Afghanistan hiện là quốc gia duy nhất trên thế giới cấm giáo dục dành cho nữ sinh từ lớp 6 trở lên. Điều này không chỉ kìm hãm tiềm năng của một nửa dân số mà còn cản trở sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước. Theo nghiên cứu của UNESCO năm 2023, nếu lệnh cấm tiếp cận giáo dục đại học đối với phụ nữ tiếp tục kéo dài, nền kinh tế Afghanistan có thể mất khoảng 9,6 tỷ USD, tương đương hai phần ba GDP hiện tại, vào năm 2066. Phụ nữ có học vấn có thể đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế, chăm sóc sức khỏe và phúc lợi cộng đồng. Họ giữ vai trò quan trọng trong việc phá vỡ vòng luẩn quẩn của đói nghèo và bất bình đẳng.
Giáo dục là nền tảng để bảo tồn và phát huy văn hóa, trong khi văn hóa lại làm giàu thêm giáo dục bằng cách tạo nên bản sắc và kết nối việc học với các giá trị cộng đồng. Phụ nữ từ lâu đã góp phần định hình di sản văn hóa phong phú của Afghanistan. Những nữ thi sĩ như Rabia Balkhi đã dùng thơ ca để bày tỏ cảm xúc, phản ánh những đấu tranh xã hội và thể hiện nghị lực kiên cường. Qua nhiều thế hệ, những nữ nghệ nhân đã gìn giữ và tinh chỉnh kỹ thuật thêu tay, dệt thảm, làm gốm, không chỉ bảo tồn nét truyền thống mà còn mang lại cơ hội kinh tế. Bằng những đóng góp đa dạng, phụ nữ đã giữ gìn và định hình bản sắc văn hóa của Afghanistan.
Sự phát triển của công nghệ số mở ra những cơ hội mới để chia sẻ tri thức và kể chuyện, giúp bảo tồn di sản văn hóa và truyền thống thông qua truyền thông. Một môi trường truyền thông đa dạng không chỉ đảm bảo sự phong phú của các góc nhìn mà còn cung cấp thông tin thiết yếu để bảo vệ an toàn và nâng cao đời sống cộng đồng. Các nhà báo cung cấp thông tin quan trọng về y tế, kinh tế, giáo dục, nông nghiệp và thiên tai đến những nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất, bao gồm phụ nữ và trẻ em ở các khu vực khó tiếp cận. Phụ nữ là một phần không thể thiếu trong ngành truyền thông vững mạnh, góp phần thúc đẩy sự phát triển chung của xã hội.
Năm 2025 đánh dấu 30 năm Tuyên bố và Cương lĩnh Hành động Bắc Kinh, văn kiện được quốc tế công nhận rộng rãi như một khuôn khổ quan trọng về quyền của phụ nữ và trẻ em gái. Tuyên bố này đã định hình chương trình nghị sự về quyền phụ nữ trên nhiều phương diện, từ bảo vệ pháp lý, tiếp cận dịch vụ, sự tham gia của giới trẻ đến thay đổi các chuẩn mực xã hội.
Nhân Ngày Quốc tế Phụ nữ 2025, điều quan trọng là cần ghi nhận những đóng góp to lớn của phụ nữ Afghanistan và bảo vệ quyền được giáo dục, tham gia văn hóa và đời sống xã hội của họ. UNESCO sát cánh cùng phụ nữ và trẻ em gái tại Afghanistan, chung tay mở ra những cơ hội mới và hướng tới một tương lai nơi mọi phụ nữ và trẻ em gái đều có thể phát huy hết tiềm năng của mình.
