Trong khuôn khổ Hội nghị Toàn cầu 2026 về Thập kỷ Quốc tế Khoa học vì Phát triển Bền vững (2024–2033), UNESCO phối hợp với Hội đồng Khoa học Quốc tế (International Science Council - ISC) tổ chức phiên thảo luận chuyên đề với chủ đề "Thúc đẩy tự do khoa học và bảo đảm an toàn cho các nhà khoa học: Kiến tạo hệ thống khoa học có trách nhiệm và bao trùm".
Phiên thảo luận sẽ diễn ra vào ngày 17/7/2026, từ 15:55 đến 17:10 (giờ Trung Âu - CEST) tại Phòng IX, Trụ sở UNESCO (Paris), đồng thời được phát trực tuyến qua Zoom.
Trên phạm vi toàn cầu, các nhà khoa học – đặc biệt là phụ nữ và những nhóm còn ít được đại diện – đang phải đối mặt với những mối đe dọa ngày càng gia tăng đối với quyền tự do học thuật, tính tự chủ và sự an toàn trong quá trình nghiên cứu, sáng tạo tri thức. Thực trạng này không chỉ cản trở tiến bộ khoa học mà còn ảnh hưởng đến việc xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng.
Theo UNESCO, tự do khoa học và sự an toàn của các nhà khoa học là những điều kiện tiên quyết để khoa học có thể đóng góp hiệu quả cho phát triển bền vững. Đây cũng là một trong những nguyên tắc cốt lõi của Thập kỷ Quốc tế Khoa học vì Phát triển Bền vững (2024–2033), sáng kiến nhằm tăng cường vai trò của khoa học trong giải quyết các thách thức toàn cầu. Khi các nhà khoa học được làm việc trong môi trường tự do, an toàn và có trách nhiệm, khoa học sẽ có điều kiện tạo ra những tri thức, đổi mới sáng tạo và bằng chứng cần thiết phục vụ phát triển bền vững.
Phiên thảo luận sẽ làm rõ mối liên hệ giữa tự do khoa học, an toàn của các nhà khoa học và các mục tiêu phát triển bền vững, đồng thời trao đổi về những giải pháp thực tiễn nhằm ứng phó với các thách thức mà cộng đồng nghiên cứu đang đối mặt trong những bối cảnh khu vực và thể chế khác nhau.
Bên cạnh đó, chương trình cũng là dịp xem xét vai trò của UNESCO thông qua Chương trình về Tự do và An toàn của các Nhà khoa học cùng Khuyến nghị năm 2017 về Khoa học và Nhà nghiên cứu Khoa học, trong việc hỗ trợ các quốc gia, cơ sở nghiên cứu và cộng đồng khoa học tăng cường cơ chế bảo vệ các nhà khoa học cũng như xây dựng môi trường thuận lợi cho hoạt động nghiên cứu.
Thành phần tham gia
Phiên thảo luận sẽ do đại diện UNESCO điều phối, với sự tham gia của các diễn giả:
(1) Frank Albrecht, Trưởng Ban Sáng kiến Philipp Schwartz và Tự do Học thuật, Quỹ Alexander von Humboldt (Đức);
(2) Marion Gués Lucchini, phụ trách vận động chính sách, báo chí và quan hệ quốc tế của Chương trình PAUSE (Pháp);
(3) Hilligje van't Land, Tổng Thư ký Hiệp hội Các Trường Đại học Quốc tế (IAU);
(4) Johannes Waldmüller, Chuyên gia khoa học cao cấp, Thư ký điều hành Hội đồng Khoa học vì Trách nhiệm và Tự do trong Khoa học (CFRS), thuộc Hội đồng Khoa học Quốc tế (ISC).
Phiên thảo luận được mở cho người tham dự trực tiếp tại trụ sở UNESCO cũng như đăng ký tham dự trực tuyến qua nền tảng Zoom.
