Sáng kiến này sẽ được công bố tại Hội nghị “Ký ức trong Di sản” diễn ra tại Doha, Qatar, vào ngày 22/1/ 2025, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc tăng cường hợp tác khu vực nhằm bảo tồn, tạo điều kiện tiếp cận và nâng cao nhận thức về di sản tư liệu của khu vực.
Khu vực Ả Rập sở hữu nhiều bản thảo quý giá, tài liệu lưu trữ và di sản nghe nhìn ghi lại hàng thế kỷ tri thức, đổi mới và giao lưu văn hóa. Tuy nhiên, di sản tư liệu của khu vực này vẫn chưa được đại diện đầy đủ trong Danh mục Ký ức Thế giới (MoW) của UNESCO, chỉ chiếm 3% tổng số hồ sơ được ghi danh – tỷ lệ thấp nhất trong tất cả các khu vực địa lý.
Một cuộc khảo sát khu vực của UNESCO năm 2019 về di sản tư liệu cho thấy một nửa số cơ quan lưu trữ trong khu vực đang nằm trong vùng có rủi ro cao, nhưng ba phần tư trong số đó không có kế hoạch ứng phó khẩn cấp. Ngoài ra, 80% tổ chức lưu giữ di sản nghe nhìn thiếu thiết bị hoạt động, gây cản trở việc tiếp cận các tài liệu lịch sử quý giá, trong khi chỉ 16% nhận được tài trợ hoặc hỗ trợ kỹ thuật trong thập kỷ qua. Những phát hiện này nhấn mạnh sự cấp thiết của việc hợp tác và đầu tư trong khu vực.
Tăng cường hợp tác khu vực và quốc tế
Các Ủy ban Khu vực là những thực thể tự trị trong Chương trình Ký ức Thế giới của UNESCO, đóng vai trò là cấu trúc hợp tác để giải quyết các thách thức khu vực, thiết lập Danh mục Ký ức Thế giới khu vực, thúc đẩy bảo tồn di sản tư liệu và nâng cao năng lực của các bên liên quan thông qua đào tạo, xuất bản và các hoạt động khác.
MOWCAR sẽ trở thành công cụ quan trọng trong việc củng cố năng lực thể chế dài hạn, hài hòa hóa các phương pháp bảo tồn và tạo điều kiện cho các tổ chức lưu trữ trao đổi chuyên môn, đồng thời nâng cao nhận thức về di sản tư liệu Ả Rập trên phạm vi toàn cầu.
Việc thành lập MOWCAR cũng là một bước tiến quan trọng nhằm hiện thực hóa Tuyên bố Hỗ trợ Bảo tồn Di sản Tư liệu khu vực Ả Rập và việc các quốc gia thành viên thực hiện Khuyến nghị của UNESCO năm 2015 về Bảo tồn và Tiếp cận Di sản Tư liệu, bao gồm cả định dạng kỹ thuật số.
"Bằng cách tiếp tục xác định, bảo tồn và đề cử di sản tư liệu, chúng ta có thể đảm bảo rằng di sản văn hóa và lịch sử to lớn của khu vực Ả Rập được hòa nhập vào ký ức chung của nhân loại.", ông Tawfik Jelassi, Trợ lý Tổng Giám đốc UNESCO phụ trách Truyền thông và Thông tin cho biết.
Kỷ nguyên mới cho di sản tư liệu khu vực Ả Rập
Việc ra mắt MOWCAR thể hiện cam kết ngày càng mạnh mẽ của khu vực Ả Rập trong việc bảo tồn, công nhận và tôn vinh những câu chuyện lịch sử phong phú của mình. Hướng đến mục tiêu tăng cường hợp tác, nâng cao nhận thức và huy động nguồn lực, sáng kiến này đặt nền tảng cho những tác động lâu dài ở cấp quốc gia, khu vực và quốc tế.
Khi khu vực Ả Rập thúc đẩy hợp tác sâu rộng hơn thông qua MOWCAR, Chương trình Ký ức Thế giới của UNESCO cũng sẽ hưởng lợi từ sự tham gia tích cực của các quốc gia thành viên nhằm bảo tồn di sản tư liệu, giữ gìn quá khứ để định hình tương lai.
