Nhân dịp Hội nghị Đại dương của Liên Hợp Quốc (UNOC3), UNESCO kêu gọi các quốc gia thành viên đặt giáo dục làm “đòn bẩy” trung tâm cho công cuộc bảo vệ đại dương. Tại thành phố Nice (Pháp), UNESCO đã giới thiệu hàng loạt sáng kiến mới, từ lớp học cho đến trò chơi điện tử, nhằm nâng cao nhận thức của giới trẻ về tầm quan trọng của việc bảo vệ các hệ sinh thái biển. Tổ chức cũng tăng cường các mối quan hệ hợp tác để đảm bảo nguồn tài chính cho những sáng kiến này.
“Mọi sự thay đổi trong cách con người nhìn nhận và hành động với đại dương đều phải bắt đầu từ giáo dục,” Tổng Giám đốc UNESCO Audrey Azoulay nhấn mạnh. UNESCO đang đồng hành cùng các quốc gia thành viên trong việc đưa nội dung giáo dục về đại dương và môi trường vào chương trình học cũng như đời sống hàng ngày của thế hệ trẻ.
 |
Tổng Giám đốc UNESCO Audrey Azoulay. |
Đưa đại dương trở thành trọng tâm trong chương trình học
UNESCO coi giáo dục là ưu tiên hàng đầu, hướng tới việc tích hợp vào chương trình giảng dạy và các hoạt động thường nhật tại trường học. Tổ chức đang hỗ trợ các quốc gia như Nam Phi, Bồ Đào Nha và Hàn Quốc xây dựng nội dung giáo dục liên quan đến bảo vệ đại dương. Đặc biệt, với sự hỗ trợ của UNESCO, Brazil đã trở thành quốc gia đầu tiên áp dụng chương trình giáo dục quốc gia dành riêng cho kiến thức về đại dương, kéo dài từ bậc tiểu học đến trung học.
Được giới thiệu vào năm 2022 tại Hội nghị One Ocean, bộ khung tham chiếu giáo dục đại dương của UNESCO đã giúp gần 2.400 trường học tại 48 quốc gia gia nhập mạng lưới toàn cầu mang tên "Trường Xanh" (Blue Schools). Bộ khung này cung cấp phương pháp giảng dạy kết hợp giữa lý thuyết và thực hành thông qua các hoạt động trải nghiệm và dự án thực địa. Đồng thời, UNESCO cũng đã đào tạo gần 350.000 thanh thiếu niên và người trưởng thành về các vấn đề liên quan đến bảo vệ đại dương.
Trò chơi điện tử kết hợp khoa học đại dương
UNESCO vừa ra mắt trò chơi phiêu lưu mới có tên Ocean Heroes trên nền tảng Minecraft. Được phát triển cùng Minecraft Education và tổ chức Voice of the Ocean Foundation, trò chơi cho phép hơn 35 triệu người chơi khám phá các rạn san hô, rừng tảo biển, rừng ngập mặn trên những chuyến tàu nghiên cứu, đồng thời đối mặt với các mối đe dọa thực tế như ô nhiễm và loài xâm lấn.
Thông qua các nhiệm vụ thú vị, người chơi sẽ tích lũy kiến thức thực tế về khoa học đại dương, đa dạng sinh học và các kỹ thuật bảo tồn. Trò chơi còn giúp phát triển tư duy phản biện, tăng cường sự hiểu biết về tác động của con người đối với các hệ sinh thái biển.
Tăng cường hỗ trợ tài chính cho các chương trình giáo dục và khoa học
UNESCO và Tập đoàn Prada vừa công bố gia hạn chương trình hợp tác toàn cầu SEA BEYOND, nhằm lan tỏa tri thức về đại dương và công cuộc bảo tồn. Kể từ năm 2019, với sự đồng hành của hai tổ chức, chương trình đã đào tạo hơn 34.000 học sinh tại 56 quốc gia, đồng thời khai trương trung tâm giáo dục đại dương tại thành phố Venice (Italia).
Hai bên cũng thông báo thành lập một quỹ tài trợ các dự án do giới trẻ trên toàn cầu khởi xướng, nhằm củng cố giáo dục và văn hóa đại dương tại cộng đồng địa phương. Quỹ bắt đầu với khoản đóng góp 2 triệu euro từ Tập đoàn Prada, và sẽ mở rộng tiếp nhận các đối tác mới từ năm 2026.
Bên cạnh đó, UNESCO cũng biến các chiến dịch khoa học thành công cụ giáo dục hữu ích. Ví dụ, chương trình thí điểm về ADN môi trường đã tiến hành khảo sát 4.500 loài sinh vật biển tại 21 khu di sản thiên nhiên thế giới dưới nước, cùng sự tham gia của các nhà khoa học và trường học địa phương suốt ba năm. Với sự tài trợ của Quỹ Minderoo, dự án này sẽ tiếp tục mở rộng tại 25 khu vực biển được UNESCO bảo vệ.
