Những dấu hiệu về sự xuất hiện của El Nino ngày càng rõ ràng, và được dự đoán sẽ chính thức bắt đầu vào cuối mùa hè hoặc đầu mùa thu tới. Hiện tượng này có khả năng sẽ trở thành một đợt thiên tai diện rộng với sức tàn phá lớn.
Thực tế, các chuyên gia nhận định đây có thể là một "Siêu El Nino" (Super El Niño), đồng nghĩa với việc những tác động khủng khiếp của nó đối với toàn cầu sẽ tăng lên gấp bội. Đặc biệt, những đợt El Nino có cường độ cực hạn như vậy rất hiếm gặp.
Thông thường, một hiện tượng được coi là El Nino khi nhiệt độ đại dương tại một khu vực cụ thể ở Thái Bình Dương cao hơn trung bình dài hạn ít nhất 0,5 độ C. Ngược lại, một đợt "Siêu El Nino" chỉ xảy ra khi mức chênh lệch nhiệt độ này vượt ngưỡng 2 độ C. Điều đáng lo ngại là một số mô hình máy tính có độ tin cậy cao đều đang dự báo rằng con người có thể phải đối mặt với các tình trạng cực đoan trong thời gian tới.
El Nino và La Nina là hai chu kỳ khí hậu lặp đi lặp lại ở vùng biển Thái Bình Dương. Vài năm một lần, chúng xuất hiện và gây ra những xáo trộn đến các hình thái thời tiết trên toàn cầu. Với El Nino, hiện tượng này có thể gây ra thảm họa kép: vừa gây lũ lụt, vừa gây hạn hán tại các khu vực khác nhau của châu Phi, đồng thời tạo ra những trận bão mùa đông dữ dội xuống bờ Tây nước Mỹ, và đẩy nhiệt độ toàn cầu lên những mức cực đoan mới.
Bản chất của El Nino là hiện tượng nhiệt độ nước biển tại vùng xích đạo Thái Bình Dương nóng lên bất thường, kéo theo một loạt thay đổi về hướng gió và lượng mưa trong bầu khí quyển. Đây được gọi là hiện tượng "kết hợp", nghĩa là để hình thành một đợt El Nino, cả đại dương và bầu khí quyển đều có những phản ứng tác động lẫn nhau theo một quy luật nhất định.
Cụ thể, bầu khí quyển thường phản ứng với vùng nước ấm bằng cách đẩy các dải mưa lớn tập trung về gần khu vực đại dương đang nóng lên đó. Đồng thời, những luồng gió mậu dịch vốn thổi từ Đông sang Tây ở gần xích đạo có thể sẽ yếu dần, thậm chí là đổi hướng hoàn toàn. Những sự dịch chuyển này mạnh mẽ tới mức có thể làm đảo lộn thời tiết trên toàn thế giới, tạo ra một hiệu ứng domino kéo dài hàng nghìn cây số.
Hiện tại, những khối nước ấm khổng lồ đang lan tỏa ngầm dưới lòng đại dương, di chuyển từ phía Tây sang Đông Thái Bình Dương. Tại đây, chúng từ từ dâng lên bề mặt, một dấu hiệu báo trước rõ rệt của hiện tượng El Nino. Sự di chuyển của khối nước này được tiếp sức bởi những đợt gió thổi từ Tây sang Đông, hay còn gọi là các đợt “bùng phát gió Tây”.
Mặc dù El Nino và La Nina luôn là đề tài hấp dẫn đối với các nhà khí tượng học, nhưng điều chúng ta thực sự quan tâm chính là cách chúng gây ra các hiện tượng thời tiết cực đoan. Trên thực tế, những chu kỳ này có thể gây ra thiệt hại lên tới hàng tỷ USD, và một đợt El Nino với cường độ càng mạnh thì sức tàn phá của nó sẽ càng trở nên nghiêm trọng hơn.
Nhà khí tượng học Nat Johnson từ Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) cho biết việc nhận ra sớm quá trình hình thành và dự đoán sự phát triển của El Nino giúp chúng ta có cái nhìn rõ ràng hơn về những rủi ro thiên tai đang thay đổi. “Những tác động này không chỉ dừng lại ở thời tiết mà còn trực tiếp làm thay đổi năng suất cây trồng, sự lây lan của dịch bệnh, nguồn lợi thủy sản, và nhiều khía cạnh khác vốn đang ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của chúng ta”, ông cho biết thêm.
