ Boyana đã được Tổ chức Giáo dục, Khoa học, Văn hóa Liên hợp quốc (Unesco) công nhận là di sản văn hóa thế giới vào năm 1979. Nhà thờ Boyana đã thu hút du khách từ khắp mọi nơi đến thăm quan mỗi khi đến Bungaria.
