Dữ liệu của Viện Scripps về vùng biển California đang phát đi tín hiệu báo động đỏ chưa từng có. Trong ba tháng qua, nhiều trạm đã liên tiếp ghi nhận mức nhiệt cao kỷ lục theo ngày - trong đó trạm La Jolla vào tháng trước có thời điểm đo được nhiệt độ cao hơn mức trung bình lịch sử tới 5 độ C.
Thông thường, biển Nam California ấm lên theo chu kỳ El Nino khi các dòng hải lưu nhiệt đới đổ về phía bắc. Tuy nhiên, đợt sóng nhiệt kéo dài từ năm ngoái lại xuất phát từ một nguyên nhân khác: sự xuất hiện của hệ thống áp cao khí quyển. Với đặc điểm ít gió và nắng nhiều, hệ thống này đã “giam hãm” nhiệt độ, khiến cả không khí và nước biển nóng lên bất thường. Đây cũng là nguồn cơn của những đợt nắng nóng dữ dội trên đất liền.
Tình trạng đại dương nóng lên kéo dài đang làm dấy lên nỗi ám ảnh về “The Blob” - hiện tượng khối nước nóng khổng lồ từng tàn phá hệ sinh thái biển suốt ba năm ròng một thập kỷ trước. Theo các chuyên gia, vài tuần tới sẽ là thời khắc quyết định: liệu đợt sóng nhiệt này sẽ sớm “lụi tàn”, hay sẽ biến chuyển thành một “quái vật” The Blob thứ hai.
“Mối lo ngại lớn nhất là diễn biến trong thời gian tới”, ông Andrew Leising, nhà hải dương học tại Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia (NOAA), cho biết. “Chúng ta có thể phải đối mặt với những tác động lớn hơn nhiều vào mùa thu và mùa đông tới, nếu nước biển vẫn ấm và sau đó là sự xuất hiện của một đợt El Nino mạnh”.
Thông thường vào mùa xuân, sự thay đổi của các điều kiện khí quyển sẽ tạo ra gió tây bắc giúp đẩy lớp nước ấm bề mặt ra khơi, tạo điều kiện cho dòng nước lạnh từ dưới sâu tràn lên bề mặt - hiện tượng này gọi là nước trồi. Nước trồi mang theo nguồn dinh dưỡng dồi dào từ dưới đáy sâu lên bề mặt, nuôi dưỡng các loài thực vật phù du - mắt xích quan trọng hỗ trợ phần lớn đời sống sinh vật biển của California.
Theo nhà nghiên cứu Melissa Carter từ Viện Scripps, tình trạng nước biển ấm lên kéo dài sẽ giáng một đòn chí tử vào các loài thực vật phù du, đồng thời kích ngòi cho hiện tượng tảo độc nở hoa. Sự xáo trộn này sẽ gây ra một cuộc khủng hoảng dây chuyền lên hàng loạt sinh vật biển, từ sư tử biển, cá heo cho đến chim biển và cá bơn. Thực tế, những năm xảy ra thảm họa “The Blob” đã từng khiến mùa đánh bắt cua Dungeness rơi vào cảnh tồi tệ nhất trong lịch sử đương đại.
Những đợt sóng nhiệt tàn khốc này đang xuất hiện với tần suất dày đặc và thời gian kéo dài hơn. Hệ lụy này một phần đến từ sự nóng lên của đại dương do khủng hoảng khí hậu, phần còn lại do những biến động khí quyển đầy bí ẩn mà giới khoa học vẫn đang nỗ lực giải mã.
Bà Carter lo ngại các hệ thống áp cao sẽ tạo ra một “vòng lặp nhiệt” tự củng cố trạng thái nóng bức và lặng gió, ngăn cản dòng nước trồi giàu dinh dưỡng.
“Nếu tình trạng này duy trì hàng năm, nó có thể triệt tiêu hoàn toàn hiện tượng nước trồi”, bà nhấn mạnh. “Khi đó, hệ sinh thái bờ Tây mà chúng ta từng biết sẽ bị thay đổi vĩnh viễn”.
Dù mang lại một vài lợi ích nhỏ nhoi, nhưng chúng hoàn toàn mờ nhạt trước những tổn thất khổng lồ mà đại dương phải gánh chịu. Làn nước ấm khiến cá ngừ áp sát bờ hơn, giúp ngư dân dễ dàng đánh bắt, đồng thời mang lại trải nghiệm dễ chịu cho những người lướt sóng suốt mùa đông.
