(Ngày Nay) - Nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh chuyển đổi số. Tuy nhiên, để biến nguồn lực con người thành động lực tăng trưởng, Việt Nam cần đổi mới không chỉ công tác đào tạo mà còn cả cơ chế thu hút, sử dụng và trọng dụng nhân tài.
Các đại biểu chủ trì Hội thảo “Phát triển nguồn nhân lực, nhân tài quản lý kinh tế ở Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số”
Ngày 10/10, Trường Đại học Thành Đô phối hợp với Quỹ Hỗ trợ Nhân tài Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Phát triển nguồn nhân lực, nhân tài quản lý kinh tế ở Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số”. Các đại biểu tập trung phân tích những khoảng cách về kỹ năng, thách thức trong thu hút và giữ chân người tài, đồng thời đề xuất giải pháp phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số.
Phát biểu đề dẫn hội thảo, PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, nhấn mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang làm thay đổi phương thức sản xuất, kinh doanh và quản trị. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và tự động hóa vừa mở ra cơ hội nâng cao năng suất, vừa đặt ra yêu cầu mới đối với chất lượng nguồn nhân lực.
Theo ông, đội ngũ quản lý kinh tế không chỉ cần kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn mà còn phải có tư duy chiến lược, năng lực số, khả năng khai thác dữ liệu, dự báo và dẫn dắt tổ chức trong môi trường biến động nhanh.
PGS.TS Trần Đình Thiên, Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam phát biểu tại Hội thảo
Tuy nhiên, nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn còn thiếu, năng lực làm chủ công nghệ chiến lược còn hạn chế, trong khi việc dự báo nhu cầu lao động và gắn kết đào tạo với sử dụng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tế.
PGS.TS Trần Đình Thiên cho rằng Việt Nam vẫn có xu hướng đánh giá nhân tài dựa nhiều vào thành tích, chưa chú trọng đúng mức đến năng lực và hiệu quả đóng góp. Do đó, cần xây dựng môi trường làm việc cởi mở, khuyến khích phản biện, sáng tạo, đồng thời mở rộng quyền tự chủ để người có năng lực được chủ động đề xuất ý tưởng và chịu trách nhiệm về quyết định của mình.
Khoảng cách kỹ năng và áp lực giữ chân người tài
Hội thảo nhận được 100 bài tham luận, đề cập đến các vấn đề như phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng lực số, ứng dụng AI và đáp ứng nhu cầu nhân lực trong các ngành kinh tế quan trọng.
Từ góc độ thị trường lao động, ThS. Đinh Thị Phi Nga, Trường Đại học Thành Đô, cho biết tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ tăng từ 24,1% năm 2020 lên 29,2% năm 2025. Tuy nhiên, trình độ đào tạo chưa đồng nghĩa với khả năng đáp ứng yêu cầu công việc trong môi trường số.
Điển hình, trong khoảng 84.000 sinh viên công nghệ thông tin tốt nghiệp mỗi năm, chỉ 30-35% đáp ứng được yêu cầu công việc. Thực tế này cho thấy khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu doanh nghiệp vẫn là thách thức đáng kể.
Ở lĩnh vực bán dẫn, Việt Nam hiện chủ yếu tham gia các khâu lắp ráp, đóng gói và kiểm thử thông qua doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Lĩnh vực thiết kế có khoảng 50 doanh nghiệp, trong khi sản xuất wafer, công nghệ lõi và vật liệu vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu. Nếu không giải quyết được bài toán nhân lực chất lượng cao, Việt Nam có nguy cơ tiếp tục mắc kẹt ở những khâu có giá trị gia tăng thấp trong chuỗi cung ứng.
Bên cạnh khoảng cách kỹ năng, chênh lệch thu nhập giữa khu vực công và tư cũng ảnh hưởng đến khả năng thu hút, giữ chân nhân tài. Theo tham luận của TS. Trần Thị Hằng, Trường Đại học Thành Đô, thu nhập phổ biến ở khu vực công dao động từ 5,5-10 triệu đồng/tháng, trong khi khu vực tư ở mức 15-30 triệu đồng/tháng.
Ông Phạm Hoàng Lam, Văn phòng Thành ủy TP. Hồ Chí Minh, nhận định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và phát triển nhân tài là hai vấn đề khác nhau. Nếu chỉ chú trọng đào tạo số lượng lớn mà thiếu cơ chế phát hiện, trao quyền và ghi nhận người tài, khu vực công sẽ khó xây dựng đội ngũ chuyên gia đủ năng lực dẫn dắt các lĩnh vực mới. Vì vậy, ông đề xuất quản trị nhân tài theo vòng đời, từ phát hiện, thu hút, bố trí sử dụng đến chuẩn bị đội ngũ kế cận.
Đổi mới cơ chế sử dụng và trọng dụng nhân tài
Nhiều tham luận tại hội thảo chỉ ra rằng việc sử dụng nhân lực vẫn còn nặng về bằng cấp, thâm niên. Trong khi đó, một bộ phận cán bộ được đào tạo ở nước ngoài chưa được bố trí công việc tương xứng khi trở về, gây lãng phí nguồn lực và giảm hiệu quả đầu tư cho đào tạo.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy chính sách nhân tài cần được triển khai đồng bộ từ tuyển chọn, đào tạo, sử dụng đến đánh giá và đãi ngộ. Các đại biểu đề xuất Việt Nam xây dựng bản đồ kỹ năng quốc gia, tài khoản học tập cá nhân và hội đồng kỹ năng theo ngành nhằm kết nối cung - cầu lao động, giúp người lao động cập nhật kỹ năng theo nhu cầu của nền kinh tế.
