Trước đó, dư luận bức xúc trước thông tin Cục này họp bàn về áp khung giá sàn cho dịch vụ vận chuyển hàng không hạng vé phổ thông cơ bản trên các đường bay nội địa được áp dụng. Dư luận lo ngại nếu khung giá sàn được áp dụng, hàng triệu người có thu nhập trung bình tới thấp sẽ khó có cơ hội đi máy bay giá rẻ.
Đi ngược quy luật thị trường và thông lệ quốc tế
Trả lời Thông tấn xã Việt Nam, ông Lại Xuân Thanh cho biết thông tin Cục Hàng không dự định áp khung giá sàn vé máy bay “hoàn toàn không chính xác”.
“Để chuẩn bị cho Dự thảo quy định mức khung giá dịch vụ vận chuyển hành khách hạng vé phổ thông cơ bản trên các đường bay nội địa, Bộ Giao thông vận tải đã thực hiện việc lấy ý kiến đóng góp từ các doanh nghiệp hàng không về vấn đề này.
Trong văn bản đóng góp ý kiến của Hãng hàng không Jetstar Pacific, bên cạnh việc đồng ý xem xét nâng khung giá trần vé máy bay theo đề xuất của Cục Hàng không Việt Nam, Hãng này cũng đưa ra kiến nghị xem xét việc áp giá sàn vé máy bay.
Việc đưa ra kiến nghị của Jetstar Pacific tuân thủ đúng quy định của Luật Hàng không dân dụng Việt Nam, đồng thời dựa trên tình hình thực tế của ngành hàng không Việt Nam và hoạt động kinh doanh của Hãng.
Việc áp giá sàn vé máy bay chỉ là đề xuất của một hãng hàng không. Cục Hàng không Việt Nam vẫn đang trong quá trình nghiên cứu, rà soát và chưa hề có đề xuất nào lên Bộ Giao thông vận tải về vấn đề này,” ông Thanh khẳng định.
Sở dĩ thông tin áp giá sàn vé máy bay khiến dư luận xôn xao là bởi chính sách này nếu được thông qua sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới hàng triệu khách hàng. Hiện số hành khách nội địa của các hãng hàng không hiện nay vào khoảng trên dưới 10 triệu lượt/năm, trong khi dân số của Việt Nam là hơn 90 triệu người.
Như vậy, vẫn còn hơn 80 triệu dân Việt Nam (tương đương 90% dân số) chưa thể tiếp cận với dịch vụ hàng không mà nguyên nhân chủ yếu là do giá vé máy bay còn cao so với thu nhập của họ. Việc quy định giá sàn dịch vụ vận chuyển hành khách hạng vé phổ thông trên các đường bay nội địa đồng nghĩa với việc triệu tiêu cơ hội cạnh tranh giảm giá dịch vụ của các hãng hàng không trên các đường bay nội địa, điều đó cũng có nghĩa là hạn chế cơ hội tiếp cận phương tiện vận chuyển hàng không của hơn 80 triệu dân Việt Nam.
Mặc khác, việc tính toán tiêu chí xây dựng giá sàn hiện nay còn chưa có sự thống nhất giữa các hãng hàng không. Có hãng tính trên đơn vị ghế/km, có hãng tính trên hiệu quả chuyến bay, đường bay và thậm chí hiệu quả khai thác trong một năm tài chính. Ngoài ra, các chủng loại tàu bay khác nhau, chi phí khai thác của các hãng cũng khác nhau nên mức giá sàn mà các hãng đưa ra chắc chắn sẽ khác nhau.
Dưới góc độ pháp lý, theo luật sư Lê Đình Vinh, giám đốc công ty Luật Vietthink, khoản 1 Điều 8 Luật Cạnh tranh năm 2014, hành vi “Thoả thuận ấn định giá hàng hoá, dịch vụ một cách trực tiếp hoặc gián tiếp” được coi là một hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh. Khoản 2 Điều 9 Luật cạnh tranh quy định “Cấm các thoả thuận hạn chế cạnh tranh quy định tại các khoản 1, 2, 3, 4 và 5 Điều 8 của Luật này khi các bên tham gia thoả thuận có thị phần kết hợp trên thị trường liên quan từ 30% trở lên”.
