 |
Người dân tại trại tị nạn ở Al-Tina, Sudan |
Hơn 3 năm xung đột đã khiến ít nhất 8 triệu trẻ em Sudan không được đến trường, trong khi gần 1/2 số trường học trên cả nước bị đóng cửa, sử dụng cho mục đích khác hoặc không thể hoạt động, làm dấy lên cảnh báo Sudan có nguy cơ “mất cả một thế hệ” do nội chiến.
Phát biểu tại một cuộc họp của Liên hợp quốc (LHQ) về giáo dục tại Sudan, Phó Tổng Thư ký LHQ Amina Mohammed cảnh báo, cuộc xung đột kéo dài hơn 3 năm qua đang khiến trẻ em Sudan phải hứng chịu những hậu quả có thể kéo dài rất lâu sau khi tiếng súng chấm dứt. Các cơ quan LHQ và đối tác trong năm nay đã đưa hơn 1 triệu trẻ em Sudan quay trở lại với một số hình thức học tập, song con số này vẫn thấp hơn rất nhiều so với nhu cầu thực tế.
Theo Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO), tính đến tháng 6 năm nay, có 124 trường đại học và cao đẳng, 1.880 phòng thí nghiệm và 241 thư viện tại Khartoum và 6 bang khác đã bị phá hủy hoặc cướp phá. Khoảng 80% các cơ sở giáo dục đại học ở nước này không còn hoạt động.
Chiến tranh cũng khiến nền kinh tế Sudan suy giảm nghiêm trọng. Theo Ngân hàng Thế giới, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của nước này giảm khoảng 29,4% năm 2023 và tiếp tục giảm 14% năm 2024, do xung đột làm gián đoạn sản xuất, thương mại, sản xuất nông nghiệp và các dịch vụ công.
Trong bối cảnh đó, việc hàng triệu trẻ em thất học nhiều năm có thể trở thành một trở ngại lớn đối với quá trình tái thiết đất nước này. Sudan không chỉ phải xây dựng lại đường sá, nhà máy, bệnh viện và trường học mà còn phải khôi phục nguồn nhân lực đã bị chiến tranh làm suy yếu. Số trẻ em phải nghỉ học trong nhiều năm có thể cần các chương trình bổ túc kéo dài trước khi quay lại hệ thống giáo dục thông thường hoặc tham gia thị trường lao động.
UNICEF cho biết chỉ trong 3 tháng đầu năm 2026, đã có ít nhất 245 trẻ em thiệt mạng hoặc bị thương. Đáng chú ý, 80% bị thương vong do các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái.
UNICEF và các tổ chức đối tác đã triển khai chương trình đưa hơn 328.000 trẻ em Sudan bị ảnh hưởng xung đột trở lại trường học, với kế hoạch hỗ trợ mở lại khoảng 850 trường tại 7 bang, hỗ trợ hơn 9.000 giáo viên và xây dựng gần 1.800 không gian học tập thay thế. Tuy nhiên, nguồn tài chính vẫn là trở ngại lớn. UNICEF cần 962,9 triệu USD trong năm nay để hỗ trợ 7,9 triệu trẻ em Sudan, nhưng đến cuối tháng 3 mới chỉ nhận được 16% số tiền cần thiết.
Đối với Sudan, chiến tranh kéo dài mỗi năm không chỉ làm gia tăng thương vong và buộc người dân phải di dời nơi ở mà còn làm chi phí tái thiết đất nước này tăng lên. Và việc khôi phục hệ thống giáo dục và đưa hàng triệu trẻ em trở lại trường học có thể sẽ là một trong những nhiệm vụ khó khăn và kéo dài nhất trong quá trình tái thiết Sudan.
Còn tại Afghanistan, nguy cơ mất đi cơ hội học tập của một thế hệ trẻ lại xuất phát từ việc trẻ em gái bị cấm tiếp tục học trung học và đại học. UNESCO ngày 11/8 cho biết khoảng 2,4 triệu trẻ em gái Afghanistan vẫn không được tiếp cận giáo dục trung học, 5 năm sau khi phong trào Taliban trở lại nắm quyền tại Afghanistan vào ngày 15/08/2021.
Phát biểu tại cuộc họp báo trực tuyến, bà Hoda Jaberian, Điều phối viên của UNESCO phụ trách chương trình giáo dục trong tình huống khẩn cấp, cảnh báo 5 năm gián đoạn không còn là một khoảng thời gian tạm thời trong quá trình học tập mà gần như tương đương với toàn bộ một chu kỳ giáo dục trung học.
UNESCO cho biết, những hạn chế này đang đảo ngược nhiều tiến bộ mà Afghanistan đạt được trong lĩnh vực giáo dục trong hai thập kỷ qua. Bà Jaberian nhấn mạnh UNESCO tiếp tục kêu gọi khôi phục ngay lập tức và vô điều kiện quyền được học trung học và đại học của trẻ em gái và phụ nữ Afghanistan.
Trong khi tiếp tục kêu gọi khôi phục quyền học tập của trẻ em gái, UNESCO vẫn triển khai các chương trình giáo dục cộng đồng, xóa mù chữ và phát triển kỹ năng tại Afghanistan. Hơn 1.000 người hướng dẫn xóa mù chữ đang tham gia các chương trình này, phần lớn trong số họ đã trải qua các khóa đào tạo của UNESCO và các đối tác.
Theo Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), hơn 5 triệu trẻ em Sudan đã phải di dời nơi ở kể từ khi nội chiến bùng phát tháng 4/2023, nhiều em phải di chuyển nhiều lần khi các chiến tuyến thay đổi. Tình trạng gián đoạn việc học hành đặc biệt nghiêm trọng tại Darfur và Kordofan, nơi giao tranh đang diễn ra ác liệt.
