Chảy nước bọt khi ngủ là một tình huống khá ái ngại, nhất là khi bạn thức dậy bên cạnh một người mới quen. Dù vậy, giới chuyên môn cho rằng hiện tượng này về cơ bản không đáng bận tâm nếu nó chỉ thi thoảng xuất hiện.
Bác sĩ Landon Duyka, Phó giáo sư lâm sàng chuyên khoa Tai Mũi Họng và Phẫu thuật Đầu cổ tại Trường Y Feinberg (Đại học Northwestern, Mỹ), lý giải rằng, bất kỳ ai trong chúng ta cũng có lúc chảy nước bọt khi ngủ, điển hình như sau một đêm lỡ quá chén hay lúc ngủ vùi trên ghế sofa sau một bữa tiệc no nê.
"Thế nhưng, nếu đây là một rắc rối dai dẳng và đêm nào bạn cũng thức giấc với chiếc gối ướt sũng thì đã đến lúc bạn cần đi khám, bởi đó có thể là dấu hiệu của một chứng rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng, hoặc thậm chí là các bệnh lý thần kinh như Parkinson", ông nhấn mạnh.
Giải mã những "thủ phạm" giấu mặt
Hiện tượng chảy nước bọt khi ngủ có thể xuất phát từ nhiều lý do khác nhau, bao gồm cả những yếu tố sinh lý bình thường lẫn các bệnh lý tiềm ẩn. Bác sĩ Neil Hockstein, Giám đốc Y tế tại phòng khám Parallel ENT & Allergy kiêm Phó giáo sư lâm sàng tại Đại học Thomas Jefferson (Mỹ), đưa ra lời khuyên: "Nếu cảm thấy bất an, bước đầu tiên tôi thường đề xuất là thực hiện kiểm tra giấc ngủ tại nhà để tìm ra gốc rễ của vấn đề".
Ngưng thở khi ngủ: Đây là một trong những nguyên nhân nguy hiểm nhất. Bệnh nhân có thể bị ngừng thở lặp đi lặp lại nhiều lần trong đêm. Để bù đắp lượng oxy thiếu hụt, người bệnh thường vô thức há miệng để thở, vô tình tạo điều kiện cho nước bọt tích tụ và chảy ra ngoài.
Phó giáo sư Duyka nhận định ngưng thở khi ngủ là một bệnh lý rất nghiêm trọng. Ông khuyên: "Nếu người bạn đời phàn nàn rằng bạn ngáy to, hoặc bạn thường xuyên thức dậy với khoang miệng khô khốc, hãy tìm đến các chuyên gia". Căn bệnh này nếu không được can thiệp kịp thời có thể dẫn đến những hệ lụy nặng nề như bệnh tim mạch, đột quỵ hay thậm chí tử vong sớm.
Thói quen thở bằng miệng: Một số người bẩm sinh đã có xu hướng thở bằng miệng do đường mũi quá hẹp hoặc cấu trúc hàm lẹm về phía sau. Tình trạng lệch vách ngăn mũi gây cản trở luồng không khí cũng là một nguyên nhân phổ biến. Ông Hockstein khuyến nghị: "Nếu nghi ngờ đường thở bị tắc nghẽn do vẹo vách ngăn, phì đại VA (tình trạng sưng viêm tuyến vòm họng) hay các vấn đề tương tự, bạn nên đi khám chuyên khoa tai mũi họng để đánh giá xem liệu can thiệp phẫu thuật có giúp ích hay không".
Gần đây, trên mạng xã hội rộ lên xu hướng sử dụng băng dính dán miệng khi ngủ để ép cơ thể thở bằng mũi. Phản hồi về vấn đề này, Giáo sư, Bác sĩ Brian Rotenberg thuộc Đại học Western (Canada) khẳng định: "Những tác dụng thần kỳ như chữa ngủ ngáy hay làm đẹp cấu trúc xương hàm hoàn toàn không được khoa học thực chứng". Hơn thế nữa, giới chuyên môn cảnh báo việc cố tình bít kín đường thở qua miệng có thể gây ra nguy cơ ngạt thở nghiêm trọng trong trường hợp đường mũi đang bị tắc nghẽn.
Trào ngược dạ dày thực quản: Tình trạng axit dạ dày trào ngược không chỉ gây ợ chua mà còn là nguyên nhân gián tiếp dẫn đến hiện tượng chảy nước bọt. Vị y bác sĩ từ Đại học Northwestern phân tích: "Nhiều bệnh nhân trào ngược thường ho nhiều về đêm do tuyến nước bọt hoạt động mạnh. Đây thực chất là cơ chế tự vệ của cơ thể nhằm trung hòa và rửa trôi lượng axit dư thừa đang trào ngược lên thực quản".
Nhiễm trùng hô hấp và các vấn đề nha khoa: Các bệnh lý như cảm lạnh, dị ứng theo mùa hay viêm amidan đều có thể làm sưng tấy niêm mạc mũi và gây tắc nghẽn đường thở. Theo ông Duyka, bất kỳ ổ viêm nào trong khoang miệng cũng sẽ kích thích tuyến nước bọt tiết ra nhiều hơn như một cơ chế phòng vệ tự nhiên để đào thải vi khuẩn. Bên cạnh đó, các rắc rối nha khoa như thói quen nghiến răng hoặc sai lệch khớp cắn cũng cản trở việc khép kín miệng khi ngủ, từ đó dẫn đến tình trạng chảy nước bọt.
Mối nguy từ tư thế ngủ và chứng khó nuốt
Dưới tác động của trọng lực, những người có thói quen nằm sấp hoặc nằm nghiêng đương nhiên sẽ dễ bị chảy nước bọt ra gối hơn. Ngược lại, ở tư thế nằm ngửa, nước bọt thường đọng lại trong khoang miệng hoặc trôi dần xuống họng. Tuy nhiên, tư thế nằm ngửa lại trở nên đặc biệt rủi ro với những người suy giảm chức năng nuốt, do vùng cơ cổ họng yếu đi và phản xạ cảm giác không còn nhạy bén.
Bác sĩ Hockstein giải thích thêm rằng phần lớn chúng ta đều có cơ chế phản xạ tự nhiên giúp ho, sặc và tỉnh giấc nếu có quá nhiều nước bọt ứ đọng khi nằm ngửa. Dù vậy, ông đặc biệt lưu ý: "Ở một số người cao tuổi, hệ thống cảm giác vùng hầu họng không còn nhạy bén như trước, khiến nước bọt có thể chảy từ từ vào phổi. Đây chính là nguy cơ dẫn đến tình trạng mà y khoa gọi là hít sặc thầm lặng".
Ông Hockstein lưu ý thêm về một khía cạnh đáng quan tâm khác: "Tôi không muốn làm mọi người hoang mang, nhưng trong một vài trường hợp hiếm hoi, tình trạng khó nuốt đi kèm với dáng đi lê bước hoặc nét mặt kém biểu cảm có thể là những dấu hiệu sớm của bệnh Parkinson hoặc một số bệnh lý thoái hóa thần kinh khác".
Bất kỳ lo ngại nào về tình trạng chảy nước bọt đều nên được trao đổi trực tiếp với bác sĩ tai mũi họng. Bác sĩ Hockstein chia sẻ: "Nếu qua thăm khám không phát hiện chứng rối loạn nhịp thở hay dị tật vách ngăn, tôi sẽ lập tức trấn an bệnh nhân rằng hiện tượng này hoàn toàn bình thường. Đôi khi, nếu nguyên nhân khởi phát chỉ là những đợt cảm lạnh hay dị ứng, một loại thuốc kháng histamin là đủ để khắc phục tình trạng này".
