Tổ chức Ung thư toàn cầu (GLOBOCAN) ước tính năm 2018 Việt Nam gần một nghìn người mắc mới ung thư tụy và gần 900 trường hợp tử vong vì bệnh này.
Bệnh khó phát hiện do tuyến tụy nằm sau dạ dày. Các triệu chứng lâm sàng hoặc kiểm tra cận lâm sàng như siêu âm, CT... rất khó phát hiện, chỉ khi u lớn mới phát hiện được. Khi đau âm ỉ vùng thượng vị, sụt cân, vàng da, vàng mắt hoặc xuất hiện cục bướu ở ổ bụng, bệnh thường đã ở giai đoạn trễ.
Theo các chuyên gia đánh giá, ung thư tụy là một trong những bệnh lý ác tính nhất của đường tiêu hóa, đứng hàng thứ 6 trong các ung thư đường tiêu hóa và thứ 5 về tỉ lệ tử vong. Tỷ lệ sống thêm 5 năm chung cho tất cả các giai đoạn không quá 4%.
Thế nhưng, dấu hiệu để cảnh báo căn bệnh này lại rất mơ hồ. Phần lớn bệnh nhân phát hiện bệnh một cách tình cờ, trong khi đi khám về bệnh lý khác, hoặc biểu hiện ở giai đoạn muộn.
Theo các bác sỹ, ở giai đoạn sớm, ung thư tụy không có triệu chứng đặc hiệu, các biểu hiện lâm sàng mơ hồ, bệnh thường được phát hiện tình cờ.
Đến khi phát hiện muộn, bệnh nhân có biểu hiện đau thường gặp nhất ở vùng thượng vị, hay vùng hạ sườn phải, chiếm tỉ lệ 80-90% trong số các ung thư tuỵ và hay gặp hơn ở các ung thư thân và đuôi tuỵ; hoặc đau ở bụng dưới trong thời gian dài trước khi biểu hiện các triệu chứng khác.
Ngoài ra, người mắc ung thư tụy còn có một số dấu hiệu sau đây:
Vàng da, vàng mắt:
 Người ung thư tuyến tụy thường có biểu hiện vàng da. |
Đây là một trong những triệu chứng đầu tiên của ung thư tuyến tụy bởi ung thư gần đầu tuyến tụy có thể làm tắc đường mật, ngăn không cho mật vào đến ruột để tiêu hóa chất béo và cuối cùng ra khỏi cơ thể theo phân. Mật sẽ ứ đọng lại và gây vàng da, vàng mắt (hoàng đảm).
Nước tiểu sẫm màu
Đôi khi, dấu hiệu đầu tiên là nước tiểu sẫm màu hơn. Khi nồng độ bilirubin trong máu tăng lên, nước tiểu có màu nâu.
Phân màu nhạt hoặc có kèm dầu mỡ
Thông thường, Bilirubin giúp phân có màu nâu. Nếu ống mật bị tắc, phân có thể nhạt hoặc xám. Ngoài ra, nếu các enzyme mật và tụy không thể đi vào ruột để giúp phân hủy chất béo, phân có thể có kèm theo chất dầu.
Ngứa
Khi bilirubin tích tụ trong da, có thể gây ngứa.
Đau bụng hoặc đau lưng
Đau ở vùng bụng hoặc lưng là phổ biến trong ung thư tuyến tụy. Tuy nhiên, đau ở bụng hoặc lưng là khá phổ biến và thường do nhiều nguyên nhân khác nữa.
Giảm cân và kém ăn
Giảm cân ngoài ý muốn rất phổ biến ở những người bị ung thư tuyến tụy. Những người này thường không thèm ăn, mất cảm giác ngon miệng.
 |
Buồn nôn và ói mửa
Nếu ung thư chèn ép vào phía xa của dạ dày, nó có thể ngăn chặn, khiến thức ăn khó đi qua. Điều này có thể gây buồn nôn, nôn và đau có xu hướng nặng hơn sau khi ăn.
Túi mật hoặc gan to
Nếu ung thư chặn ống mật, mật có thể tích tụ trong túi mật, làm cho nó lớn hơn. Đôi khi xuất hiện một cục lớn phía dưới, ở bên phải của lồng ngực. Ung thư tuyến tụy đôi khi cũng có thể làm to gan, đặc biệt là nếu ung thư đã lan đến gan.
Các cục máu đông
Đôi khi, manh mối đầu tiên cho thấy ai đó bị ung thư tuyến tụy là cục máu đông trong tĩnh mạch lớn, thường ở chân. Tuy nhiên, có cục máu đông thường không có nghĩa là bạn bị ung thư. Hầu hết các cục máu đông là do những nguyên nhân khác.
Mô mỡ bất thường
Một số người bị ung thư tuyến tụy phát triển một kết cấu không đồng đều của các mô mỡ bên dưới da. Điều này được gây ra bởi sự giải phóng các enzyme tuyến tụy tiêu hóa chất béo.
Bệnh tiểu đường
Trường hợp này ít gặp, ung thư tuyến tụy gây ra bệnh tiểu đường vì chúng phá hủy các tế bào sản xuất insulin. Các triệu chứng có thể bao gồm cảm thấy khát và đói, và phải đi tiểu thường xuyên.
 |
Điều trị ung thư tụy có thể kết hợp nhiều phương pháp như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị với điều trị nhắm trúng đích, điều trị miễn dịch học, chăm sóc nâng đỡ bệnh nhân. Phương pháp điều trị tùy thuộc vào giai đoạn phát hiện ung thư tụy.
Ở giai đoạn sớm có thể xử lý triệt để bằng cách cắt bỏ những khối u ở vùng đầu tụy, thân tụy, đuôi tụy... Một ca phẫu thuật ung thư đầu tụy phải cắt rất nhiều cơ quan như dạ dày, túi mật, đường mật, tá tràng, ruột non... làm chất lượng cuộc sống bệnh nhân bị ảnh hưởng rất nhiều.
Nếu bệnh nhân mổ được chỉ khoảng 5% sống sót sau 5 năm, 95% sẽ mất trước 5 năm. Trường hợp không mổ được thì gần 60-70% ra đi trong những năm đầu. Do đó ung thư này còn được gọi ung thư tử thần.
Nguyên nhân ung thư tụy thường không thể biết chính xác. Yếu tố nguy cơ cao dẫn đến ung thư tụy gồm lạm dụng rượu bia, chất có cồn gây ra viêm tụy mạn. Những bệnh nhân viêm tụy mạn thì tỷ lệ ung thư tụy cao gấp 20 lần, ảnh hưởng đến vấn đề tiểu đường, các bệnh nội tiết khác...
Bệnh nhân hút thuốc lá có tỷ lệ ung thư tụy cao gấp 16 lần so với người bình thường. Ăn quá mặn, quá nhiều chất béo cũng là những yếu tố cao gây ung thư.
Người trong gia đình có ba, mẹ, anh, chị, em ruột bị ung thư tụy nên có ý thức tầm soát ung thư vì đây là bệnh lý có tính di truyền.