Tuy nhiên, ông Johnson cũng lưu ý rằng vẫn còn nhiều yếu tố khó lường xung quanh đợt El Nino sắp tới, đặc biệt là về cường độ của nó. Một thách thức lớn đối với các nhà khoa học là các mô hình dự báo thực hiện vào mùa xuân thường có độ chính xác thấp hơn so với các thời điểm khác trong năm, một hiện tượng được giới chuyên môn gọi là "rào cản dự báo mùa xuân".
Tại Mỹ, El Nino thường bộc phát sức mạnh tối đa vào các tháng mùa đông. Khi đó, nó có thể gây ra những trận bão kinh hoàng ở California và các bang phía Nam, kéo theo nguy cơ lũ lụt diện rộng.
Vào mùa thu, hiện tượng này có thể làm tăng tốc độ gió ở tầng cao khí quyển trên khắp vùng biển nhiệt đới Đại Tây Dương. Điều này tạo ra hiện tượng gió đứt mạnh, có khả năng phá vỡ cấu trúc của các cơn bão nhiệt đới vừa mới hình thành, từ đó giúp kìm hãm phần nào sự khốc liệt của mùa bão Đại Tây Dương.
Bên cạnh đó, các đợt El Nino mạnh còn thường đi kèm với những đợt sóng nhiệt cực đoan, không chỉ tại Mỹ mà còn ở nhiều nơi khác trên thế giới.
Trên thế giới, El Nino thường gây ra các đợt hạn hán và sóng nhiệt tại Úc, đồng thời đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động. Những khu vực khác cũng dễ trở thành nạn nhân của tình trạng thiếu nước nghiêm trọng, bao gồm phía Bắc Nam Mỹ (trong đó có rừng rậm Amazon), khu vực Trung và Nam Phi cùng với Ấn Độ. Hiện tượng này còn có thể gây ra những trận mưa xối xả bất thường. Ngoài Mỹ, các khu vực thường đối mặt với thiên tai lũ lụt bao gồm phía Đông Nam của Nam Mỹ, vùng Sừng Châu Phi, Iran, Afghanistan, và nhiều nơi khác thuộc khu vực Trung Nam Á.
Về mặt khí hậu, El Nino giải phóng một lượng nhiệt khổng lồ vốn được tích trữ sâu dưới lòng đại dương ngược trở lại bầu khí quyển, làm gia tăng nhiệt độ trung bình của bề mặt Trái Đất. Nếu một đợt El Nino mạnh hình thành và kéo dài qua mùa đông, gần như chắc chắn rằng năm 2026, 2027 hoặc cả hai năm sẽ thiết lập những kỷ lục mới về năm nóng nhất trong lịch sử (tính từ khi có các dữ liệu đo đạc vào thế kỷ 19).
Trái Đất vẫn đang ấm dần lên theo từng năm, và hiện tượng El Nino mạnh sẽ sẽ đẩy nhanh quá trình này trong ít nhất vài năm tới. Hãy tưởng tượng biến đổi khí hậu giống như việc chúng ta đang đứng trên một chiếc thang cuốn đang đi lên: dù có năm này nóng hơn năm khác, nhưng xu hướng vẫn là tăng dần. Khi đó, một năm có El Nino xuất hiện cũng giống như việc bạn nhảy cẫng lên khi đang đi trên chiếc thang cuốn đó, bạn sẽ chạm đến những độ cao kỷ lục mới, dù chỉ là tạm thời.
Đợt El Nino gần nhất (dù chưa đạt ngưỡng "Siêu El Nino") đã biến năm 2024 trở thành năm nóng nhất lịch sử tính đến hiện tại. Những đợt "Siêu El Nino" trước đó được ghi nhận vào các năm 2015-2016, 1997-1998, và 1982-1983. Đặc biệt, "Siêu El Nino" không phải là một thuật ngữ kỹ thuật chính thức từ NOAA, mà đó là cách gọi của giới truyền thông và các nhà dự báo để chỉ những đợt El Nino có cường độ cực mạnh.
Các nhà khí tượng học đang theo dõi sát sao từng biến động nhiệt độ tại Thái Bình Dương. Nếu dự báo từ mô hình của Châu Âu là chính xác, chúng ta có thể sẽ phải đối mặt với đợt El Nino mạnh nhất từng được ghi nhận trong lịch sử nhân loại.
