Một ngày nào đó, chính mình sẽ là người trao cơ hội
Có lẽ không nhiều cô gái 18 tuổi nghĩ rằng một trong những việc mình phải học trong năm cuối tuổi học trò lại là quản lý một đội ngũ. Nguyễn Hà Phương Châu thì có.
“Em có tin nhưng em không nghĩ rằng nó sẽ là quy mô to như thế này vì em chưa bao giờ nghĩ mình có thể dẫn đầu một dự án có nhiều thành viên như này”, Châu nói khi được hỏi nếu vài năm trước có ai nói rằng một ngày em sẽ đứng ra tạo cơ hội cho những đứa trẻ khác, em có tin không.
 |
Châu không bắt đầu Chamelia với một tham vọng lớn lao, cũng không phải từ vị trí của một người đã biết mình sẽ trở thành ai. Em bắt đầu từ vị trí của một học sinh, cùng những người bạn làm một điều mà các em tin là có ích.
Rồi từng mùa đi qua, vai trò của Châu thay đổi và cùng với nó, cách em nhìn về trách nhiệm cũng thay đổi. “Đôi lúc em thấy mình vẫn còn trẻ và điều đó khiến em băn khoăn về sự thành công của dự án, nhưng khi nghĩ tới mục tiêu cuối cùng là giúp đỡ những học sinh của trường, em lại có thêm động lực để tiếp tục”, Châu chia sẻ.
Trước khi nhận vai trò năm nay, Châu từng nghĩ việc quản lý tiến độ của các thành viên sẽ không quá khó. Thực tế hoàn toàn khác. Khi ấy, em bắt đầu hiểu rằng chịu trách nhiệm cho phần việc của mình rất khác với chịu trách nhiệm cho một tập thể.
Từ một người được trao cơ hội
Một đứa trẻ từng được trao cơ hội để khám phá bản thân, nay lại đứng ở phía trao cơ hội cho những đứa trẻ khác. Châu bắt đầu hiểu rằng, giúp một người vượt qua một khó khăn trước mắt là một chuyện; trao cho họ một cánh cửa để nhìn thấy khả năng của mình và có thêm lựa chọn cho tương lai lại là một chuyện khác. Có lẽ vì thế, Chamelia không chỉ muốn mang đến sách vở, thiết bị hay những giờ học tiếng Anh, điều các em muốn trao đi là khả năng để một đứa trẻ có thể tự đi xa hơn bằng chính năng lực của mình.
 |
 |
Dự án Chamelia được nhiều bạn trẻ hưởng ứng và tham gia |
Qua hai mùa, dự án đã huy động gần 285 triệu đồng, được chuyển hóa thành sách vở, thiết bị học tập, học bổng và các hoạt động tiếng Anh cho những học sinh còn thiếu điều kiện, nhưng với Châu và các thành viên, những món quà vật chất chỉ là một phần của câu chuyện.
 |
 |
Hai mùa Chamelia đã diễn ra thành công với nhiều hoạt động ý nghĩa |
Theo Châu, tiếng Anh có thể tạo ra giá trị lâu dài không chỉ vì đó là một ngôn ngữ mà bởi quá trình học có thể giúp học sinh hình thành phương pháp tự học, tư duy ngôn ngữ và quan trọng hơn, gắn việc sử dụng ngôn ngữ với đời sống thực tế.
“Nhóm em nghĩ rằng việc học tiếng Anh cũng có thể giúp gắn liền ngôn ngữ đó với đời sống bình thường và giúp học viên thêm cơ hội để nắm bắt trong tương lai”. Từ góc nhìn của những người trẻ đang được hưởng nhiều cơ hội học tập, đó là một cách nhìn đáng suy nghĩ: trao một cuốn vở có thể giải quyết một nhu cầu trước mắt; trao một năng lực có thể mở thêm nhiều cánh cửa về sau.
