"Không có chiến tranh. Chính thức không còn chiến tranh, chúng tôi muốn hòa bình và chúng tôi sẽ đạt được hòa bình", Tổng thống Obrador nói trong một cuộc họp báo, nhấn mạnh rằng "đây không còn là chiến lược của các nhà chức trách để giam giữ thủ lĩnh các băng đảng".
Theo Tổng thống, chính phủ Mexico không coi chức năng chính của mình là bắt giữ các trùm ma túy, mà tập trung vào việc đảm bảo an ninh công cộng và giảm số vụ giết người, trộm cướp cũng như bắt cóc.
Cuộc chiến chống tội phạm ma túy nổi lên ở Mexico vào năm 2006 dưới thời Tổng thống Felipe Calderon, người đã sử dụng các đơn vị quân đội nhằm chống lại các băng đảng ma túy, cải tổ lực lượng cảnh sát liên bang Mexico và tuyên bố săn lùng các thủ lĩnh khét tiếng nhất của giới tội phạm Mexico.
Người kế vị ông Calderon, cựu Tổng thống Enrique Pena Nieto, tiếp tục chính sách của người tiền nhiệm. Dưới thời của ông Nieto, cảnh sát Mexico đã tiêu diệt hoặc bắt giữ một số trùm ma túy nổi tiếng, bao gồm cả người đứng đầu băng đảng Sinaloa - Joaquin Guzman Loers, biệt danh là El Chapo. Phiên tòa chống lại ông trùm này hiện đang được tiến hành tại Mỹ.
Theo Bộ Bảo vệ Dân sự của nước này, đã có tổng cộng 33.341 người đã bị sát hại ở Mexico vào năm 2018, đây là năm "đẫm máu nhất" trong hơn hai thập kỷ qua. Điều này có nghĩa là có trung bình 25 vụ án mạng trong tổng số 100.000 người.
Cụ thể, thành phố Guanajuato trở thành nơi nguy hiểm nhất với 3.290 vụ giết người, theo dữ liệu chính thức của Mexico.
Một trong những thảm kịch tồi tệ nhất trong lịch sử mối quan hệ giữa chính phủ Mexico và các băng đảng ma túy là câu chuyện về vụ bắt cóc và giết chết 43 học sinh tại thành phố Ayotzinapa. Thảm kịch xảy ra vào tháng 9 năm 2014 do tham nhũng giữa các quan chức cảnh sát và lãnh đạo thành phố Iguala, khi các học sinh đã bị cảnh sát giam giữ và giao nộp cho những tên tội phạm để rồi bị chúng sát hại và chôn trong khu bãi xử lý rác.
Tổng thống Pena Nieto khi đó đã đưa tất cả những kẻ liên quan đến vụ bắt cóc ra trước ánh sáng, với hơn 100 người, bao gồm cả cựu thị trưởng của Iguala và nhiều sĩ quan cảnh sát, đã bị giam giữ.
Tuy nhiên, thân nhân của những người bị bắt cóc không tin vào kết quả điều tra chính thức và yêu cầu mở lại vụ án. Và họ đã thành công khi tân Tổng thống Lopez Obrador tuyên bố sẽ ký một nghị định về một ủy ban đặc biệt để điều tra lại vụ án Ayotzinapa.
Theo báo cáo năm 2017 của Bộ Ngoại giao Mỹ về tình trạng buôn bán ma túy, Mexico là quốc gia sản xuất và vận chuyển heroin, cần sa và ma túy tổng hợp đến nước này, cũng như là quốc gia trung chuyển chính cho cocaine của Nam Mỹ. Báo cáo lưu ý rằng trong khi Mexico đang tiếp tục cuộc chiến chống lại các tổ chức tội phạm quốc tế và cải cách tư pháp cùng nhà tù của mình, buôn bán ma túy và bạo lực băng đảng vẫn là một vấn nạn nhức nhối.
Năm 2018, chính phủ Mỹ đã khởi xướng một chương trình đa cơ quan mới để tiêu diệt một trong những băng đảng buôn bán ma túy mạnh nhất Mexico có tên là Jalisco Nueva Generación (CJNG).
Cơ quan Quản lý Thực thi Ma túy Mỹ (DEA) ước tính rằng CJNG, xuất hiện vào năm 2011, có sức ảnh hưởng ở 23 trong số 31 tiểu bang của Mexico.
Theo Bộ Tư pháp Mỹ, tập đoàn tội phạm này chịu trách nhiệm cho các vụ buôn bán hàng tấn cocaine, ma túy tổng hợp vào nước này và tình trạng bạo lực ở Mexico. Chính quyền Mỹ cũng đã phát hiện hoạt động của băng đảng này ở châu Âu, châu Á và Australia.
Vào tháng 5 năm 2018, Bộ Tư pháp Mỹ đã trừng phạt các chi nhánh của ngân hàng Cooperatieve Rabobank có trụ sở tại Hà Lan vì cho phép các mạng lưới tội phạm sử dụng hệ thống của mình để rửa "hàng trăm triệu USD trong các giao dịch đáng ngờ có thể liên quan đến buôn bán ma túy quốc tế, tội phạm có tổ chức và rửa tiền".
Nhìn chung, các kết quả được báo cáo về cuộc chiến chống ma túy đang diễn ra và chính quyền tham nhũng địa phương cho đến nay vẫn còn sơ bộ và an ninh ở Mexico vẫn còn nhiều vấn đề. Ngoài ra, vấn đề về người di cư không có giấy tờ sử dụng Mexico làm quốc gia quá cảnh trên đường đến Mỹ đã không giúp cải thiện tình hình an ninh địa phương, vì nhiều người tị nạn phải định cư ở Mexico do chính sách nhập cư khó khăn của phía Washington.
