Các nhà quan sát chính trị Nhật Bản cảm thấy ngạc nhiên khi các quan điểm của đảng Sanseito, vốn mang tính chất bảo thủ, chống chủ nghĩa toàn cầu, chống nhập cư, ủng hộ việc thay thế hiến pháp và tăng mạnh chi tiêu quốc phòng, lại nhận thấy sự ủng hộ vững chắc như vậy đối với cử tri, đặc biệt là các cử tri trẻ.
Các chính sách của đảng này tương đồng với các chính sách “Nước Mỹ trên hết” do cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra trước cuộc bầu cử năm 2016.
Ông Kamiya Sohei - Tổng thư ký Đảng Sanseito và là người đã giành được ghế trong quốc hội Nhật Bản, đã trả lời về vấn đề này trong một cuộc phỏng vấn: “Không có gì phải nghi ngờ về cương lĩnh. Chúng tôi không có ý chỉ quan tâm đến lợi ích của Nhật Bản. Nhưng ngay bây giờ, chúng ta phải phục hưng Nhật Bản.”
Bài hùng biện về chiến dịch tranh cử của cựu Tổng thống Trump đã ảnh hưởng nhiều tới Ayako Lawrence, một dịch giả kiêm mục sư sống ở thành phố Sendai, miền Bắc Nhật Bản. Người phụ nữ 52 tuổi này đã giành được 5,8% phiếu bầu trong cuộc bầu cử đầu tiên của mình. Lawrence nói rằng chiến thắng là chưa đủ, nhưng sự ủng hộ mà bà nhận được đã thúc đẩy tham vọng chính trị của bà.
 |
Bà Ayako Lawrence từng không hứng thú với chính trị cho tới bị hấp dẫn bởi chủ nghĩa dân túy của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: SCMP |
“Trước đây tôi không có hứng thú với chính trị, nhưng sau đó tôi bắt đầu thay đổi khi nghe các bài phát biểu vận động tranh cử của Trump", bà Lawrence nói. “Tôi cảm thấy bị sốc khi nghe những gì các hãng truyền thông chính thống như CNN dẫn lại lời của Trump. Tôi nhận ra rằng truyền thống được sử dụng để tuyên truyền và khiến mọi người đi đến kết luận không đầy đủ."
Bà Lawrence, có chồng là người Nhật gốc Anh, cho biết đường lối của Đảng Sanseito nhận định rằng đại dịch COVID-19 là một nỗ lực quốc tế nhằm "kiểm soát" dân số và không nên bắt buộc hoặc thậm chí khuyến khích việc tiêm chủng và đeo khẩu trang.
Tên của Đảng Sanseito có nghĩa là “quyền bầu cử”, nhưng muốn được biết đến với biệt danh "Đảng Tự lực”. Sanseito được thành lập vào tháng 3 năm 2020 và Lawrence tham gia vào tháng 6 năm ngoái. Văn phòng tại thành phố Sendai chỉ mới khai trương vào tháng 4 năm nay, nhưng nhanh chóng nhận được sự ủng hộ tại cơ sở này.
Bà Lawrence tin rằng việc sử dụng YouTube và các nền tảng truyền thông xã hội khác để truyền bá quan điểm của Sanseito đã giúp ích rất nhiều, đặc biệt là trong việc tiếp cận những cử tri trẻ. Nhưng bà cũng cho rằng Sanseito đã thu hút sự quan tâm của những cử tri từng trung thành với Đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền.
“Theo truyền thống, LDP được coi là đảng bảo thủ, nhưng tôi không nghĩ họ đã thay đổi”, Lawrence nói. “Họ đã cho phép đưa ra nhiều quy định rất lỏng lẻo, ví dụ như cho phép người nước ngoài đến Nhật Bản làm việc và cho phép các công ty nước ngoài mua tài sản và đất đai ở đây. LDP không thực sự bảo thủ, họ nghiêng về phía toàn cầu hóa nhiều hơn.”
Lawrence cho biết Sanseito đã được dán nhãn là "tổ chức cánh hữu hữu cơ" với lý do họ theo đuổi một chính sách cụ thể là tăng cường giám sát các hóa chất và thuốc trừ sâu được phép sử dụng trong thực phẩm của Nhật Bản.
