Sở hữu vị trí địa lý thuận lợi và cảng biển nhộn nhịp, Hong Kong đã trở thành điểm trung chuyển số một cho việc buôn lậu các sản phẩm động vật hoang dã trái phép.
_______________
Vào một buổi tối thứ ba của tháng 12/2017, một chiếc xe tải rẽ vào phố Island House, nơi có những khu dân cư đông đúc ở phía bên ngoài quận Tai Po.
Những tòa nhà cao tầng nhường chỗ cho một khu rừng nhỏ rậm rạp và ở cuối con phố là một bãi biển đầy sỏi đá. Bên kia bến cảng là Kênh Tolo, và xa xa là những quả đồi xanh ngắt của tỉnh Quảng Đông.
Ở trên mặt nước, một chiếc xuồng cao tốc đang chờ đợi, và những người đàn ông bắt đầu vận chuyển từng gói hàng từ chiếc xe lên phương tiện này.
Bất chợt, những nhân viên hải quan Hong Kong xuất hiện, chiếc xuồng ngay lập tức chạy ra biển. Cảnh sát biển Hong Kong đuổi theo trong hai giờ đồng hồ trước khi nó chạy thoát trong địa hình hiểm trở nhiều đá của Kênh Tolo.
Mặc dù vậy, một lượng lớn hàng hóa lậu vẫn còn sót lại trên chiếc xe tải, bao gồm số điện thoại di động, máy ảnh kỹ thuật số và máy tính bảng trị giá 1 triệu USD. Thêm vào đó, lực lượng chức năng phát hiện 300 kg vảy tê tê.
 Cảng Hong Kong, cảng bận rộn thứ 5 thế giới, là nơi Cục Hải quan và Thuế Hong Kong phát hiện nhiều container chứa sản phẩm động vật hoang dã trái phép. Vào tháng 1, họ đã phát hiện 9 tấn vảy tê tê trong 1 con tàu xuất phát từ Nigeria đang trên đường tới Việt Nam. Ảnh: New York Times. |
Tại Trung Quốc, thịt tê tê được coi là rất bổ và vảy của chúng cũng là một vị thuốc trong y học cổ truyền. Trong một thập kỷ vừa qua, số lượng loài này trong tự nhiên giảm nhanh chóng vì bị săn bắt quá mức. Giá của sản phẩm này trên thị trường chợ đen cũng tăng theo, số lượng vảy tê tê hải quan Hong Kong thu được trong vụ bắt giữ tại quận Tai Po có giá trị lên tới 300.000 USD.
Trong thế giới ngầm kinh doanh các sản phẩm động vật hoang dã, Hong Kong đóng một vai trò hết sức quan trọng. Thành phố này được xây dựng dựa trên ý tưởng trở thành điểm trung chuyển tự do hàng hóa và dòng vốn từ các quốc gia khác. Hơn nữa nó cũng nằm ở cửa ngõ vào Trung Quốc đại lục, thị trường tiêu thụ sản phẩm động vật hoang dã lớn nhất thế giới.
Trong một thập kỷ vừa qua, sự bùng nổ tầng lớp trung lưu và thượng lưu ở Trung Quốc đã dẫn tới nhu cầu gia tăng với đồ trang sức, sản phẩm nghệ thuật, thực phẩm xa xỉ và những vị thuốc truyền thống quý hiếm. Điều này dẫn tới một thị trường phái sinh buôn lậu các sản phẩm động vật hoang dã, cùng với đó là hoạt động săn bắt trái phép những loài này ở châu Phi, Đông Nam Á và một số nơi khác.
Tê tê trở thành nạn nhân mới nhất của làn sóng này: 4 trong số 8 loại tê tê trên thế giới đang có nguy cơ tuyệt chủng, và hoạt động buôn bán các sản phẩm từ tê tê đã bị cấm trên toàn thế giới từ năm 2016.
Các nhà nghiên cứu tại Quỹ đầu tư ADM (ADMCF), một tổ chức có trụ sở tại Hong Kong chuyên tập trung vào các vấn đề môi trường, gần đây đã phân tích những số liệu về các vụ bắt giữ sản phẩm động vật hoang dã của Cục Hải quan và Thuế Hong Kong.
Trong một báo cáo được đưa ra vào tháng 1, các nhà nghiên cứu kết luận đặc khu hành chính này là nơi thu giữ nhiều vụ buôn lậu tê tê nhất thế giới. Từ năm 2013 đến 2017, Hong Kong thu giữ 43 tấn vảy và thịt tê tê, tương đương với hàng nghìn cá thể, trong các kiện hàng có nguồn gốc từ 6 quốc gia, phần lớn đến từ Cameroon và Nigeria.
 Quan chức Hong Kong bên cạnh số vảy tê tê thu được trong một vụ bắt giữ vào ngày 1/2 năm nay. Ảnh: New York Times. |
Trong 3 năm từ 2013 đến 2015, số lượng tê tê thu giữ ở Hong Kong đã chiếm 45% tổng số lượng sản phẩm từ tê tê bị thu giữ trên toàn thế giới trong giai đoạn 2007-2015, theo số liệu của Văn phòng Ma túy và Tội phạm Liên Hợp Quốc.
Mặc dù số liệu này không bao gồm năm 2018, ước tính số lượng vảy tê tê mà hải quan Hong Kong thu giữ trong năm 2018 gấp đôi con số năm 2017. Vào tháng 1, nhà chức trách Hong Kong phát hiện lô hàng vảy tê tê lớn nhất trong lịch sử, với 9 tấn trên một con tàu chở hàng đang đi tới Việt Nam từ Nigeria.
 Những cửa hàng trên đường Queen's Road tại quận Sheung Wan, Hong Kong. Ảnh: New York Times. |
Cục Hải quan và Thuế Hong Kong ước tính số lượng sản phẩm động vật hoang dã mà họ thu được trong vòng 5 năm qua (chủ yếu là ngà voi, vảy tê tê và gỗ hiếm) có giá trị lên tới 71 triệu USD. Con số này cho thấy đây có thể là ngành kinh doanh ngầm trị giá hàng tỷ USD.
 Vây cá mập được bày bán trên một cửa hàng tại quận Sheung Wan. Ảnh: New York Times. |
Hầu hết sản phẩm trái phép này đều có thể được tìm thấy tại quận Sheung Wan, nơi tập trung nhiều cửa hàng bày bán rất nhiều cá ngựa và tổ yến.