Đối với AI, yêu cầu không chỉ là xác định số lượng kỹ sư cần đào tạo mà còn phải làm rõ những năng lực nền kinh tế cần ở từng lĩnh vực. Nhu cầu nhân lực không chỉ nằm ở đội ngũ phát triển công nghệ mà còn bao gồm các nhà quản lý có khả năng ứng dụng AI và dữ liệu vào phân tích, dự báo và ra quyết định. Điều này đòi hỏi tăng cường liên kết giữa Nhà nước, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, bảo đảm chương trình đào tạo gắn với thực tiễn và nhu cầu phát triển của thị trường lao động.
Thực tế cho thấy, phát triển nhân tài không chỉ được đo bằng số người được đào tạo hay bằng cấp đạt được, mà quan trọng hơn là khả năng phát huy năng lực và tạo ra giá trị. Khi người tài được bố trí đúng vị trí, trao quyền phù hợp và có cơ chế đãi ngộ tương xứng, nguồn lực đầu tư cho đào tạo mới có thể chuyển hóa thành năng suất lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
(Ngày Nay) - Nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh chuyển đổi số. Tuy nhiên, để biến nguồn lực con người thành động lực tăng trưởng, Việt Nam cần đổi mới không chỉ công tác đào tạo mà còn cả cơ chế thu hút, sử dụng và trọng dụng nhân tài.
(Ngày Nay) - Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Campuchia, sáng 10/10, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã tiếp Phó Thủ tướng Hun Many - Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Campuchia, và đại diện một số thanh niên ưu tú của Hội.
(Ngày Nay) - Thực trạng trẻ em và trẻ vị thành niên đối mặt với các rối loạn tâm lý, tâm thần đang trở trở nên báo động hơn bao giờ hết khi ngày càng nhiều trẻ em có dấu hiệu mắc bệnh lý tâm thần.
(Ngày Nay) - Bằng việc ứng dụng công nghệ số, thành phố Huế đang mở ra những phương thức tiếp cận mới, giúp di sản hiện diện sinh động trong đời sống đương đại. Bên cạnh đó, chuyển đổi số cũng giúp chính quyền giải quyết công việc nhanh hơn, minh bạch hơn và hiệu quả hơn.
(Ngày Nay) - Tại Hội chợ Sách Frankfurt (Đức) – sự kiện lớn nhất thế giới của ngành xuất bản diễn ra trong tuần này, các sáng kiến cấp nhãn xác nhận "sách do con người sáng tác" đã trở thành tâm điểm thu hút sự chú ý. Đây là nỗ lực của ngành xuất bản quốc tế nhằm phân định rõ tác phẩm của con người với nội dung do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, trong bối cảnh các nghi vấn về việc tác giả dùng AI không công khai liên tục bùng nổ.
(Ngày Nay) - Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 9/10 kêu gọi các nước trong khu vực thúc đẩy ngoại giao thực chất, chuyển từ các cuộc gặp và trao đổi sang những hành động cụ thể nhằm kiểm soát khủng hoảng, ngăn chặn căng thẳng leo thang và tăng cường hợp tác.
(Ngày Nay) - Gần như toàn bộ người dân tại Dải Gaza đang cần hỗ trợ về nơi trú ẩn trước mùa Đông sắp tới, trong bối cảnh hiện tượng thời tiết El Nino có nguy cơ gây mưa lớn và ngập lụt nghiêm trọng tại vùng lãnh thổ bị tàn phá nặng nề bởi xung đột. Tuy nhiên, nguồn cung vật tư cứu trợ vẫn rất hạn chế do những biện pháp kiểm soát hàng hóa của Israel.
(Ngày Nay) - Bộ Tài chính Mỹ ngày 9/10 đã đưa Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) vào danh sách trừng phạt, mở rộng các biện pháp trừng phạt của Washington đối với cơ quan có trụ sở tại La Haye từ các cá nhân quan chức sang chính tổ chức này.
(Ngày Nay) - Chính phủ Ấn Độ đã thông qua quy định giới hạn biên lợi nhuận đối với thuốc điều trị ung thư ngoài danh mục quản lý giá ở mức 30% giá bán lẻ tối đa, nhằm giảm chi phí điều trị và hạn chế tình trạng đội giá thuốc. Biện pháp này được kỳ vọng giúp bệnh nhân ung thư tiết kiệm khoảng 25 tỷ rupee (259 triệu USD) mỗi năm.
(Ngày Nay) - Giải Báo chí Sóng trẻ lần thứ XI chính thức công bố top 70 tác phẩm xuất sắc tiến vào vòng chung khảo. Trải rộng trên 7 hạng mục, các tác phẩm mang đến những góc nhìn đa chiều về văn hóa, xã hội, kinh tế và nhiều vấn đề nổi bật của đời sống đương đại.