Hai cô gái và một hành trình chung
Mùa 3 không phải hành trình của riêng Phương Châu. Bên cạnh em là Hương Giang, người cùng đảm nhận vai trò dẫn dắt dự án. Nếu Châu bắt đầu nghĩ nhiều hơn về trách nhiệm của người trao cơ hội, Giang lại đặc biệt quan tâm đến việc những gì nhóm gây quỹ được cuối cùng sẽ trở thành điều gì đối với các học sinh THCS Thanh Thịnh.
 |
Giang đặc biệt yêu thích tác phẩm Bay Đi, bởi sắc xanh ngọc, vàng và những cánh chim gợi cho em cảm giác về hy vọng và tự do. Nhưng với Giang, ý nghĩa của một bức tranh trong cuộc đấu giá không dừng ở việc nó đẹp đến đâu. “Họ không chỉ mang một bức tranh về nhà - Giang nói về những người tham gia đấu giá - Điều họ mang về cùng tác phẩm còn là cảm giác mình vừa góp một phần để những học sinh khác có thêm một môi trường học tập đầy đủ hơn, có thêm cơ hội tiếp cận tiếng Anh”.
Sau cuộc đấu giá, nhóm dự kiến trực tiếp đến trường, mang theo sách vở, các bài giảng tiếng Anh do chính các em thiết kế và dành một phần nguồn lực còn lại cho việc xây dựng sân chơi sinh hoạt cho học sinh. Những điều ấy, với Giang, rất gần với tuổi thơ của chính mình: sách vở, một sân chơi, những thiết bị học tập - những thứ tưởng như rất bình thường với một đứa trẻ có điều kiện đầy đủ, nhưng lại có thể trở thành một món quà đáng nhớ với một đứa trẻ khác.
 |
 |
Chương trình đấu giá mùa 3 tiếp tục thu hút nhiều bạn trẻ tham gia |
Và có lẽ đó cũng là điểm gặp nhau của hai cô gái 18 tuổi đang đứng ở phía trước Chamelia Mùa 3: các em không muốn dừng lại ở việc quyên góp. Các em muốn biết những gì mình làm ra cuối cùng sẽ đi đến đâu, có thực sự giúp được ai và có thể để lại điều gì sau khi sự kiện kết thúc.
Khi những việc rất nhỏ bắt đầu tạo thành một điều lớn
Đằng sau một chương trình đấu giá tranh là những công việc không hào nhoáng: kế hoạch, tiến độ, liên hệ, thiết kế, truyền thông, làm việc với đối tác, nghệ sĩ, nhà trường…
Hoàng Ngân, Trưởng ban Nội dung Chamelia, nhớ nhất khoảnh khắc những hoạt động của nhóm thực sự đến được với các em nhỏ. “Lúc đó em mới cảm nhận rõ rằng những công việc tưởng như rất nhỏ phía sau, từ lên kế hoạch, liên hệ, tổ chức đến gây quỹ, cuối cùng lại có thể tạo ra một cơ hội học tập và một trải nghiệm ý nghĩa cho các em”.
 |
Chamelia cũng không phải lúc nào vận hành trơn tru. Có những thời điểm công việc của nhiều ban dồn lại, mọi thứ không diễn ra đúng kế hoạch và các thành viên cảm thấy quá sức, nhưng chính những lúc ấy, theo Ngân, cả nhóm học được cách dựa vào nhau thay vì cố gắng tự giải quyết tất cả.
Còn với Châu, bài học lớn nhất lại nằm ở trách nhiệm. Khi được hỏi em có khác gì khi đứng ở phía trao cơ hội, Châu nói: “Em cảm thấy có trách nhiệm với những thứ mình cho đi”. Liệu những buổi học tiếng Anh có thực sự giúp các em hiểu tiếng Anh? Liệu số tiền nhóm huy động có đủ để cải thiện cơ sở vật chất? Những câu hỏi ấy cho thấy một thay đổi rất cụ thể: khi trở thành người trao đi, Châu bắt đầu quan tâm không chỉ đến việc mình đã làm được gì, mà còn đến việc điều mình làm có thực sự hữu ích hay không.
