Nét đẹp tình người từ những bữa cơm từ thiện

Một suất cơm, nhẹ đi một gánh nặng

Gần đến giờ trưa, những người lao động bắt đầu tìm đến các điểm phục vụ cơm từ thiện. Người đi bộ, người chạy xe máy, có người vừa kết thúc một buổi làm việc đã vội ghé qua nhận một suất cơm rồi tiếp tục công việc.

Không ai hỏi họ là ai, thu nhập bao nhiêu hay vì sao cần một phần cơm miễn phí. Người nhận chỉ cần xếp hàng, nhận phần ăn rồi tìm chỗ ngồi hoặc mang về.

Với những người có thu nhập bấp bênh, vài chục nghìn đồng cho một bữa ăn đôi khi cũng là khoản chi phải cân nhắc. Tiết kiệm được một bữa cơm có thể giúp họ dành số tiền ấy cho tiền trọ, xăng xe, thuốc men hoặc những nhu cầu thiết yếu khác.

Chưa đến giờ nhưng cơ sở đã rất đông bà con có mặt.

Một buổi sáng tháng 8, chúng tôi có mặt tại điểm phục vụ cơm chay miễn phí Thiện Tâm trên đường Bùi Đình Túy, phường Bình Thạnh. Mới 7h sáng, hàng dài người ở nhiều độ tuổi đã xếp hàng chờ nhận những phần ăn miễn phí.

Anh H.N.V., một thợ nề tự do, cho biết anh mới biết đến điểm cơm này nên tranh thủ ghé lấy một phần trước khi đi làm.

“Vì làm thợ tự do nên công việc bấp bênh, ngày có, ngày không. Từ khi biết đến nơi này, tôi thường xuyên ghé xin một phần trước khi đi làm. Tôi rất cảm ơn những tấm lòng hảo tâm, bởi đó không chỉ là một bữa ăn mà còn là sự thấu hiểu, cảm thông và động lực để những người như tôi có thể vượt qua lúc khó khăn”, anh V. chia sẻ.

Tại đây, mỗi ngày khoảng 230 phần ăn được chuẩn bị để phục vụ người có nhu cầu. Để kịp giờ, những người làm việc tại điểm cơm phải phân chia công việc từ rất sớm. Có người bắt đầu từ 3h sáng để chuẩn bị nguyên liệu, nấu nướng và đóng phần ăn.

Dù phần lớn những người tham gia đều đã lớn tuổi, công việc vẫn được duy trì đều đặn. Với họ, sự mệt mỏi dường như nhẹ đi khi nhìn thấy những phần cơm được trao tận tay người đang cần.

Những căn bếp đỏ lửa từ sự sẻ chia

Cách đó không xa, Quán cơm xã hội Nụ Cười 6 trên đường Nguyễn Huy Lượng cũng bắt đầu một ngày làm việc từ rất sớm. Khoảng 5h, 6h sáng, các cô chú tình nguyện viên đã có mặt để chuẩn bị nguyên liệu, nấu nướng và chia phần ăn.

Cô Huệ, quản lý cơ sở, cho biết mỗi ngày có khoảng 10 người cùng chuẩn bị để đến 10h có cơm phục vụ bà con. Đây là cơ sở thứ 6 của chuỗi Quán cơm xã hội Nụ Cười, hoạt động từ năm 2018. Mỗi ngày, cơ sở chuẩn bị khoảng 350–500 phần ăn cho những người có hoàn cảnh khó khăn. Quán mở cửa từ 10h đến khoảng 12h30, sau đó các tình nguyện viên dọn dẹp và chuẩn bị cho ngày hôm sau.

Những người tìm đến quán khá đa dạng, từ người lớn tuổi, người bán vé số, thợ nề, người chạy xe đến những lao động có thu nhập thấp. Để người nhận cùng chia sẻ trách nhiệm và hạn chế tâm lý phụ thuộc, quán thu 2.000 đồng cho mỗi suất ăn, mang tính tượng trưng.

