Theo một nghiên cứu mới, tình trạng khủng hoảng khí hậu đã khiến mùa phấn hoa tại châu Âu kéo dài thêm từ 1 - 2 tuần so với thập niên 1990. Điều này đồng nghĩa với việc tình trạng ô nhiễm do nhiên liệu hóa thạch đang góp phần làm gia tăng những triệu chứng như ngứa mắt và hắt hơi, sổ mũi.
Ông Joacim Rocklöv, chuyên gia dịch tễ học môi trường tại Đại học Heidelberg (Đức), đồng chủ nhiệm nghiên cứu cho biết: “Dấu hiệu này là minh chứng cho thấy chất lượng sống thường nhật của người dân đang đi xuống. Những tác động mà họ phải gánh chịu là vô cùng nặng nề”.
Thời tiết ấm lên cùng nồng độ khí CO2 cao tạo điều kiện cho thực vật sản sinh nhiều phấn hoa hơn, kích hoạt các phản ứng ở những người bị viêm mũi dị ứng với các triệu chứng từ kích ứng thông thường cho đến những biến chứng đe dọa tính mạng.
Theo báo cáo mới nhất về tác động của khí hậu đối với sức khỏe tại châu Âu trên Tạp chí Y khoa The Lancet, mùa phấn hoa của các loài cây như bạch dương, chi khi mộc và ô liu trong giai đoạn 2015 - 2024 đã bắt đầu sớm hơn từ 1 - 2 tuần so với giai đoạn 1991 - 2000.
 |
| Chỉ số dị ứng phấn hoa bạch dương theo mùa ghi nhận mức tăng từ 14% đến 20% chỉ sau hai năm. |
So với bản báo cáo năm 2024, các nhà nghiên cứu nhận thấy chỉ số nghiêm trọng theo mùa của phấn hoa bạch dương và chi khi mộc đã tăng thêm 15 - 20%. Điều này đồng nghĩa với việc nồng độ phấn hoa trong không khí tăng cao, đi kèm với độc tính gây dị ứng dữ dội hơn tại các khu vực như miền Nam nước Anh, miền Bắc nước Pháp, Đức và Đông Âu.
Một nghiên cứu khác đưa ra cảnh báo về mối nguy từ các loài xâm lấn như cỏ phấn hương. Phấn hoa của loài này được dự báo sẽ trở thành một vấn đề sức khỏe phổ biến trên khắp châu Âu khi chúng dần mở rộng phạm vi sang những khu vực trước đây hầu như không xuất hiện.
Bà Katharina Bastl, nhà nghiên cứu phấn hoa tại Đại học Y Vienna (Áo), nhận định: “Dị ứng phấn hoa là một rủi ro sức khỏe do biến đổi khí hậu gây ra. Hiện tượng nóng lên toàn cầu đã ảnh hưởng đến quá trình phát tán phấn hoa, tuy nhiên, việc đánh giá cụ thể vẫn còn phức tạp và có sự khác biệt theo từng khu vực”.
Báo cáo Lancet Countdown được thực hiện bởi 65 nhà nghiên cứu đến từ 46 tổ chức học thuật và cơ quan thuộc Liên Hợp Quốc, nhằm theo dõi mối liên hệ giữa biến đổi khí hậu và sức khỏe qua 43 chỉ số. Phiên bản mới nhất sử dụng các phương pháp nghiên cứu đã qua bình duyệt để cập nhật dữ liệu cho các chỉ số hiện có.
Trong suốt giai đoạn nghiên cứu, các nhà nghiên cứu phát hiện số ca tử vong do nắng nóng đã tăng trung bình 52 ca trên mỗi triệu dân, trong khi số ngày phát cảnh báo nắng nóng cực đoan tăng gấp bốn lần. Khủng hoảng khí hậu cũng tạo điều kiện cho các bệnh truyền nhiễm lây lan, trong đó nguy cơ mắc bệnh sốt xuất huyết được cho là đã tăng hơn gấp ba lần trong những thập kỷ gần đây.
Thống kê tại 1.435 khu vực của châu Âu cho thấy một thực trạng báo động: có tới 983 vùng ghi nhận các đợt hạn hán mùa hè ở mức “khắc nghiệt đến đặc biệt nghiêm trọng” trong 10 năm trở lại đây. So với mức trung bình của 40 năm trước, tình trạng khô hạn tại châu lục này đang ngày càng kéo dài và trở nên dữ dội hơn.
Phát hiện này cho thấy nhu cầu cấp bách trong việc thích ứng với một hành tinh đang nóng lên. Các biện pháp được đề xuất bao gồm phủ xanh đô thị, cung cấp hướng dẫn y tế công cộng về rủi ro sốc nhiệt khi vận động mạnh và tái phân bổ nguồn trợ cấp từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch.
Bên cạnh đó, trợ cấp cho nhiên liệu hóa thạch hàng năm đã chạm mức cao kỷ lục vào năm 2023 so với năm 2010, đạt 444 tỷ EUR. Mức gia tăng này chủ yếu xuất phát từ nỗ lực của các chính phủ nhằm giảm thiểu tác động của cú sốc giá năng lượng leo thang sau cuộc xung đột Nga - Ukraine.
Bà Cathryn Tonne, chuyên gia dịch tễ học môi trường tại Viện Sức khỏe Toàn cầu Barcelona (Tây Ba Nha), cho rằng dù “cánh cửa cơ hội” đang dần khép lại, châu Âu vẫn còn thời gian để tìm ra các biện pháp bảo vệ sức khỏe người dân.
“Việc chuyển đổi từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch, làm sạch không khí và bảo vệ những người yếu thế sẽ giúp hệ thống y tế vững vàng hơn trước biến đổi khí hậu. Đây chính là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe cho người dân, cả trước mắt lẫn lâu dài”, bà Tonne chia sẻ.
Tuy nhiên, không phải mọi xu hướng đều đi theo chiều hướng xấu. Tỷ lệ tử vong do ô nhiễm bụi mịn từ giao thông tại châu Âu đã giảm 58% trong giai đoạn 2000 – 2022. Đáng chú ý, số ca tử vong liên quan đến ô nhiễm từ hoạt động sản xuất điện còn giảm mạnh hơn, với mức giảm lên tới 84%.
“Đó là một sự thay đổi ngoạn mục. Điều này cho thấy chúng ta hoàn toàn có thể hưởng lợi từ quá trình chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch, chỉ trong một khoảng thời gian ngắn”, ông Rocklöv, chuyên gia dịch tễ học môi trường, nhận định.
