Những mẻ kẹo chờ mùa cao điểm
Xuất hiện từ những năm 1980, nghề làm kẹo lạc kẹo dồi tại làng Lủ (làng Kim Lũ) từng phát triển mạnh, hầu hết các hộ gia đình trong làng đều tham gia sản xuất. Qua nhiều thập kỷ, với sự thay đổi thị hiếu tiêu dùng và sự đa dạng của thị trường bánh kẹo, nghề làm kẹo truyền thống của dân làng dần thu hẹp. Theo tìm hiểu từ người dân, hiện nay vào thời điểm Tết, trong làng có khoảng chục hộ làm chè lam trong khi kẹo lạc kẹo dồi chỉ còn 2 hộ sản xuất.
Tại gia đình nhà bà Cung Thị Bích Hương, nghề làm kẹo đã được lưu truyền và gìn giữ qua 3 thế hệ. Bà Hương chia sẻ: “Đây không chỉ là cái nghề mưu sinh mà còn là nghề do cha ông để lại nên cô vẫn muốn tiếp tục làm và giữ nghề”. Hiện tại gia đình chủ yếu bán lẻ các sản phẩm thay vì sản xuất nhiều hàng để bán buôn số lượng lớn.
Nhịp sản xuất của gia đình phụ thuộc nhiều vào khách hàng, bà Hương cho biết mùa lạnh và dịp Tết là thời điểm kẹo bán chạy nhất nên cứ 1 tuần thì gia đình có thể làm từ 1 đến 2 mẻ kẹo. Trong những thời gian còn lại, tần suất sản xuất phụ thuộc nhiều vào nhu cầu của khách hàng. Chính vì lý do đó mà những mẻ kẹo tại gia đình bà Hương không được sản xuất liên tục mà phải chờ đến lúc thị trường có sức mua tốt hơn.
Dù không còn phổ biến nhiều như trước nhưng kẹo lạc kẹo dồi làng Lủ vẫn giữ chân được những vị khách quen thuộc, yêu thích hương vị ngọt xuất phát từ ngôi làng ấy. Nhiều người vẫn tìm đến tận nơi đặt mua, lấy số lượng nhiều để đóng gói gửi sang cho người thân ở nước ngoài làm quà. Chính những đơn hàng ấy cho thấy sản phẩm truyền thống vẫn có chỗ đứng nhất định, chỉ là không còn phổ biến và thịnh vượng như trước.
Giữ nghề từ các công đoạn thủ công
Đằng sau mỗi mẻ kẹo là quy trình thủ công đòi hỏi sự tỉ mỉ và nhanh nhẹn của người làm. Để ra thành phẩm những gói kẹo lạc, kẹo dồi ngon thì ngay từ khâu chọn nguyên liệu đã phải kỹ, lạc, đường và mạch nha đều phải được tuyển chọn kỹ lưỡng trước khi bắt đầu sơ chế. Lạc sau khi rang để nguội rồi bóc vỏ; đường nấu đến độ nhất định rồi mang ra kéo tay cho dẻo, mềm, … Phần lớn các công đoạn làm kẹo tại nhà bà Hương đều được làm bằng phương pháp thủ công, truyền thống.
 |
Những sản phẩm kẹo thủ công do gia đình bà sản xuất. Ảnh: Phương Linh |
Những thao tác tưởng chừng đơn giản ấy thực chất đòi hỏi kinh nghiệm tích lũy trong quá trình làm nghề, từ việc khéo léo khi căn chỉnh độ đường nhất định đến sự tỉ mỉ nhanh nhẹn trong khâu vuốt và cắt kẹo. Đây không chỉ là công việc làm theo công thức mà còn là kỹ năng được truyền lại qua nhiều thế hệ.
Với bà Hương, việc tiếp tục làm kẹo truyền thống không chỉ là công việc mưu sinh mà còn là cách gìn giữ nghề truyền thống của gia đình. Bà mong muốn truyền lại kỹ thuật làm kẹo cho con cháu, để thế hệ sau còn có thể tiếp nối làm ra những gói kẹo truyền thống, giữ lấy cái “vị ngọt của ký ức”. Giữa những thay đổi của thị trường, nguy cơ nghề truyền thống dần mai một, mong muốn ấy cũng là hy vọng để những mẻ kẹo lạc, kẹo dồi làng Lủ tiếp tục được lưu giữ qua nhiều thế hệ.
