Dự án có vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực dự trữ và điều tiết nguồn cung cho TP.HCM, vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, góp phần đảm an ninh kinh tế, an ninh năng lượng quốc gia. Tuy nhiên, sau khi thi công một phần, dự án đã ngừng lại và bỏ hoang nhiều năm.
Ngày Nay có những trao đổi với Tiến sĩ Kinh tế Lê Bá Chí Nhân về vấn đề này. Bài viết được biên tập nội dung dưới góc nhìn sâu sắc, nhấn mạnh tính chất vĩ mô, chiến lược Quốc gia, liên hệ chặt chẽ với bối cảnh địa chính trị toàn cầu, an ninh năng lượng và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững của Việt Nam.
 |
Tiến sĩ Kinh tế Lê Bá Chí Nhân. |
Thưa Tiến sĩ, trước những biến động khó lường của thị trường xăng dầu thế giới, ngày 19/3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 09/CT-TTg về tăng cường tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện. Sau đó, tại buổi làm việc với Tổ công tác an ninh năng lượng, Thủ tướng yêu cầu khẩn trương triển khai xây dựng kho dự trữ xăng dầu chiến lược và nâng cao năng lực tự chủ năng lượng quốc gia. Ông đánh giá vai trò của an ninh năng lượng trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị hiện nay như thế nào?
Tiến sĩ Lê Bá Chí Nhân: Năng lượng không còn là yếu tố sản xuất thông thường mà đã trở thành nền tảng cốt lõi của an ninh kinh tế - an ninh quốc gia. Trong bối cảnh địa chính trị thế giới đầy bất định – với xung đột vũ trang kéo dài, các lệnh trừng phạt kinh tế, đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu và cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc – năng lượng đã biến thành “vũ khí” quyền lực, ảnh hưởng trực tiếp đến ổn định vĩ mô của nhiều quốc gia.
Chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng Phạm Minh Chính thể hiện sự chuyển biến rõ nét trong tư duy chiến lược: từ quản lý giá xăng dầu ngắn hạn sang xây dựng hệ thống an ninh năng lượng dài hạn, bền vững. Ở tầm vĩ mô, năng lượng quyết định khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài. Những quốc gia phụ thuộc nặng nề vào nhập khẩu xăng dầu dễ rơi vào tình trạng lạm phát cao, gián đoạn sản xuất, logistics tê liệt và cán cân thanh toán bị áp lực.
Thứ hai, an ninh năng lượng gắn liền với độc lập, tự chủ chiến lược quốc gia. Việc đa dạng hóa nguồn cung, phát triển năng lượng tái tạo, điện hóa giao thông và xây dựng kho dự trữ chiến lược giúp giảm thiểu “sự lệ thuộc chiến lược”, tăng khả năng ứng phó với các rủi ro địa chính trị. Nhiều nước lớn đã và đang đẩy mạnh mô hình này để bảo vệ lợi ích quốc gia.
Thứ ba, năng lượng là trụ cột của tăng trưởng bền vững và chuyển đổi xanh. Chuyển dịch năng lượng không chỉ giảm phát thải mà còn tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, giảm nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch, ổn định tỷ giá và cán cân thương mại. Với Việt Nam – nền kinh tế có độ mở cao, nhập khẩu ròng xăng dầu lớn và nằm ở vị trí địa chính trị quan trọng – an ninh năng lượng chính là yếu tố then chốt để thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững, hướng tới nền kinh tế xanh và tự cường.
Tóm lại, an ninh năng lượng hôm nay chính là tiền đề vững chắc cho an ninh kinh tế và an ninh quốc gia trong dài hạn.
 |
Cổng khu nhà làm việc tại Dự án Tổng kho Xăng dầu Phú Xuân - Nhà Bè đóng cửa lâu ngày. |
Dự án Tổng kho xăng dầu Phú Xuân - Nhà Bè sau khi thi công một phần đã ngừng lại và bỏ hoang nhiều năm. Tiến sĩ đánh giá vấn đề này ở góc độ vĩ mô ra sao?
Tiến sĩ Lê Bá Chí Nhân: Việc dự án Tổng kho Xăng dầu Phú Xuân – Nhà Bè bị đình trệ kéo dài không chỉ là câu chuyện lãng phí cục bộ mà là “điểm nghẽn chiến lược” trong hệ thống hạ tầng an ninh năng lượng quốc gia. Với dung tích thiết kế 450.000 mét khối, kho này nếu hoàn thành sẽ góp phần quan trọng vào khả năng dự trữ và điều tiết nguồn cung cho khu vực tiêu thụ xăng dầu lớn nhất cả nước – trung tâm công nghiệp, logistics và xuất khẩu của Việt Nam.
Ở tầm vĩ mô, sự chậm trễ này làm gia tăng rủi ro phụ thuộc vào hệ thống kho thương mại nhỏ lẻ, giảm khả năng chống chịu trước biến động giá thế giới và gián đoạn nguồn cung. Chi phí cơ hội bị mất đi rất lớn: vốn đầu tư bị “đóng băng”, đất đai bị treo, thiết bị xuống cấp, trong khi nhu cầu dự trữ chiến lược ngày càng cấp thiết theo chỉ đạo của Thủ tướng.
Hơn nữa, nó phản ánh bất cập giữa chủ trương chiến lược quốc gia với thực thi vi mô, làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực xã hội và ảnh hưởng đến niềm tin của nhà đầu tư vào môi trường kinh doanh. Trong bối cảnh địa chính trị phức tạp và mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao của Việt Nam, mỗi mét khối dung tích dự trữ đều mang giá trị chiến lược. Để một công trình trọng điểm như Tổng kho Xăng dầu Phú Xuân – Nhà Bè tiếp tục “đắp chiếu” đồng nghĩa với việc tự hạn chế năng lực tự chủ năng lượng – một yếu tố sống còn cho phát triển bền vững.
Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực giữa tháng 3/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm nhận định chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực như chống “giặc nội xâm” và yêu cầu rà soát, xử lý quyết liệt các dự án chậm tiến độ, tồn đọng kéo dài. Ông nhận định thế nào về thông điệp này?
Tiến sĩ Lê Bá Chí Nhân: Thông điệp của Tổng Bí thư Tô Lâm đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy quản trị quốc gia: đặt chống lãng phí ngang tầm với chống tham nhũng, và gắn chặt với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là yêu cầu tăng trưởng cao trong năm 2026 và những năm tiếp theo.
Ở góc độ vĩ mô, lãng phí từ các dự án hạ tầng chiến lược gây tổn hại hệ thống, thậm chí lớn hơn tham nhũng trực tiếp, vì nó làm “đóng băng” toàn bộ nguồn lực: vốn nhà nước, đất đai, cơ hội phát triển và hiệu ứng lan tỏa đến khu vực tư nhân. Việc để hàng loạt dự án tồn đọng không chỉ làm giảm hiệu quả đầu tư công mà còn cản trở động lực tăng trưởng GDP, ảnh hưởng đến năng suất lao động và khả năng cạnh tranh quốc tế.
Chỉ đạo này chuyển trọng tâm từ xử lý hậu quả sang khơi thông nguồn lực nội tại – một giải pháp kinh tế mạnh mẽ. Khi các dự án ách tắc được giải phóng, nền kinh tế có thêm động lực mà không cần huy động nguồn lực mới. Đây chính là cách nâng cao chất lượng quản trị nhà nước, tăng cường hiệu quả phân bổ nguồn lực và củng cố niềm tin của xã hội vào đường lối phát triển.
 |
Tiến sĩ Lê Bá Chí Nhân nhận định, dự án Tổng kho Xăng dầu Phú Xuân - Nhà Bè đã mang dấu hiệu lãng phí nguồn lực xã hội nghiêm trọng. |
Vậy, với dự án Tổng kho xăng dầu Phú Xuân - Nhà Bè do Công ty Cổ phần Kho Cảng Xăng dầu Hàng không Miền Nam làm chủ đầu tư, theo Tiến sĩ cần xử lý như thế nào để phù hợp với tinh thần chỉ đạo vĩ mô?
Tiến sĩ Lê Bá Chí Nhân: Dự án này đã mang dấu hiệu lãng phí nguồn lực xã hội nghiêm trọng và cần được xem là vấn đề an ninh quốc gia, đòi hỏi can thiệp quyết liệt ở cấp độ Ban Chỉ đạo Trung ương.
Cần thực hiện đồng bộ bốn nhóm giải pháp:
Thứ nhất, rà soát toàn diện hồ sơ pháp lý, xác định rõ nguyên nhân đình trệ (quy hoạch, đất đai, vốn, năng lực chủ đầu tư hay phối hợp liên ngành).
Thứ hai, làm rõ trách nhiệm tổ chức, cá nhân liên quan, xử lý nghiêm minh các trường hợp buông lỏng, trì hoãn để tạo tính răn đe và trách nhiệm cao.
Thứ ba, lựa chọn phương án tái khởi động tối ưu: nếu chủ đầu tư hiện tại không đủ năng lực, cần thu hồi, chuyển giao cho đơn vị mạnh hơn hoặc xã hội hóa đầu tư theo hình thức phù hợp, nhưng phải đảm bảo mục tiêu dự trữ chiến lược quốc gia.
Thứ tư, áp dụng cơ chế đặc thù: thủ tục rút gọn, phối hợp liên ngành chặt chẽ, có thời hạn cụ thể để dự án sớm vận hành.
Xử lý dứt điểm Tổng kho Xăng dầu Phú Xuân – Nhà Bè không chỉ khắc phục lãng phí mà còn khôi phục một mắt xích quan trọng trong hệ thống an ninh năng lượng, góp phần thực hiện thành công chiến lược tự chủ năng lượng và mục tiêu tăng trưởng bền vững của đất nước.
Dự án Tổng kho Xăng dầu Phú Xuân - Nhà Bè được quy hoạch với sức chứa 450.000 mét khối (quy mô giai đoạn 2017-2020 đạt 230.000 mét khối, đến năm 2035 hoàn thành toàn bộ), kinh phí dự toán lên đến 12.000 tỷ đồng.
Dự án do Công ty Cổ phần Kho cảng Xăng dầu Hàng không Miền Nam làm chủ đầu tư, được khởi công từ đầu năm 2017 trên khu đất khoảng 10ha. Đến giữa năm 2021, dự án dừng thi công sau khi xây dựng, lắp đặt một số hạng mục như cầu cảng, bồn chứa...
Công ty Cổ phần Kho cảng Xăng dầu Hàng không Miền Nam được thành lập vào năm 2008, ngành nghề chính là kinh doanh bất động sản, quyền sử dụng đất thuộc sở hữu, chủ sử dụng hoặc đi thuê. Lần gần nhất doanh nghiệp cập nhật thông tin vào năm 2019 cho thấy, trụ sở chính đặt tại số 2711 đường Huỳnh Tấn Phát (nay thuộc xã Nhà Bè, TP.HCM). Ngoài ra, văn phòng đại diện và địa chỉ thuế đặt ở số 60C Trường Sơn (Q.Tân Bình cũ, nay là P.Tân Sơn Hoà, TP.HCM). Vốn điều lệ và cơ cấu cổ đông không được công bố. Ông Trần Sỹ Huân là Chủ tịch HĐQT doanh nghiệp.
