Viên ngọc mới của du lịch văn hóa

Từ những kiệt tác kính màu rực rỡ, Bảo tàng Nghệ thuật Kính màu (Art Glass Museum) tại Trại Da Vinci, Ba Vì, Hà Nội không chỉ mở ra một chân trời nghệ thuật độc đáo mà còn hứa hẹn trở thành động lực mới cho du lịch kinh tế khi chính thức đi vào hoạt động.

_____________________

Đây là bảo tàng chuyên đề đầu tiên tại Việt Nam tôn vinh nghệ thuật kính màu, một loại hình mỹ thuật ứng dụng đầy tinh tế, đồng thời mang trong mình tiềm năng lớn để nâng tầm du lịch văn hóa quốc tế. Bảo tàng Triển lãm Kính màu chính thức khánh thành 15/3, dự kiến mở cửa miễn phí cho du khách trải nghiệm trong những tháng đầu.

Bảo tàng Nghệ thuật Kính màu tự hào hội tụ những tinh hoa của loại hình nghệ thuật thủy tinh từ các sàn đấu giá quốc tế đến tác phẩm đặt chế tác từ nghệ nhân hàng đầu thế giới. Nổi bật nhất là bức “Giáng Sinh” (The Nativity), khổ lớn 8mx6m, do hãng Mayer Munich (Đức) chế tác cho một nhà thờ Thiên Chúa Giáo ở New York vào đầu thế kỷ 19, được giới chuyên gia Hoa Kỳ đánh giá là một trong những tác phẩm kính màu kinh điển đẹp nhất thế giới. Bộ sưu tập trải dài từ các dòng thủy tinh nghệ thuật chế tác nóng của Bohemian (Tiệp Khắc), thủy tinh Murano (Italia), thủy tinh Anh, các dòng thủy tinh đa sắc, lưỡng sắc, phát quang... trong đó dành sự ưu tiên đặc biệt cho dòng kính màu Tân nghệ thuật (Art Nouveau) mà tiêu biểu là nghệ thuật kính màu của Tiffany.

Dù du nhập vào Việt Nam từ vài thế kỷ trước, nghệ thuật chế tác thủy tinh chưa từng được tôn vinh qua một bảo tàng chuyên đề. Sự ra đời của bảo tàng, dưới sự quản lý của Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam (VFUA), tổ chức thành lập năm 1993 theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ với sứ mệnh thúc đẩy lý tưởng UNESCO về hòa bình và phát triển, không chỉ lấp đầy khoảng trống văn hóa mà còn đưa Việt Nam ghi dấu trên bản đồ nghệ thuật toàn cầu, nơi các bảo tàng kính màu vốn rất hiếm.

Ngành du lịch Việt Nam đang chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ với những con số ấn tượng. Theo Tổng cục Thống kê, năm 2023 ghi nhận 101,3 triệu lượt khách nội địa và 12,6 triệu lượt khách quốc tế; đến năm 2024, lượng khách quốc tế đạt 17,58 triệu, tăng 39,5% so với năm trước, và tháng 1/2025 ước tính đạt kỷ lục 2,1 triệu lượt, tăng 36,9% (Nguồn: Tổng cục Du lịch Quốc gia Việt Nam VNAT). Theo dự báo của VNAT, mục tiêu năm 2025 là đón 120-130 triệu lượt khách nội địa cùng 22-23 triệu lượt quốc tế, đóng góp 39-42 tỷ USD, tương đương 6-8% GDP. Xu hướng hiện nay cho thấy 70% du khách dưới 40 tuổi đang tìm kiếm những điểm đến mới lạ, độc đáo (Nguồn: Outbox Company 2024), trong khi lượt tìm kiếm “unique Vietnam destinations” (điểm đến Việt Nam độc đáo) tăng 30% từ 11/2024 đến 2/2025 (Nguồn: Google Trends).

Nằm tại Ba Vì, vùng đất cách Hà Nội 50-60 km, nổi tiếng với thiên nhiên hùng vĩ, bảo tàng hoàn toàn có thể khai thác xu hướng này nhờ không gian trưng bày 2.000m² và định vị cao cấp. VFUA với mạng lưới hơn 130 đơn vị thành viên cùng 14.000 hội viên trên cả nước, đóng vai trò cầu nối quan trọng giữa bảo tàng và cộng đồng quốc tế, mở ra cơ hội đưa nghệ thuật kính màu đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước.