Nghệ thuật bước ra khỏi khung tranh
Ngày 19/9, Chamelia tiếp tục hành trình bằng một cuộc đấu giá nghệ thuật tại BVIS Hà Nội. Với nhóm học sinh, đấu giá tranh không đơn thuần là một phương thức gây quỹ. “Đơn thuần kêu gọi quyên góp cho dự án đã được nhiều dự án khác dùng để gây quỹ. Tại sao mình không gộp lại hoạt động này với một điều bọn em đều thích, đó chính là nghệ thuật - tranh vẽ?”, Châu lý giải.
Ý tưởng ấy cũng nhận được sự đồng hành của các nghệ sĩ.
Họa sĩ Huỳnh Bão là một trong những người đóng góp tác phẩm cho chương trình. Anh cho biết mình lập tức đồng ý vì muốn hưởng ứng một chương trình do chính những người trẻ tổ chức, đồng thời bị thuyết phục bởi nhiệt huyết và trách nhiệm xã hội của các em. Với Huỳnh Bão, giá trị của tác phẩm trong cuộc đấu giá không chỉ nằm ở việc một người sẽ mang nó về nhà. Khi tiền bán tranh được chuyển thành sách, thiết bị hay những giờ học cho trẻ em, tác phẩm tiếp tục có một đời sống khác - đời sống của sự kết nối và sẻ chia.
Với những học sinh 17–18 tuổi đứng ra tổ chức một cuộc đấu giá nghệ thuật, anh chọn một từ: “Bản lĩnh”, bởi để làm được một việc như vậy, các em không chỉ cần nhiệt tình. Các em cần dám nhận trách nhiệm.
 |
Nhóm học sinh 17–18 tuổi tự tin đứng ra tổ chức một cuộc đấu giá nghệ thuật |
Một cơ hội chỉ thực sự lớn lên khi được truyền tiếp
Claire Slowther, Phó Hiệu trưởng Trung học BVIS, đã đồng hành với Chamelia qua ba mùa. Điều bà đánh giá cao không chỉ là kết quả mà còn là cách học sinh nhìn lại những gì đã làm, rút kinh nghiệm và tìm những phương thức hiệu quả hơn.
Đặc biệt, Chamelia đang thu hút thêm những học sinh mới và nhỏ tuổi hơn tham gia, để một dự án do học sinh khởi xướng không kết thúc cùng một khóa học sinh mà có thể tiếp tục được trao lại cho thế hệ sau.
Mẹ của Phương Châu, chị Minh Châu, cũng nhìn hành trình của con theo cách ấy.
Khi Châu nhận vai trò dẫn dắt Mùa 3, chị vừa xem đó là một bước phát triển tự nhiên của con vừa có những lo lắng về việc liệu Châu có hoàn thành tốt trách nhiệm mình đã nhận hay không. Điều khiến chị nhận ra con đã trưởng thành hơn lại không nằm ở một thành tích cụ thể. Đó là việc Châu bắt đầu hỏi ý kiến người lớn nhiều hơn, biết lắng nghe và cân nhắc trước những quyết định của mình, khác với trước đây khi cô bé luôn nghĩ mình có thể tự làm tất cả.
Với chị, trải nghiệm quan trọng hơn thành tích và có lẽ Châu cũng đang tự mình hiểu điều đó.
Nếu không có Chamelia, em nói mình sẽ không học được rằng hành động của những người trẻ, của học sinh, có thể tạo ra sức ảnh hưởng lớn đến thế. “Bản thân em có rất nhiều sự quan tâm tới những cộng đồng gặp khó khăn và khúc mắc lớn nhất của em thường là việc em không thể làm gì để giúp họ được. Nhưng Chamelia dạy cho em rằng, khi mình làm việc cùng nhiều bạn khác và có một mục tiêu nhất định, chúng em có thể tạo nên sự thay đổi và giúp đỡ mọi người”.
Có lẽ đó là điều còn lại sau một dự án bắt đầu từ những học sinh. Không phải các em đã làm được bao nhiêu mà là sau hành trình ấy, các em hiểu rằng mình có thể làm được một điều gì đó cho người khác.
Ở tuổi 18, Phương Châu đang đứng ở phía trao đi một cơ hội và có lẽ đó cũng là một trong những cách đẹp nhất để một người trẻ bắt đầu trưởng thành.
