Nửa thế kỉ góp sức vào công tác tuyên truyền của Đảng và Nhà nước
Tranh cổ động, một thể loại đặc biệt trong nghệ thuật đồ họa, có lịch sử phát triển gắn liền với lịch sử cách mạng Việt Nam. Trong bất kỳ giai đoạn nào, tinh thần trách nhiệm với cộng đồng vẫn là động lực thôi thúc các nghệ sĩ theo đuổi loại hình hội họa này tiếp tục sáng tạo những tác phẩm giàu ý nghĩa. Đến nay, mặc dù nhiều phương tiện truyền thông hiện đại đã xuất hiện, song thể loại tranh này vẫn giữ một vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần của xã hội.
Trải qua nhiều thế hệ tiếp nối với đa dạng phong cách sáng tác, dòng tranh cổ động tại Việt Nam có sự tham gia, đóng góp của các tác giả tên tuổi tài hoa, tiêu biểu trong số đó phải kể đến hoạ sĩ gạo cội Trần Duy Trúc. Hơn nửa thế kỷ gắn bó với cọ vẽ, họa sĩ Trần Duy Trúc đã để lại dấu ấn đậm nét trong lòng công chúng với những bức tranh cổ động giàu giá trị nhân văn, truyền tải thông điệp sâu sắc, khơi dậy lòng yêu nước và tinh thần lạc quan trong mỗi người dân.
“Tranh cổ động có ý nghĩa rất lớn trong việc tuyên truyền chính sách của Đảng và Nhà nước tới các tầng lớp nhân dân. Nó không chỉ là công cụ truyền đạt thông điệp, mà còn là phương tiện giáo dục, nhắc nhở về các sự kiện lịch sử quan trọng, đồng thời phản ánh, khắc họa chân thực đời sống xã hội. So với những hình thức tuyên truyền khác, các tác phẩm tranh cổ động đặc biệt sinh động và dễ tiếp cận người xem”, họa sĩ Trần Duy Trúc chia sẻ. Ông nhấn mạnh thêm rằng đây là một thể loại nghệ thuật đồ họa rất khó, người hoạ sĩ phải đảm bảo được hai yếu tố trong tác phẩm của mình, bao gồm tính chính xác, trung thực về nội dung lịch sử, kết hợp với tính sáng tạo nghệ thuật để tạo ra những bức tranh có sức lan tỏa mạnh mẽ.
“Nhắc đến tranh cổ động, câu chuyện không chỉ là vẽ đẹp, thể hiện được tính chuyên môn với bố cục cân đối, màu sắc tươi vui, mà điều quan trọng nhất sau cùng vẫn là truyền tải được nội dung chính trị, thông điệp đến người xem một cách nhanh chóng và dễ hiểu, hay nói cách khác là: đủ, đúng và trúng vấn đề. Đó là trách nhiệm của người họa sĩ - người chiến sĩ trên mặt trận văn hóa tư tưởng như Bác Hồ đã nói”, vị hoạ sĩ này chia sẻ.
 |
Hoạ sĩ Trần Duy Trúc vẫn miệt mài sáng tác tranh cổ động mỗi ngày. |
Theo chia sẻ của họa sĩ Trần Duy Trúc, khi thực hiện vẽ tranh cổ động, tác giả cần tập trung bám sát vào đề tài chính, từ đó nghiên cứu chủ đề và xây dựng ý tưởng cho tác phẩm của mình. Sau đó, người hoạ sĩ sẽ phác thảo ý tưởng trên bản vẽ cỡ nhỏ, định hình bố cục, hình khối, đường nét và tạo hình nhân vật. Bước tiếp theo, bản phác thảo sẽ được phóng ra trên khổ giấy cỡ lớn theo tỉ lệ phù hợp để tiến hành đi nét, chỉnh hình, rồi cuối cùng là công đoạn lên màu và hoàn thiện bức tranh.
“Đến nay, mọi công đoạn khi sáng tác tranh cổ động tôi vẫn thực hiện vẽ tay, trong đó có cả nghệ thuật kẻ chữ. Dù công nghệ số có phát triển với nhiều công cụ hỗ trợ, những bức tranh cổ động vẽ tay vẫn là sản phẩm của trí tuệ, sự sáng tạo và tâm huyết của nghệ sĩ. Những tác phẩm ấy được tạo nên từ bàn tay, khối óc và trái tim của người họa sĩ, không gì thay thế được”, ông Trúc nói vui.
Dù đã ở độ tuổi ngoài 80, họa sĩ Trần Duy Trúc vẫn một lòng bền bỉ theo đuổi, cống hiến cho dòng tranh cổ động nước nhà. Mỗi ngày, ông vẫn miệt mài sáng tác tranh cổ động như một thói quen khó bỏ.