Mặc dù việc quy định giá đối với dịch vụ vận chuyển hành khách hạng vé phổ thông trên các đường bay nội địa do cơ quan quản lý nhà nước, nhưng quy định này lại được áp dụng với tất cả các hãng hàng không. Hiện nay các hãng hàng không của Việt Nam đều đang cung cấp dịch vụ vận chuyển hành khách hạng vé phổ thông trên các đường bay nội địa, nên thị phần kết hợp của các hãng này trên chắc chắn vượt trên 30% thị trường liên quan. Do vậy, việc quy định giá sàn dịch vụ vận chuyển hành khách hạng vé phổ thông trên các đường bay nội địa dù dưới hình thức nào cũng không phù hợp với quy định của Luật cạnh tranh năm 2014.
Cũng theo luật sư Vinh, việc áp dụng giá sàn đối với dịch vụ vận chuyển hành khách trên các đường bay nội địa là không phù hợp với thông lệ quốc tế. Trên thế giới hiện nay không có hàng không hay bất kỳ quốc gia nào còn quy định giá sàn dịch vụ vận chuyển hành khách. Vì vậy, nếu Việt Nam áp dụng quy định này thì sẽ đi ngược lại với thông lệ quốc tế và khiến cho ngành hàng không của Việt Nam khó khăn trong quá trình hội nhập quốc tế, hạn chế cơ hội cạnh tranh của các hãng hàng không giá rẻ thông qua việc giảm giá thành dịch vụ. Điều này đồng nghĩa với việc tạo sự cạnh tranh không bình đẳng của các hãng hàng không giá rẻ so với các hãng hàng không khác và làm méo mó thị trường hàng không tại Việt Nam.
Nếu áp giá sàn, nhiều người nghèo sẽ mất cơ hội được đi máy bay
Ngay sau khi thông tin ngành hàng không dự định áp giá sàn được công bố, dư luận đã “dậy sóng”, các chuyên gia kinh tế cũng như khách hàng đã lên tiếng phản đối chính sách này và lo ngại hành khách không còn được đi máy bay giá vé rẻ đồng thời tạo sự cạnh tranh không bình đẳng của các hãng hàng không và làm méo mó thị trường hàng không tại Việt Nam.
Trên facebook cá nhân, chuyên gia kinh tế TS.Nguyễn Đức Thành bức xúc: “Sao lại phải áp giá sàn cho vé máy bay? Tức là đồng nghĩa không cho phép hành khách được đi với một mức giá rẻ nào đó”. Tiến sĩ Nguyễn Đức Thành bày tỏ quan điểm “Phản đối chính sách này”. Và “không thể để các cơ quan ra chính sách tuỳ tiện đánh vào các doanh nghiệp trong ngành như vậy. Vì như thế là họ đang làm theo sự điều khiển của một doanh nghiệp khác, chứ không phải vì người tiêu dùng, vì công lý, vì logic, hay vì một lợi ích chung”.
Được biết, không chỉ mình Jetstar Pacific Airlines ủng hộ áp giá sàn mà Vietnam Airlines cũng đồng thuận, chỉ có mình hãng hàng không Vietjet không đồng thuận với đề xuất này vì lo ngại chính sách được ban hành chưa đo lường ảnh hưởng sẽ có tác động xấu đến nền kinh tế và sự tăng trưởng của ngành hàng không.
Theo thông tin của Ngày Nay, Vietnam Airlines đề nghị áp mức giá sàn (theo từng chặng bay) chia thành 5 nhóm, thấp nhất 670 ngàn đồng /ghế, cao nhất 1.540 đồng/ ghế. Jetstar Pacific Airlines đưa ra mức giá sàn cũng chia thành 5 nhóm, thấp nhất 600 ngàn đồng / ghế, cao nhất 1,2 triệu đồng/ ghế. Việc áp giá sàn này nếu thực hiện sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến thị trường, xã hội và người tiêu dùng, thậm chí ảnh hưởng đến CPI năm 2017 mà Thủ tướng đã có quyết định là không được vượt quá 4%.
