Tia vũ trụ xa nhất cách Trái Đất 13 tỷ năm ánh sáng

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) - Ánh sáng từ dòng tia cực mạnh của một chuẩn tinh xa xôi mất hơn chục tỷ năm để truyền tới Trái Đất.
Mô phỏng chuẩn tinh P172+18 và dòng tia của nó. - Ảnh: Đài quan sát Nam châu Âu.
Mô phỏng chuẩn tinh P172+18 và dòng tia của nó. - Ảnh: Đài quan sát Nam châu Âu.

Những dòng tia, nguồn phát xạ vô tuyến xa nhất mà các nhà nghiên cứu từng biết, đến từ chuẩn tinh mới phát hiện gần đây, tồn tại khi vũ trụ chỉ mới 780 triệu năm tuổi. Chuẩn tinh là những vật thể cực sáng nằm ở tâm của một số thiên hà. Chúng lấy năng lượng từ hố đen siêu khối lượng. Hố đen hấp thụ khí gas xung quanh, giải phóng năng lượng. Nguồn năng lượng này tạo thành dòng tia phát sáng dưới dạng bước sóng vô tuyến.

Chuẩn tinh mới tìm thấy có tên P172+18. Dòng tia bắn ra vật chất ở tốc độ gần bằng vận tốc âm thanh. Xét theo khoảng cách của chuẩn tinh, các nhà thiên văn học đang quan sát vật thể khi nó tồn tại ở thuở sơ khai của vũ trụ. Nó có thể giúp giới nghiên cứu hiểu sâu hơn về quá trình tiến hóa của thiên hà và hố đen.

Đây là chuẩn tinh đầu tiên được phát hiện dòng tia có niên đại xa xưa như vậy. P172+18 là chuẩn tinh vô tuyến với dòng tia cực sáng dưới dạng bước sóng vô tuyến. Chỉ có khoảng 10% chuẩn tinh thuộc nhóm này. Hố đen siêu khối lượng nuôi dưỡng P172+18 lớn gấp 300 triệu lần so với Mặt Trời, theo kết quả nghiên cứu công bố hôm 8/3 trên tạp chí Astrophysical Journal. Hố đen ăn vật chất rất nhanh, gia tăng khối lượng ở tốc độ thuộc hàng cao nhất, theo Chiara Mazzucchelli, nhà thiên văn học tại Đài quan sát nam châu Âu.

Nhiều khả năng các hố đen siêu khối lượng đang phát triển nhanh và dòng tia vô tuyến đến từ chuẩn tinh có liên quan tới nhau. Bản thân dòng tia tác động tới khí gas quanh hố đen, làm tăng lượng khí rơi vào trong hố. Điều này có thể giúp các nhà thiên văn học tìm hiểu một số hố đen từ thuở vũ trụ sơ khai tăng nhanh kích thước bằng cách nào.

Nhiều kính viễn vọng và đài quan sát, bao gồm kính viễn vọng Magellan ở Đài quan sát Las Campanas tại Chile, Kính viễn vọng rất lớn ở Đài quan sát nam châu Âu, hệ thống Very Large Array của Đài quan sát thiên văn vô tuyến quốc gia ở New Mexico và kính viễn vọng Keck ở Hawaii đều đóng góp vào phát hiện. Các nhà thiên văn học có thể sử dụng chuẩn tinh để nghiên cứu vật thể gần Trái Đất hơn bởi chúng đóng vai trò như ngọn hải đăng.