“Tôi đã sống cả cuộc đời với niềm đam mê hội hoạ. Tôi yêu nghề và không thể sống thiếu được cây cọ vẽ. Thế nhưng, sáng tác tranh cổ động không chỉ là công việc để thoả mãn sức sáng tạo của chính mình, mà hơn cả đó còn là cách để tôi đóng góp sức mình cho ngành mỹ thuật, công tác tuyên truyền của Đảng, Nhà nước và xã hội nói chung”, ông chia sẻ.
“Nhịp đập” Thủ đô trong từng bức tranh tươi vui
Loạt tác phẩm mới nhất của hoạ sĩ Trần Duy Trúc với chủ đề kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô là minh chứng rõ nét cho sự nhiệt huyết của ông đối với dòng tranh cổ động. Tác phẩm của ông được đánh giá cao, xuất sắc giành giải trong Cuộc thi sáng tác tranh cổ động tuyên truyền Kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2024) do Sở Văn hoá và Thể thao Hà Nội phối hợp với Cục Văn hóa Cơ sở, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức.
Thông qua tác phẩm tranh cổ động, họa sĩ Trần Duy Trúc mong muốn gợi nhớ về tầm quan trọng, ý nghĩa lịch sử của Ngày Giải phóng Thủ đô, truyền thống đấu tranh cách mạng vẻ vang của quân và dân Hà Nội, qua đó đóng góp vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ tổ quốc, đồng thời khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc tới các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ một cách sâu rộng.
 |
Tác phẩm kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô của hoạ sĩ Trần Duy Trúc. |
“Với loạt tác phẩm cổ động 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, tôi mong muốn làm sống lại ký ức hào hùng của người xem về sự kiện lịch sử này, một mốc son chói lọi của thành phố. Đồng thời, tuyên truyền về sự anh dũng, hi sinh “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” của quân và dân Hà Nội đã chiến đấu kiên cường và quả cảm, biến mỗi góc phố, mỗi căn nhà thành một pháo đài, mỗi người dân thành một chiến sĩ, bám trụ trong suốt 60 ngày đêm khói lửa”, người hoạ sĩ gạo cội nhấn mạnh.
Bên cạnh hình ảnh Hà Nội hào hùng, sống động trong chiến tranh, các tác phẩm này của hoạ sĩ Trần Duy Trúc còn khai thác Thủ đô qua những nội dung mới mẻ, hình thức phong phú khác nhau. Những tác phẩm của ông hướng đến kêu gọi phát huy truyền thống Thăng Long - Hà Nội nghìn năm văn hiến, Thành phố vì hoà bình, Thành phố sáng tạo, xây dựng và phát triển Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”. Bên cạnh đó, phác họa được những thành tựu mà Thủ đô đã đạt được sau 70 năm xây dựng và phát triển, cũng như sau gần 40 năm thực hiện sự nghiệp đổi mới trên các lĩnh vực như: xã hội, văn hoá, giáo dục, du lịch, khoa học kĩ thuật…
 |
Mỗi bức tranh là một lời cổ vũ, khích lệ tinh thần trong nhân dân. |
Mỗi bức tranh là một lời cổ vũ, khích lệ tinh thần trong nhân dân, nỗ lực thực hiện thành công các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, bảo tồn và gìn giữ văn hoá truyền thống của thành phố Hà Nội… Đó cũng là những lát cắt sống động về Hà Nội, khi chiến đấu quật cường, khi đắm say trong hòa bình, cùng nhau xây dựng Thủ đô văn minh giàu đẹp…
“Khai thác đề tài về sự kiện lịch sử trong tranh cổ động là tương đối khó bởi chủ đề này có tính lặp lại. Tôi luôn nỗ lực khai thác những hình thức mới để các tác phẩm tranh của mình tránh đi vào lối mòn. Không để lặp lại chính mình không chỉ là đạo đức nghề nghiệp, mà đó còn là trách nhiệm với mỗi một người làm nghề, mỗi một họa sĩ như tôi”, hoạ sĩ Trần Duy Trúc khẳng định.
Hoạ sĩ Trần Duy Trúc là một trong những tác giả hiếm có của làng tranh cổ động Việt Nam hiện nay. Tranh cổ động của ông hiền hậu và sáng trong như chính con người của ông. Tiếng nói từ các tác phẩm của ông luôn ấm áp, với thông điệp rõ ràng, dễ hiểu và đi vào lòng người dân, quần chúng quảng đại.
PGS.TS Nguyễn Nghĩa Phương, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Mỹ thuật Việt Nam