Ngoài phục vụ trực tiếp tại quán, mỗi ngày cơ sở còn cung cấp các phần ăn cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại một số trường học trên địa bàn. Cô Huệ chia sẻ.

Bà con xếp hàng dài chờ đến lượt tại Quán cơm Tạ ơn.

Chưa đến 10h sáng, dòng người đã bắt đầu xếp hàng. Trong số đó có chú T.V.T., một người bán vé số. Chú cho biết đã biết đến quán khoảng 4 năm qua lời giới thiệu của bạn bè.

“Ban đầu tôi cũng ngại, nhưng những ngày khó khăn cứ nối tiếp nhau. Tiền thuê trọ, tiền xăng, tiền điện, tiền thuốc men… khoản nào cũng phải tính. Một suất cơm vài chục nghìn đồng với nhiều người có thể không đáng bao nhiêu, nhưng với tôi, có những ngày nó giúp nhẹ đi một khoản”, chú T. chia sẻ.

Điều chú nhớ nhất, tuy nhiên, không chỉ là phần cơm. “Người phát cơm chỉ hỏi ăn tại chỗ hay mang về. Không ai hỏi tôi nghèo đến mức nào. Tôi thấy mình được giúp nhưng vẫn được tôn trọng”, chú T. nói.

Có lẽ, đó cũng là một trong những giá trị đáng quý nhất của những quán cơm từ thiện: giúp đỡ một người đang khó khăn nhưng không khiến họ cảm thấy mình bị thương hại.

Giúp đỡ vẫn giữ sự tôn trọng

Đằng sau một phần cơm miễn phí là rất nhiều công việc và sự đóng góp thầm lặng, từ nguyên vật liệu như gạo, thịt cá, rau củ, gia vị, hộp đựng, điện, nước đến mặt bằng và đặc biệt là công sức của những người đứng bếp đều cần được duy trì mỗi ngày.

Tại Quán cơm Tạ ơn trên đường Điện Biên Phủ, phường 4, quận 3 (cũ), mỗi ngày khoảng 350 phần ăn được chuẩn bị để phục vụ bệnh nhân và người nhà bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn tại Bệnh viện Bình Dân.

Dù là bữa cơm thiện nguyện nhưng vẫn được cô chú tình nguyện viên trau chuốt từ chi tiết.

Chị Bảo Trân, quản lý quán, cho biết cơ sở được hình thành từ một nhóm đồng nghiệp cùng làm việc tại một doanh nghiệp. Thấu hiểu những khó khăn của các gia đình có người bệnh, họ cùng góp kinh phí để mở quán và duy trì những bữa cơm 0 đồng.

“Để duy trì hoạt động lâu dài không phải lúc nào cũng dễ dàng. Có lúc giá thực phẩm tăng, số người đến nhận cơm đông hơn dự kiến. Tiền điện, nước… khoản nào cũng phát sinh. Những lúc như vậy chúng tôi phải cân đối lại, ưu tiên những thứ cần thiết nhất”, chị Trân chia sẻ.

Để những căn bếp tiếp tục đỏ lửa, sự chung tay của cộng đồng là nguồn lực quan trọng. Có người ủng hộ vài triệu đồng, có người chỉ mang đến một bao gạo. Có người không có điều kiện đóng góp tiền nhưng mỗi tuần dành vài giờ đến phụ bếp.

“Có người trước đây đến nhận cơm vì hoàn cảnh khó khăn. Sau này họ quay lại góp tiền hoặc phụ chúng tôi nấu ăn. Có người chỉ nói: ‘Ngày trước tôi được mọi người giúp, bây giờ tôi muốn giúp lại người khác’”, chị Trân kể.

