BOJ nhiều khả năng sẽ tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm tại cuộc họp chính sách kết thúc ngày 18/9, đưa lãi suất điều hành từ 1% lên 1,25%, mức cao nhất trong khoảng 31 năm. Đây sẽ là lần tăng lãi suất đầu tiên của BOJ trong 3 tháng, tiếp tục quá trình rút khỏi chính sách tiền tệ siêu nới lỏng kéo dài nhiều thập kỷ.
Theo lịch chính thức, cuộc họp chính sách của BOJ diễn ra trong hai ngày 17 và 18/9, với tuyên bố chính sách được công bố vào ngày cuối cùng. Việc tăng lãi suất sẽ đưa chi phí vay tại Nhật Bản tiến gần hơn đến vùng mà BOJ ước tính là mức lãi suất trung lập, tức mức không tạo thêm kích thích cũng không gây sức ép đáng kể lên tăng trưởng.
Động thái này cũng đánh dấu một bước nữa trong quá trình Nhật Bản rời xa thời kỳ lãi suất cực thấp từng khiến đồng yên trở thành một trong những đồng tiền được sử dụng phổ biến cho các giao dịch vay vốn giá rẻ trên thị trường toàn cầu. Việc tăng 0,25 điểm phần trăm gần như đã được thị trường phản ánh vào giá tài sản. Vì vậy, sự chú ý hiện tập trung vào thông điệp của Thống đốc BOJ Kazuo Ueda về thời điểm và tốc độ tăng lãi suất tiếp theo.
BOJ đã chấm dứt chương trình kích thích tiền tệ kéo dài một thập kỷ vào năm 2024 và liên tục nâng lãi suất kể từ đó. Sau lần tăng vào tháng 6, ngân hàng trung ương giữ nguyên lãi suất trong tháng 7 nhưng cảnh báo nguy cơ lạm phát vượt dự báo do chi phí nhiên liệu tăng, hàng nhập khẩu đắt hơn khi đồng yên suy yếu và nhu cầu liên quan đến AI tăng mạnh.
Áp lực giá tiếp tục duy trì trong những tháng gần đây. Chỉ số giá sản xuất của Nhật Bản tăng 7,6% trong tháng 8 so với cùng kỳ năm trước, trong khi giá nhập khẩu tăng 24,8%. Chi phí nhiên liệu tăng do căng thẳng tại Trung Đông cũng làm gia tăng nguy cơ lạm phát kéo dài. Giá dầu tăng mạnh đang tạo thêm sức ép. Trong tháng 8, giá trị dầu thô nhập khẩu của Nhật Bản tăng gần 59% so với cùng kỳ, góp phần khiến tổng kim ngạch nhập khẩu tăng 28%.
Thống đốc Ueda trước đó cho biết lạm phát cơ bản đang tiến khá gần mục tiêu 2% của BOJ và ngân hàng cần đặc biệt chú ý đến những rủi ro khiến giá cả tăng cao hơn dự kiến. Các chuyên gia kinh tế dự báo BOJ sẽ nâng lãi suất lên 1,25% trong tháng 9, 1,5% vào cuối tháng 3/2027 và 1,75% trong quý II/2027. Phần lớn cho rằng mức lãi suất cuối chu kỳ có thể ít nhất đạt 1,75%.
Tuy nhiên, BOJ chưa đưa ra một mức lãi suất cuối cùng cố định. Thống đốc Ueda nhiều lần nhấn mạnh quyết định sẽ phụ thuộc vào diễn biến kinh tế, giá cả và điều kiện tài chính.
Việc nâng lãi suất lên 1,25% cũng đưa lãi suất điều hành vào vùng ước tính 1,1–2,5% của lãi suất trung lập danh nghĩa tại Nhật Bản. Điều này khiến thị trường quan tâm hơn đến việc BOJ còn có thể tăng lãi suất bao nhiêu trong chu kỳ hiện tại.
Thông điệp của ông Ueda sau cuộc họp sẽ được theo dõi sát. Nếu BOJ tiếp tục nhấn mạnh cách tiếp cận phụ thuộc vào dữ liệu và không cam kết tăng lãi suất sớm, đồng yên có thể chịu sức ép trở lại, từ đó làm tăng chi phí nhập khẩu.
Ngược lại, một thông điệp quá cứng rắn có thể gây thêm biến động trên thị trường trái phiếu Nhật Bản, vốn đang chịu áp lực bán tháo và chứng kiến lợi suất tăng lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ do lo ngại về tình hình tài khóa.
Chính sách tài khóa mở rộng của chính phủ Thủ tướng Sanae Takaichi cũng khiến bài toán của BOJ thêm phức tạp. Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva cảnh báo quy mô hỗ trợ tài khóa lớn từ các chính phủ có thể làm gia tăng áp lực lên các ngân hàng trung ương trong kiểm soát lạm phát.
Trong bối cảnh nợ công cao và lo ngại chính sách tài khóa có thể tác động đến kỳ vọng lạm phát, bà Georgieva cho rằng các ngân hàng trung ương sẽ phải phản ứng đủ mạnh trước những cú sốc mới để duy trì uy tín và mục tiêu ổn định giá cả.
Theo Reuters
