Tia vũ trụ xa nhất cách Trái Đất 13 tỷ năm ánh sáng

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) - Ánh sáng từ dòng tia cực mạnh của một chuẩn tinh xa xôi mất hơn chục tỷ năm để truyền tới Trái Đất.
Mô phỏng chuẩn tinh P172+18 và dòng tia của nó. - Ảnh: Đài quan sát Nam châu Âu.
Mô phỏng chuẩn tinh P172+18 và dòng tia của nó. - Ảnh: Đài quan sát Nam châu Âu.

Những dòng tia, nguồn phát xạ vô tuyến xa nhất mà các nhà nghiên cứu từng biết, đến từ chuẩn tinh mới phát hiện gần đây, tồn tại khi vũ trụ chỉ mới 780 triệu năm tuổi. Chuẩn tinh là những vật thể cực sáng nằm ở tâm của một số thiên hà. Chúng lấy năng lượng từ hố đen siêu khối lượng. Hố đen hấp thụ khí gas xung quanh, giải phóng năng lượng. Nguồn năng lượng này tạo thành dòng tia phát sáng dưới dạng bước sóng vô tuyến.

Chuẩn tinh mới tìm thấy có tên P172+18. Dòng tia bắn ra vật chất ở tốc độ gần bằng vận tốc âm thanh. Xét theo khoảng cách của chuẩn tinh, các nhà thiên văn học đang quan sát vật thể khi nó tồn tại ở thuở sơ khai của vũ trụ. Nó có thể giúp giới nghiên cứu hiểu sâu hơn về quá trình tiến hóa của thiên hà và hố đen.

Đây là chuẩn tinh đầu tiên được phát hiện dòng tia có niên đại xa xưa như vậy. P172+18 là chuẩn tinh vô tuyến với dòng tia cực sáng dưới dạng bước sóng vô tuyến. Chỉ có khoảng 10% chuẩn tinh thuộc nhóm này. Hố đen siêu khối lượng nuôi dưỡng P172+18 lớn gấp 300 triệu lần so với Mặt Trời, theo kết quả nghiên cứu công bố hôm 8/3 trên tạp chí Astrophysical Journal. Hố đen ăn vật chất rất nhanh, gia tăng khối lượng ở tốc độ thuộc hàng cao nhất, theo Chiara Mazzucchelli, nhà thiên văn học tại Đài quan sát nam châu Âu.

Nhiều khả năng các hố đen siêu khối lượng đang phát triển nhanh và dòng tia vô tuyến đến từ chuẩn tinh có liên quan tới nhau. Bản thân dòng tia tác động tới khí gas quanh hố đen, làm tăng lượng khí rơi vào trong hố. Điều này có thể giúp các nhà thiên văn học tìm hiểu một số hố đen từ thuở vũ trụ sơ khai tăng nhanh kích thước bằng cách nào.

Nhiều kính viễn vọng và đài quan sát, bao gồm kính viễn vọng Magellan ở Đài quan sát Las Campanas tại Chile, Kính viễn vọng rất lớn ở Đài quan sát nam châu Âu, hệ thống Very Large Array của Đài quan sát thiên văn vô tuyến quốc gia ở New Mexico và kính viễn vọng Keck ở Hawaii đều đóng góp vào phát hiện. Các nhà thiên văn học có thể sử dụng chuẩn tinh để nghiên cứu vật thể gần Trái Đất hơn bởi chúng đóng vai trò như ngọn hải đăng.

Theo VnExpress
Algeria trải qua đợt nắng nóng cực đoan, nhiều địa phương vượt ngưỡng 45 độ C
Algeria trải qua đợt nắng nóng cực đoan, nhiều địa phương vượt ngưỡng 45 độ C
(Ngày Nay) - Đất nước Bắc Phi này đang trải qua một trong những đợt nắng nóng nghiêm trọng nhất từ đầu mùa Hè, khi nhiệt độ tại nhiều địa phương ở miền Bắc và miền Nam vượt ngưỡng 45 độ C, buộc chính quyền phải ban hành các cảnh báo thời tiết và tăng cường các biện pháp ứng phó nhằm đảm bảo an toàn cho người dân.
Mỹ siết thời hạn thị thực sinh viên quốc tế, khách trao đổi văn hóa và nhà báo
Mỹ siết thời hạn thị thực sinh viên quốc tế, khách trao đổi văn hóa và nhà báo
(Ngày Nay) - Chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang áp dụng các giới hạn thời gian mới đối với thị thực dành cho sinh viên nước ngoài, khách trao đổi văn hóa và nhà báo, chấm dứt hệ thống đã tồn tại trong nhiều thập kỷ vốn cho phép nhiều người trong số này được ở lại Mỹ miễn là họ vẫn đang theo học hoặc thực hiện nhiệm vụ công tác.
Tác phẩm Mountain Landscape (Cửa sổ tưởng niệm Root – Phong cảnh núi non) tại Sunset Ridge trước khi được tháo dỡ để bảo tồn. Ảnh: Bảo tàng Nghệ thuật Hoa Kỳ Crystal Bridges .
Bảo tàng Crystal Bridges sở hữu cửa sổ kính màu Tiffany Studios đồ sộ từ một nhà thờ ở Texas
(Ngày Nay) - Tháng 5/2025, Bảo tàng Nghệ thuật Crystal Bridges (bang Arkansas, Mỹ) đã chính thức bổ sung vào bộ sưu tập của mình một trong những tác phẩm kính màu quy mô lớn hiếm hoi của Tiffany Studios - xưởng chế tác danh tiếng do Louis Comfort Tiffany sáng lập. Đây cũng là cửa sổ kính màu Tiffany đầu tiên thuộc loại này được bảo tàng sở hữu.
Khoảng cách khoa học dai dẳng đe dọa các nước đang phát triển, báo cáo mới của UNESCO cảnh báo
Khoảng cách khoa học dai dẳng đe dọa các nước đang phát triển, báo cáo mới của UNESCO cảnh báo
(Ngày Nay) - Ngày 15/7/2026, UNESCO khai mạc Hội nghị Toàn cầu 2026 của Thập kỷ Quốc tế về Khoa học vì Phát triển Bền vững (International Decade of Sciences for Sustainable Development - IDSSD), đồng thời công bố những dữ liệu mới cho thấy bức tranh trái chiều của khoa học toàn cầu: cộng đồng khoa học đã có sự huy động mạnh mẽ trong hai năm qua, nhưng khoảng cách giữa các quốc gia vẫn còn rất lớn, đặc biệt đối với các nước đang phát triển.