Theo tài liệu về chiến dịch của Sanseito, trong khi Vương quốc Anh chỉ cho phép sử dụng 21 loại hóa chất trong thực phẩm, thì con số ở Nhật Bản là 1.500. Bà Lawrence tin rằng đó là lý do tại sao các ca mắc ung thư đang gia tăng ở Nhật Bản.
Sanseito muốn chi tiêu quốc phòng ngay lập tức tăng lên ít nhất 2% GDP - hiện tại khoảng 1% - và muốn Nhật Bản bớt phụ thuộc vào các nước khác về an ninh quốc gia.
Tương tự, trong khi LDP đang xem xét sửa đổi từ ngữ trong hiến pháp đề cập đến quốc phòng và tình trạng của các lực lượng vũ trang, thì Đảng Sanseito “muốn đại tu hoàn chỉnh toàn bộ hiến pháp, với sự tham gia của mọi người dân”, cô nói.
Bà Lawrence cũng ủng hộ quan điểm của Đảng Sanseito về việc cấm nhập cư, điều này khiến nhiều nhà quan sát tỏ ra ngạc nhiên khi chồng của bà, một mục sư, lại là con trai của những nhà truyền giáo người Anh.
“Chúng tôi tin rằng trên toàn thế giới, việc nhập cư đã bị vũ khí hóa. Những người nhập cư đang được gửi đến các quốc gia khác và họ được hoan nghênh vì điều đó đúng về mặt chính trị. Nhưng rất nhanh chóng quốc gia đó sẽ mất đi hình thức và bản sắc dân tộc khi người nhập cư có quyền bầu cử và người Nhật Bản bị áp đảo số lượng."
Trong khi một số quan điểm cho rằng người nhập cư có thể là giải pháp cho việc cải thiện tình trạng già hóa dân số của Nhật Bản, thì bà Lawrence lại phản đối mạnh mẽ. Theo bà, giải pháp đơn giản là sự cải thiện đáng kể trong nền kinh tế để khuyến khích thanh niên kết hôn và sinh con.
Nakano Koichi - giáo sư chính trị tại Đại học Sophia ở Tokyo, cho rằng giới truyền thông và các đảng cần phải làm rõ nguyên nhân về sự trỗi dậy của một chính đảng cực đoan như Sanseito.
“Họ đã rất chiến lược trong việc sử dụng phương tiện truyền thông xã hội để truyền tải thông điệp của mình và săn đón những người trẻ tuổi, phần lớn là vì nhóm này tương đối thiếu hiểu biết về chính trị", vị giáo sư chỉ ra.
Cũng theo ông Nakano, các đảng lâu đời có xu hướng nhàm chán hơn trong các chiến dịch bầu cử của họ, trong khi mức độ đưa tin của các phương tiện truyền thông là hoàn toàn không có cơ sở. Các phương tiện truyền thông có xu hướng đối xử với tất cả các bên như nhau, họ không đặt câu hỏi về thành tích hoặc chính sách của họ, họ chỉ cắt và dán những nhận xét mà họ được đưa ra.
“Những người lớn tuổi có thể hiểu rõ cách thức hoạt động của các đảng phái, nhưng những người trẻ tuổi ở Nhật Bản không thể phân tích một cách đầy đủ những gì họ được nghe”, ông Nakano nói. “Đó không phải là lỗi của họ, đó là kết quả của việc thiếu kiến thức chính trị và không gian chính trị được kỹ thuật số hóa và bị phân hóa khủng khiếp."
Khi xem xét kỹ lưỡng, nhiều chính sách của Sanseito thiếu "tính nhất quán và chặt chẽ", theo ông Nakano. Đảng này đã đạt được thành công ban đầu nhờ vào việc sử dụng phương tiện truyền thông xã hội một cách khéo léo và thú vị.
“Tôi không nghĩ họ sẽ phát triển hơn đáng kể trong tương lai", vị giáo sư nhận định.
Tuy nhiên, bà Lawrence tự tin rằng vào thời điểm cuộc bầu cử tiếp theo diễn ra, Đảng Sanseito sẽ ở một vị thế thậm chí còn mạnh hơn bây giờ.
“Tôi nghĩ LDP được hưởng lợi từ sự ra đi của cựu Thủ tướng Abe Shinzo ngay trước ngày bầu cử, nhưng Sanseito hiện có 3 năm để chuẩn bị cho cuộc bầu cử tiếp theo và tôi nghĩ chúng ta sẽ thấy sự khác biệt đáng kể", nữ chính trị gia mới nổi tuyên bố.
