Hiện tượng khí hậu El Nino đang gia tăng cường độ, khiến nhiệt độ mặt biển tại một khu vực quan trọng của Thái Bình Dương vượt qua các kỷ lục trước đây. Theo Cơ quan Giám sát Biến đổi Khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu (EU), nhiệt độ tại khu vực theo dõi El Nino có tên Nino 3.4 đạt 29,70 độ C trong tháng 9, mức cao nhất từng được ghi nhận tại đây.
Kỷ lục này vượt qua mức nhiệt đỉnh điểm của những đợt El Nino mạnh trước đó, gồm các đợt 1982-1983, 1997-1998 và 2015-2016. Theo Copernicus, kết quả trên cho thấy El Nino hiện tại có cường độ đặc biệt mạnh, dù hiện tượng này vẫn chưa đạt đỉnh.
Tuy nhiên, cơ quan này lưu ý chưa thể khẳng định đây là đợt El Nino mạnh nhất từng được ghi nhận. Biến đổi khí hậu đang khiến đại dương ấm lên, làm cho việc so sánh cường độ El Nino giữa các thời kỳ trở nên phức tạp hơn.
Copernicus cho biết cơ quan này đã áp dụng một chỉ số mới có tính đến xu hướng nóng lên của các đại dương nhiệt đới. Theo chỉ số đó, El Nino hiện tại chưa vượt qua tất cả các đợt mạnh nhất trong lịch sử.
Dù vậy, số liệu tháng 9 vẫn cho thấy hiện tượng này đã đạt cường độ rất lớn, đặc biệt khi thời điểm đạt đỉnh được dự báo còn ở phía trước.
Các cơ quan khí tượng cũng chưa hoàn toàn thống nhất về cách đánh giá sức mạnh của El Nino. Hôm 9/10, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản cho biết hiện tượng này đã đạt cường độ mạnh nhất từng được ghi nhận theo hệ thống theo dõi của họ, với nhiệt độ tại khu vực quan trắc cao hơn mức bình thường tới 4 độ C.
Không chỉ khu vực Nino 3.4, nhiệt độ mặt biển trung bình toàn cầu cũng tăng lên mức cao chưa từng thấy trong tháng 9. Theo Copernicus, nhiệt độ mặt biển trung bình toàn cầu đạt 21,05 độ C trong tháng 9, vượt mức kỷ lục 20,92 độ C của cùng kỳ năm 2023.
Trên phạm vi toàn cầu, tháng 9 vừa qua là tháng 9 nóng thứ hai từng được ghi nhận, với nhiệt độ không khí trung bình gần bề mặt Trái Đất đạt 16,27 độ C. Mức này cao hơn 1,63 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, được xác định trong giai đoạn 1850-1900.
Tại Hội nghị Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu ở Paris năm 2015, các quốc gia đã thống nhất nỗ lực giữ mức tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu thấp hơn đáng kể so với 2 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, đồng thời theo đuổi mục tiêu hạn chế mức tăng ở 1,5 độ C nhằm giảm thiểu những tác động nghiêm trọng của biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, hồi tháng 9, Liên hợp quốc cảnh báo thế giới sẽ vượt ngưỡng 1,5 độ C trong dài hạn chỉ sau vài năm nữa.
Ông Carlo Buontempo, Giám đốc Copernicus cho biết thế giới đang bước vào một chuỗi tháng có nhiệt độ vượt ngưỡng 1,5 độ C. Với El Nino vẫn tiếp tục mạnh lên, tình trạng này có khả năng kéo dài đến năm 2027.
“Việc vượt qua giới hạn dài hạn của Thỏa thuận Paris chỉ còn là vấn đề thời gian. Mức độ vượt ngưỡng và thời gian duy trì tình trạng đó vẫn phụ thuộc vào hành động của chúng ta”, ông Buontempo nhấn mạnh.
Các nhà khoa học cho rằng việc cắt giảm khí thải nhà kính từ nhiên liệu hóa thạch là yếu tố then chốt để hạn chế mức độ và thời gian Trái Đất vượt ngưỡng 1,5 độ C, đồng thời đưa nhiệt độ toàn cầu trở lại mức thấp hơn nhanh nhất có thể. Giới chuyên gia cũng cảnh báo El Nino lần này có thể đẩy nhiệt độ toàn cầu lên một kỷ lục mới trong năm 2027.
El Nino là giai đoạn nóng lên tự nhiên trong chu kỳ khí hậu, xảy ra khi nhiệt độ mặt biển tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương dọc đường xích đạo tăng cao bất thường.
Hiện tượng này thường xuất hiện sau mỗi 2-7 năm và kéo dài khoảng 9-12 tháng. Khi xảy ra, El Nino làm thay đổi hướng gió, áp suất khí quyển và quy luật mưa trên phạm vi toàn cầu, khiến một số khu vực đối mặt với nguy cơ hạn hán, trong khi những nơi khác có thể hứng chịu mưa lớn và lũ lụt.
El Nino cũng có thể làm trầm trọng thêm tình trạng nóng lên toàn cầu do con người gây ra, đặc biệt khi nhiệt độ đại dương và khí quyển vốn đã tăng lên bởi biến đổi khí hậu.
Sự kết hợp giữa El Nino mạnh và xu hướng nóng lên dài hạn đang làm dấy lên lo ngại về những kỷ lục nhiệt độ mới trong thời gian tới. Các nhà khoa học nhấn mạnh rằng dù thế giới không thể ngăn chặn hoàn toàn những dao động khí hậu tự nhiên như El Nino, việc giảm nhanh lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính vẫn có ý nghĩa quyết định trong việc hạn chế mức độ nghiêm trọng của các đợt nóng cực đoan trong tương lai.
