Theo truyền thông Anh, đó là những hệ quả rõ rệt của đợt nắng nóng cực đoan đang bao trùm Đông Á, gây thiệt hại nặng nề cho con người, vật nuôi và mùa màng.
Tại một cánh đồng khoai tây ở huyện Yanggu, cách thủ đô Seoul khoảng 130 km về phía Đông Bắc, ông Lee Sang-hyuk đào đất lên nhưng không tìm thấy củ khoai nào còn có thể cứu vãn.
Chỉ một tuần trước, ruộng khoai ở tỉnh Gangwon vẫn phát triển bình thường. Nhưng giờ đây, những củ khoai tây được đào lên đã chín nhừ như luộc, do nhiệt độ cao khiến mặt đất nóng chẳng khác nào một chiếc lò nung khổng lồ.
“Không chỉ một hay hai cánh đồng gặp tình trạng này. Tôi không biết phải diễn tả thế nào. Thật sự quá đau lòng”, ông Lee nói với đài SBS.
Vụ mùa thất bát của ông Lee là một trong những hậu quả rõ rệt của đợt nắng nóng khắc nghiệt đang bao trùm Đông Á, trong đó Hàn Quốc, Nhật Bản và Hong Kong liên tiếp ghi nhận các mức nhiệt kỷ lục trong những tuần gần đây.
Ngày 2/8, thành phố Yangsan ở phía Đông Nam Hàn Quốc đã ghi nhận mức nhiệt tới 42,5 độ C, cao nhất tại nước này kể từ khi bắt đầu quan trắc khí tượng hiện đại năm 1904.
Theo cơ quan kiểm soát dịch bệnh quốc gia, nắng nóng đã khiến ít nhất 31 người tử vong trên cả nước. Hơn 900.000 gia súc, gia cầm và 1,4 triệu vật nuôi thủy sản đã bị chết.
Giới chức đã ban bố cảnh báo nắng nóng, kêu gọi người dân “ngay lập tức dừng mọi hoạt động ngoài trời”.
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung nói trước nội các rằng tình trạng thời tiết cực đoan hiện nay là điều “chưa từng xảy ra trước đây”.
“Chúng ta cần nỗ lực cải tổ căn bản hệ thống ứng phó khủng hoảng quốc gia, bởi thời tiết cực đoan đang trở thành trạng thái bình thường mới”, ông nói.
 |
| Người dân di chuyển dưới trời nắng nóng tại Tokyo, Nhật Bản. Ảnh: Kyodo/TTXVN |
Tại nước láng giềng Nhật Bản, nhiệt độ từ 40 độ C trở lên được ghi nhận tại nhiều địa phương. Nước này cũng lần đầu tiên ghi nhận “kokushobi”, hay “ngày nóng khắc nghiệt” - thuật ngữ mới được cơ quan khí tượng Nhật Bản đưa vào sử dụng trong năm nay để chỉ những ngày nhiệt độ vượt 40 độ C. Tại Tokyo, ba con sư tử tại một sở thú đã chết do sốc nhiệt.
Các nhà khoa học cho rằng những hiện tượng thời tiết cực đoan này không phải là những diễn biến riêng lẻ, mà phản ánh xu hướng khí hậu đang thay đổi trên quy mô rộng hơn. Các nhà nghiên cứu nhận định đợt nắng nóng gay gắt trong tháng 7 gần như “không thể xảy ra” nếu không có tác động của tình trạng Trái Đất nóng lên.
Theo tính toán của nhóm nghiên cứu, nếu không có tình trạng nóng lên do hoạt động của con người gây ra, một đợt nắng nóng với quy mô như vậy trung bình chỉ xảy ra một lần trong 10.000 năm.
Tại Hong Kong (Trung Quốc), đài quan sát khí tượng đã ghi nhận nhiệt độ chính thức 36,9 độ C, mức cao nhất kể từ khi thành phố này bắt đầu lưu trữ số liệu năm 1884. Nhiệt độ tăng cao khi các dải mây ngoài của bão Dolphin đưa không khí nóng về phía thành phố.
