Trong tháng 7 và 8, CDC nhận được số lượng yêu cầu liên quan đến bệnh dại tăng 17% so với cùng kỳ năm ngoái, trong đó có nhiều báo cáo về các sự kiện phơi nhiễm quy mô lớn.
Cơ quan này cũng cho biết ít nhất 8 sở y tế bang đã báo cáo tình trạng gia tăng sử dụng phương pháp điều trị dự phòng sau phơi nhiễm bệnh dại (PEP), các sai sót trong quá trình điều trị hoặc cả hai.
Tại bang North Carolina, gần 300 người được xác định đã tiếp xúc với những con dê con mắc bệnh dại tại một khu vui chơi động vật lưu động. Sở Y tế North Carolina khuyến nghị 213 người trong số những người có nguy cơ được điều trị dự phòng sau phơi nhiễm để ngăn virus phát triển.
Theo cảnh báo mới của CDC, từ tháng 7, nhiều địa phương tại Mỹ ghi nhận số ca phơi nhiễm bệnh dại ở người gia tăng sau tiếp xúc với các loài động vật vốn được biết là vật chủ truyền bệnh dại hoặc những loài ít khi được ghi nhận mắc bệnh.
CDC nhấn mạnh bệnh dại là một bệnh do virus lây truyền từ động vật sang người và gần như gây tử vong 100% khi các triệu chứng lâm sàng xuất hiện. Tuy nhiên, bệnh có thể phòng ngừa nếu người bị phơi nhiễm được điều trị PEP đúng cách trước khi xuất hiện triệu chứng.
Quy trình thường bắt đầu bằng việc làm sạch vết thương nếu người bệnh bị động vật mắc bệnh cắn hoặc cào. Sau đó, bệnh nhân có thể được tiêm globulin miễn dịch bệnh dại ở người (HRIG), giúp bảo vệ tạm thời trước khi vaccine phát huy tác dụng.
Vaccine phòng bệnh dại được tiêm ngay trong lần khám đầu tiên. Với người chưa từng được tiêm vaccine phòng dại, các mũi tiếp theo thường được thực hiện vào ngày thứ 3, 7 và 14, tùy tình trạng hệ miễn dịch. Người có hệ miễn dịch suy yếu có thể cần phác đồ khác. Đối với người từng được tiêm vaccine phòng dại trước đó, PEP thường chỉ gồm 2 liều vaccine, cách nhau 3 ngày.
CDC cho biết nhu cầu sử dụng vaccine phòng bệnh dại và globulin miễn dịch đã tăng đáng kể trong năm nay. Tính đến ngày 2/9, dữ liệu từ các nhà thuốc cho thấy việc sử dụng hai loại vaccine phòng dại được cấp phép tại Mỹ tăng khoảng 33% so với cùng kỳ năm trước. Mức tăng đối với hai loại globulin miễn dịch bệnh dại lên tới khoảng 76%.
Dù hiện Mỹ chưa thiếu vaccine phòng dại hoặc globulin miễn dịch, CDC cảnh báo việc đánh giá sai nguy cơ hoặc sử dụng PEP không đúng có thể khiến bệnh nhân phải điều trị không cần thiết, chịu thêm tác dụng phụ và phát sinh chi phí.
PEP có thể ngăn bệnh dại phát triển và đạt hiệu quả gần như 100% nếu được thực hiện sau khi phơi nhiễm nhưng trước khi các triệu chứng xuất hiện. Virus dại chủ yếu tấn công hệ thần kinh trung ương, có thể gây tổn thương não nghiêm trọng và tử vong. Thời gian ủ bệnh có thể lên tới khoảng 2 tháng.
Các triệu chứng ban đầu có thể gồm đau đầu, buồn nôn và đau họng. Sau đó, người bệnh có thể xuất hiện ảo giác, hoang tưởng, mất phương hướng, liệt, hôn mê và cuối cùng tử vong. CDC khuyến cáo những người nghi ngờ đã phơi nhiễm cần hành động ngay lập tức thay vì chờ xuất hiện triệu chứng.
Chủ động phòng ngừa
Nếu bị động vật có khả năng mang virus dại cắn hoặc cào, cần rửa kỹ vết thương bằng xà phòng và nước trong 15 phút. Sau đó, người bị phơi nhiễm cần nhanh chóng liên hệ bác sĩ hoặc cơ quan y tế để đánh giá nguy cơ và xác định có cần điều trị PEP hay không. Thông tin về loài động vật, tình trạng sức khỏe và hành vi bất thường của con vật cũng rất quan trọng đối với việc đánh giá nguy cơ.
Nếu bị chó, mèo hoặc vật nuôi của người khác cắn, cần hỏi chủ vật nuôi về tình trạng tiêm vaccine phòng dại của con vật. Trong trường hợp động vật đi lang thang trong khu vực và có thể được khống chế một cách an toàn, người dân nên liên hệ cơ quan kiểm soát động vật hoặc cơ quan y tế địa phương để được hỗ trợ, thay vì tự xử lý.
Tại Mỹ, hơn 90% số trường hợp bệnh dại được ghi nhận ở động vật xảy ra trên động vật hoang dã. Dơi, gấu mèo, chồn hôi và cáo là những loài có thể mang virus dại. Theo CDC, tiếp xúc với dơi là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do bệnh dại ở người tại Mỹ. Ít nhất 7/10 người tử vong vì bệnh dại tại nước này được cho là nhiễm virus từ dơi.
Trên toàn cầu, chó nhà là nguồn lây chính, gây ra hơn 95% trong khoảng 70.000 ca tử vong do bệnh dại ở người mỗi năm. Tuy nhiên, bệnh dại ở chó nhà tương đối hiếm tại Mỹ nhờ các chương trình kiểm soát và tiêm phòng. Nguy cơ cũng tăng lên khi người dân đi du lịch tới những khu vực mà bệnh dại ở chó vẫn phổ biến, đặc biệt tại một số nước ở châu Phi, châu Á và Trung, Nam Mỹ.
CDC khuyến cáo người dân đảm bảo vật nuôi được tiêm vaccine phòng dại đầy đủ, tránh tiếp xúc với động vật hoang dã và báo cho cơ quan kiểm soát động vật khi phát hiện động vật đi lạc trong khu dân cư. Trên quy mô toàn cầu, CDC đánh giá các chương trình tiêm vaccine phòng dại diện rộng cho chó là biện pháp hiệu quả nhất để ngăn chặn bệnh dại. Tại Mỹ, các cơ quan quản lý động vật hoang dã cũng phân phối hơn 5 triệu liều vaccine đường uống thông qua mồi nhử mỗi năm nhằm kiểm soát virus từ nguồn lây.
Theo CNN