Từ một suất cơm, sự tử tế vì thế có thể được trao đi theo nhiều cách. Có khi đó là tiền bạc, có khi là một bao gạo, vài giờ phụ bếp hoặc đơn giản là sự hiện diện đúng lúc.

Những bữa cơm miễn phí cũng đặt ra một câu hỏi: Liệu việc hỗ trợ thường xuyên có khiến một số người trở nên phụ thuộc?

Theo những người duy trì các quán cơm, một suất ăn không thể giải quyết toàn bộ khó khăn của một người. Điều họ có thể làm chỉ là giúp một người vượt qua một bữa ăn trong một ngày khó khăn.

“Chúng tôi không có ý định thay họ giải quyết tất cả khó khăn. Lúc họ khó khăn thì mình giúp một bữa ăn. Nếu hôm nay họ tiết kiệm được vài chục nghìn đồng, số tiền đó có thể dành cho tiền thuốc, tiền xăng hoặc một nhu cầu cần thiết khác”, chị Trân chia sẻ.

Điều quan trọng, theo chị, là cách trao đi. “Không ai muốn mình bị xem thường chỉ vì đang khó khăn. Giúp người khác nhưng vẫn phải giữ sự tôn trọng cho họ”. Có lẽ chính từ cách trao đi ấy mà những suất cơm 0 đồng không chỉ mang ý nghĩa vật chất.

Một người lao động có thể tiết kiệm được một khoản tiền nhỏ. Một bệnh nhân hoặc người nhà bệnh nhân có thể bớt thêm một nỗi lo trong những ngày điều trị. Một người bán vé số có thể có thêm vài chục nghìn đồng để dành cho tiền trọ hay thuốc men.

Nhưng quan trọng hơn, họ biết rằng trong lúc khó khăn, vẫn có những người sẵn sàng chìa tay giúp đỡ mà không yêu cầu họ phải giải thích hoàn cảnh của mình.

Buổi phát cơm kết thúc. Những chiếc bàn, chiếc ghế được các cô chú và tình nguyện viên lau dọn. Những nồi cơm lớn vơi dần, căn bếp trở lại yên tĩnh sau nhiều giờ tất bật.

Nhưng ngày mai, công việc ấy sẽ lại bắt đầu từ sáng sớm. Một nồi cơm mới được nấu, những phần ăn mới được chia ra và những người đang cần giúp đỡ lại tìm đến.

Điều đáng quý là sự sẻ chia ấy không nhất thiết chỉ đi theo một chiều. Người hôm nay nhận một suất cơm có thể ngày mai quay lại phụ bếp. Người từng được giúp đỡ khi khó khăn có thể khi cuộc sống ổn định hơn sẽ trở thành người giúp đỡ một người khác.

Từ một căn bếp nhỏ, một suất cơm có thể tạo nên một vòng tròn của sự tử tế. Giữa những ngày cuộc sống còn nhiều áp lực, những quán cơm từ thiện vẫn âm thầm giữ lại một điều giản dị khi một người gặp khó khăn, họ vẫn có thể tìm thấy một bàn tay chìa ra mà không hỏi họ là ai, không hỏi họ nghèo đến mức nào, chỉ đơn giản là trao đi một phần cơm và sự sẻ chia.

Xin được dành những lời cảm ơn chân thành đến những người đã và đang âm thầm giữ lửa cho những căn bếp nghĩa tình. Giữa những bộn bề của cuộc sống, các cô chú, anh chị vẫn dành thời gian, công sức và cả tấm lòng để chuẩn bị những bữa cơm tử tế cho người khó khăn. Mỗi suất cơm được trao đi không chỉ giúp một người vơi bớt gánh nặng trong ngày, mà còn lan tỏa niềm tin vào sự tử tế giữa cộng đồng. Mong những người đang làm công việc đầy ý nghĩa này luôn mạnh khỏe, bình an, giữ được nhiệt huyết và tiếp tục trao đi yêu thương, để những căn bếp nghĩa tình mãi đỏ lửa.