Nắng nóng kỷ lục cũng làm lộ rõ những bất cập trong hệ thống cảnh báo nguy cơ do nhiệt đối với lao động ngoài trời. Hệ thống này vẫn ở mức cảnh báo thấp nhất ngay cả khi nhiệt độ đạt mức cao chưa từng có.
Ông Lam Chiu Ying, cựu Giám đốc Đài quan sát Hong Kong, viết trên Facebook: “Ngưỡng để phát cảnh báo đỏ rõ ràng được đặt quá cao. Nếu ngay cả nhiệt độ phá kỷ lục cũng không thể kích hoạt cảnh báo, vậy chẳng phải hệ thống này chỉ là vật trưng bày hay sao?”.
Cục Lao động Hong Kong sau đó cho biết đang phối hợp với đài quan sát để rà soát hệ thống cảnh báo.
Tại khu tự trị Tân Cương, miền Tây Trung Quốc, một trạm khí tượng ghi nhận nhiệt độ 50 độ C trong tháng 7. Nắng nóng cũng bao trùm khu vực Đông Bắc Trung Quốc, trong khi Triều Tiên ghi nhận “chuỗi đêm nhiệt đới” tại Bình Nhưỡng, với nhiệt độ không giảm xuống dưới 25 độ C.
Bà June-Yi Lee, nhà khoa học khí hậu tại Đại học Quốc gia Pusan và là một trong những tác giả chính điều phối báo cáo đánh giá khí hậu mới nhất của Liên hợp quốc, cho rằng đợt nắng nóng trên toàn khu vực có thể là kết quả của sự kết hợp giữa các hình thái hoàn lưu khí quyển và tình trạng khí hậu ấm lên.
Theo bà, một vùng áp cao mạnh lên trên Cao nguyên Tây Tạng và khu vực phía Tây Thái Bình Dương, kết hợp với hiện tượng El Niño trong năm nay, có thể đã tạo điều kiện cho đợt nắng nóng.
Trong báo cáo Tình trạng khí hậu tại châu Á mới nhất, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho biết tốc độ nóng lên của châu Á trong giai đoạn 1991-2025 cao gần gấp đôi so với 30 năm trước đó.
Cách Seoul khoảng 257 km về phía Nam, tại Gwangju, nông dân trồng dưa hấu Hong Kyung-hee cũng bất lực nhìn những quả dưa vốn thường được bán với giá cao mềm nhũn và thối rữa.
“Phần ruột vẫn ngon, độ ngọt vẫn tốt, mọi thứ đều ổn. Nhưng chỉ sau ba ngày, chúng biến đổi hoàn toàn chỉ sau một đêm. Trong 50 năm làm nông, đây là lần đầu tiên tôi gặp hiện tượng này”, ông nói với đài KBS.
Tại huyện Damyang, tỉnh Nam Jeolla, bà Yoon Woo-ha, một nông dân trồng dâu tây, mất toàn bộ cây giống đã chăm sóc trong ba tháng và không được nhận bảo hiểm bồi thường.
Chương trình bảo hiểm cây trồng của Hàn Quốc chỉ áp dụng cho những loại cây, phương thức canh tác và khu vực được chỉ định. Điều này khiến nông dân dễ rơi vào tình cảnh không được hỗ trợ khi thiệt hại xảy ra ngoài phạm vi bảo hiểm.
“Khi bảo hiểm không chi trả, khoản thiệt hại sẽ lập tức trở thành nợ của các hộ nông dân”, ông Lee Jun-kyung, người đứng đầu chi nhánh Liên đoàn Nông dân Hàn Quốc tại Gwangju, cho biết.
Giáo sư Lee cảnh báo các đợt nắng nóng sẽ xuất hiện thường xuyên và dữ dội hơn khi khí hậu tiếp tục nóng lên. Các hiện tượng cực đoan kết hợp, như nắng nóng kéo dài liên tiếp và mưa lớn, cũng ngày càng phổ biến.
“Cần khẩn trương cắt giảm mạnh lượng khí thải nhà kính trên quy mô lớn để hạn chế mức độ nóng lên tiếp theo của Trái Đất, đồng thời triển khai các biện pháp thích ứng được hoạch định tốt nhằm ứng phó với những biến đổi khí hậu đang diễn ra”, bà nói.
