Được thành lập năm 1076 dưới triều vua Lý Nhân Tông, Quốc Tử Giám là trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam, đánh dấu bước phát triển quan trọng của nền giáo dục nước nhà. Trải qua nhiều thế kỷ, nơi đây đã góp phần đào tạo, bồi dưỡng nhiều thế hệ nhân tài, trở thành biểu tượng tiêu biểu cho truyền thống coi trọng tri thức, đề cao đạo học và trọng dụng hiền tài của dân tộc.
Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Trần Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội nhấn mạnh, kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám không chỉ là dịp để chúng ta tự hào nhìn lại chặng đường lịch sử vẻ vang, mà còn là cơ hội để suy ngẫm sâu sắc hơn về vai trò của giáo dục, tri thức và nhân tài đối với sự phát triển của quốc gia, dân tộc. Trong bối cảnh đất nước đang không ngừng đổi mới và phát triển, những giá trị ấy càng có ý nghĩa thiết thực, nhắc nhở chúng ta về trách nhiệm kế thừa, gìn giữ và phát huy truyền thống tốt đẹp mà các thế hệ cha ông đã dày công vun đắp.
Trưng bày gồm ba chủ đề: “Nơi khởi nguồn đạo học”; “Quốc Tử Giám – trường Quốc học đầu tiên”; “Hành trình bảo tồn và phát huy di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám”. Thông qua hệ thống tài liệu, hình ảnh và hiện vật, trưng bày tái hiện những dấu mốc quan trọng trong lịch sử hình thành, phát triển của Quốc Tử Giám, giúp công chúng hiểu rõ hơn về vai trò của Văn Miếu – Quốc Tử Giám đối với nền giáo dục và truyền thống khoa cử Việt Nam.
Đáng chú ý, việc tổ chức trưng bày tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam còn góp phần kết nối, lan tỏa những giá trị của nền quốc học trong không gian văn hóa đa dạng của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam.
Ông Nguyễn Văn Tú – Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám khẳng định, tổ chức trưng bày tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam – nơi hội tụ, giới thiệu những giá trị văn hóa đa dạng, đặc sắc của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam càng có ý nghĩa đặc biệt, góp phần kết nối những giá trị của nền quốc học với các sắc thái văn hóa phong phú của cộng đồng các dân tộc trên khắp mọi miền Tổ quốc. Trưng bày không chỉ là dịp để công chúng tìm hiểu về lịch sử giáo dục nước nhà mà còn góp phần khơi dậy niềm tự hào dân tộc, nâng cao ý thức gìn giữ di sản và tiếp nối truyền thống hiếu học của cha ông trong các thế hệ hôm nay và mai sau.
Không chỉ giới thiệu những giá trị lịch sử, trưng bày còn phản ánh nỗ lực bảo tồn, phát huy giá trị di tích trong đời sống đương đại. Việc đưa các tư liệu, hình ảnh và câu chuyện về Quốc Tử Giám đến với công chúng tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam mở rộng không gian quảng bá di sản, tạo điều kiện để các giá trị văn hóa, giáo dục truyền thống tiếp cận gần hơn với cộng đồng. Bên cạnh hoạt động trưng bày, các chương trình trải nghiệm dành cho công chúng tái hiện sinh động câu chuyện về Quốc Tử Giám, việc học hành, thi cử thời xưa, lịch sử giáo dục dân tộc được truyền tải theo cách gần gũi, trực quan, nâng cao hiệu quả giáo dục di sản, nhất là đối với thế hệ trẻ.
Diễn ra nhân kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 – 2026), hướng tới Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 và Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11, trưng bày là dịp nhìn lại những giá trị văn hóa, giáo dục được các thế hệ cha ông gây dựng và trao truyền. Qua đó, góp phần khơi dậy niềm tự hào về truyền thống hiếu học, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng trong bảo tồn, phát huy di sản văn hóa dân tộc, tiếp nối những giá trị tốt đẹp trong đời sống hôm nay.