Để tăng sức hấp dẫn, một khuyến nghị đáng chú ý là triển khai tour “Ba Vì - Nghệ thuật và Thiên nhiên” (tour trong ngày), kết hợp bảo tàng với các địa danh đặc sắc. Tour có thể khởi hành từ trung tâm Hà Nội lúc 8 giờ sáng, đến bảo tàng lúc 9h30 để khám phá hiện vật, sau đó thưởng thức đặc sản địa phương tại nhà hàng trong khuôn viên bảo tàng vào buổi trưa, rồi tiếp tục hành trình buổi chiều tại Vườn quốc gia Ba Vì (cách 10 km) với rừng thông, đền Thượng, và kết thúc bằng trải nghiệm thư giãn tại Thác Đa hoặc Ao Vua (cách 15-20 km). Nếu được hiện thực hóa với giá 600.000-800.000 đồngngười trên Klook, tour này sẽ đáp ứng xu hướng du lịch ngắn ngày, phù hợp với 62% khách trẻ yêu văn hóa (Nguồn: Booking.com 2022).

Trong nhà hàng nội khu, việc kết hợp đặc sản Ba Vì như gà đồi nướng với các món từ sữa - vốn là thế mạnh của vùng đất chăn nuôi bò sữa lâu đời - như sữa chua Ba Vì (nếp cẩm, hoa quả) và sữa tươi nguyên chất cùng nhiều món ăn địa phương khác có thể làm phong phú trải nghiệm ẩm thực tại chỗ.

Một đề xuất khác là sản phẩm lưu niệm như postcard (20.000 - 50.000 đồng) magnet kính màu (50.000 - 100.000 đồng), và móc chìa khóa thủy tinh (70.000 - 120.000 đồng), cũng có thể làm phong phú thêm trải nghiệm của khách du lịch. Ngoài ra, trải nghiệm tô tượng hoặc tranh phong cách Tiffany với phí 100.000 - 150.000 đồng/người, nếu được triển khai, sẽ vừa mang tính giáo dục vừa thu hút du khách trẻ yêu thích sự cá nhân hóa.

Ba Vì đón 1,2 triệu lượt khách năm 2023, trong đó Vườn quốc gia chiếm 300.000 lượt (Nguồn: Sở VH-TT Hà Nội). Nếu các khuyến nghị này được triển khai, bảo tàng có thể tăng 100.000-150.000 lượt khách/năm theo dự đoán, đồng thời hỗ trợ cộng đồng qua việc hợp tác với hợp tác xã và quảng bá quán ăn địa phương, đón đầu xu hướng du lịch bền vững.

Tuy hấp dẫn du khách, nhưng Bảo tàng Nghệ thuật Kính màu đối mặt với thách thức lớn về giao thông khi tuyến Hà Nội - Ba Vì hiện thiếu phương tiện công cộng nhanh và thuận tiện, khiến du khách không có xe cá nhân hoặc khách quốc tế phải chịu chi phí cao hơn để di chuyển. Thông tin về nghệ thuật kính màu cũng còn hạn chế trong công chúng, dù lượt tìm kiếm “bảo tàng Việt Nam” đã tăng 25% từ 11/2024 đến 1/2025 (Nguồn: Google Trends).

Để ánh sáng nghệ thuật từ Trại Da Vinci lan tỏa rộng khắp, VFUA có thể hợp tác với các công ty vận tải lập xe shuttle từ Hà Nội, đồng thời đề xuất UBND huyện Ba Vì và Sở Giao thông Vận tải Hà Nội tăng cường xe buýt công cộng để cải thiện khả năng tiếp cận. Song song đó, việc tận dụng tour một ngày “Ba Vì - Nghệ thuật và Thiên nhiên” như một giải pháp giao thông tiện lợi, quảng bá du lịch gia đình khuyến khích tự lái xe, hoặc tổ chức các đoàn tham quan theo nhóm - từ trường học, học sinh, đến cơ quan, đoàn thể với chính sách giảm giá vé sẽ vừa giảm áp lực giao thông vừa mở rộng đối tượng du khách...

Khánh thành vào mùa xuân 2025, Bảo tàng Nghệ thuật Kính màu với sự quản lý của VFUA và bộ sưu tập hiếm có hứa hẹn trở thành “viên ngọc” mới của du lịch Ba Vì, góp phần khẳng định vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.