Rùa hồ Gươm đã về Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam và có thể phục dựng tiêu bản.
Đây không phải lần đầu có rùa với kích cỡ lớn chết ở hồ Gươm. Trước đó, hồi Đại lễ nghìn năm Thăng Long 2010, một cá thể rùa mai mềm với chiều dài 1,2 m nặng 52 kg đã chết và nổi lên tại đây. Tiến sĩ Vũ Ngọc Thành, nguyên cán bộ khoa Sinh, ĐH Khoa học Tự nhiên Hà Nội là người khi đó trực tiếp làm tiêu bản cá thể này cho biết: “Đấy là một con ba ba Nam Bộ, còn gọi là cua đinh. Trông đẹp lắm, hoàn toàn không ghẻ lở. Khi mổ thì không chảy máu. Khi làm tiêu bản nó bắt đầu thối rồi”.
Việc rùa kích cỡ lớn như vậy chết ở hồ Gươm vào thời điểm đó không được nhiều người biết đến do mạng xã hội chưa phát triển như bây giờ. Ông Thành chia sẻ về quá trình làm tiêu bản rùa nói chung và cách làm của ông hồi 2010.
TS Vũ Ngọc Thành, cho biết, để làm tiêu bản đầu tiên phải lấy hết nội tạng, sau đó bơm thuốc chống thối vào chỗ có nhiều cơ mà không lấy được ra, tiếp đó là sấy và cho thuốc chống mốc.
"Riêng với rùa, do diềm thịt ở mai dễ bị teo lại khi sấy khô nên để tránh việc này người ta thường dùng vật liệu nhân tạo để làm giống miếng thịt đó và tạo màu hình khối", tiến sĩ Thành nói.
Thông thường các nhà khoa học sẽ không tạo hình bộ yếm mai của rùa mà chỉ tạo hình tay, chân, cổ, đuôi. Riêng đôi mắt rùa thì không thể tiêm mà phải lấy mắt khác thay vào. “Ở nước ngoài có những nhà máy chế mắt đặc trưng cho những con vật này. Phải đặt mất độ 2 tháng mới nhập về, giá rẻ. Không chỉ rùa, tất cả mắt những con vật làm tiêu bản đều được nhập, thường là nhập ở Đức, trước kia nhập ở Trung Quốc, Liên Xô cũ”, ông nói.
Quá trình làm tiêu bản kéo dài khoảng một tháng (không kể thời gian phải đặt bộ phận nhập từ nước ngoài).
 |
Cá thể rùa mai mềm từng chết ở hồ Hoàn Kiếm hồi 2010 đã được làm tiêu bản - Ảnh: Ngọc Thắng
Với tiêu bản của "cụ rùa" hồ Gươm, ông Thành cho biết có thể các nhà khoa học sẽ làm tương tự. Tuy nhiên, ông cũng cho hay, tuổi tác, giống loài của hai cá thể này có khác nhau. Cá thể đã chết hồi 2010 ước mới hơn mười tuổi.
So với tiêu bản tại Đền Ngọc Sơn, cách làm tiêu bản mới có khác ở việc giữ nguyên dải diềm thịt của rùa. Với rùa mai mềm hiện trưng bày ở Ngọc Sơn, những người làm tiêu bản đã cắt cụt hết dải thịt dài ở phía sau, cảm giác gần như tròn xoe. Tiêu bản này do đó đã phải làm lại, đắp thêm vật liệu khác tạo hình chỗ diềm thịt đó cách đây vài năm.
Với những loài vật ở kích thước lớn, một chuyên gia từng làm việc ở Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam cho biết, muốn phục dựng một tiêu bản thường trải qua nhiều giai đoạn như lột da, nạo hết phần thịt dính dưới da và bôi lớp hóa chất chống thối dưới da, làm da mềm.
Tiếp đó dựng khung xương bằng sắt, thép chống rỉ hình mẫu chuẩn và nhồi bông vào bên trong. Sau đó người làm sẽ chế tác con vật để thể hiện được thần thái, tư thế như thật, giúp người xem có cảm giác như chúng ở ngoài tự nhiên.
Tuy nhiên, chuyên gia này cho rằng, tùy vào kích thước, chủng loại, tình trạng bảo quản mẫu vật sẽ có công đoạn thực hiện khác nhau, ví dụ mẫu vật nhỏ như chim sâu với bộ da mỏng thì phải làm tỉ mỉ.
"Mẫu còn tươi sẽ làm đẹp hơn là để lâu. Việc phục dựng tiêu bản mất rất nhiều thời gian và công sức", chuyên gia này nói.
Rùa hồ Gươm chết chiều 19/1. Nguyên nhân rùa chết được cho là già yếu, bởi con rùa sống lâu nhất thế giới 180 năm, trong khi rùa hồ Gươm ước tính 200 tuổi. Nghi vấn nước hồ ô nhiễm, thiếu thức ăn cũng được đưa ra.
Vân Trang