Theo VnExpress
PGS.TS Phạm Kim Ngọc: Từ học bổng L’Oréal-UNESCO đến bước tiến mới trong nghiên cứu chip cho AI
PGS.TS Phạm Kim Ngọc: Từ học bổng L’Oréal-UNESCO đến bước tiến mới trong nghiên cứu chip cho AI
(Ngày Nay) - Từ bài toán dữ liệu liên tục di chuyển giữa bộ xử lý và bộ nhớ, PGS.TS Phạm Kim Ngọc, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, cùng nhóm nghiên cứu đang phát triển linh kiện trở nhớ có khả năng xử lý dữ liệu ngay trong bộ nhớ, hướng tới những phần cứng AI tốc độ cao và tiết kiệm năng lượng hơn.
Khi âm nhạc và bóng đá gặp nhau: Tùng Dương mở màn đêm lịch sử, tuyển Việt Nam bảo vệ ngôi vương ASEAN Cup
Khi âm nhạc và bóng đá gặp nhau: Tùng Dương mở màn đêm lịch sử, tuyển Việt Nam bảo vệ ngôi vương ASEAN Cup
(Ngày Nay) - Hơn 40.000 khán giả tại sân Mỹ Đình cùng hòa giọng với Tùng Dương trước giờ bóng lăn, rồi tiếp tục chứng kiến đội tuyển Việt Nam vượt qua Thái Lan để bảo vệ thành công chức vô địch ASEAN Cup 2026. Một đêm mà âm nhạc và bóng đá cùng gặp nhau trong sắc đỏ của niềm tự hào Việt Nam. 
Tỏa sáng tại chung kết Asean Cup 2026, Nguyễn Xuân Son được trao tặng JAECOO J5 EV Flagship
Tỏa sáng tại chung kết Asean Cup 2026, Nguyễn Xuân Son được trao tặng JAECOO J5 EV Flagship
(Ngày Nay) - Dấu ấn đầy cảm xúc của Nguyễn Xuân Son tại chung kết Asean Cup 2026 không chỉ góp phần tạo nên màn trình diễn đáng nhớ của Đội tuyển Việt Nam, mà còn một lần nữa cho thấy tinh thần thi đấu mạnh mẽ, quyết tâm và khát khao chinh phục của tiền đạo này. Để vinh danh nỗ lực đó, Tập đoàn Geleximco và thương hiệu Omoda & Jaecoo Việt Nam quyết định trao tặng Đại sứ thương hiệu Nguyễn Xuân Son phần thưởng 100 triệu đồng tiền mặt cùng một chiếc JAECOO J5 EV Flagship.
Hai “Madam” và mối duyên với bóng đá Việt Nam - Thái Lan
Hai “Madam” và mối duyên với bóng đá Việt Nam - Thái Lan
(Ngày Nay) -Bóng đá Việt Nam và Thái Lan từ lâu đã tạo nên những cuộc đối đầu nhiều cảm xúc trong khu vực. Ngoài sân cỏ, câu chuyện bóng đá giữa hai nước còn có thêm một điểm nối đáng chú ý qua câu chuyện của Tiến sĩ Nguyễn Thị Phương Thảo và Madam Pang (Nualphan Lamsam).
Trong kinh Vu lan, Đức Phật dạy ta báo hiếu như thế nào?
Trong kinh Vu lan, Đức Phật dạy ta báo hiếu như thế nào?
(Ngày Nay) - Báo hiếu không dừng ở việc phụng dưỡng vật chất hay tưởng nhớ cha mẹ trong một mùa lễ, mà cần được thực hiện bằng đời sống đạo đức, sự chăm sóc đúng lúc và khả năng giúp cha mẹ chuyển hóa thân tâm.
Mega livestream “Đón sóng Vân Đồn, săn tìm báu vật”: Bùng nổ tương tác, hàng trăm khách hàng để lại thông tin quan tâm dự án
Mega livestream “Đón sóng Vân Đồn, săn tìm báu vật”: Bùng nổ tương tác, hàng trăm khách hàng để lại thông tin quan tâm dự án
(Ngày Nay) -Phiên livestream “Đón sóng Vân Đồn, săn tìm báu vật” diễn ra trong 120 phút, thu hút hơn 2 vạn mắt xem cùng một thời điểm, hàng trăm khách hàng để lại thông tin tư vấn, quan tâm tới dự án căn hộ nghỉ dưỡng 5 sao bên vịnh biển Bái Tử Long thơ mộng.