Đó là chia sẻ của của ông Nguyễn Huy Quang, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Y tế tại hội thảo về các kiến nghị liên quan đến quản lý thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Thuốc lá mới có hại không kém
Ông Nguyễn Huy Quang cho biết, Bộ Công Thương đề xuất thí điểm cho phép công ty đa quốc gia được nhập thuốc lá nung nóng. Về nội dung này, Bộ Y tế đã có công văn gửi Chính phủ đề xuất không thí điểm với các trường hợp này. Đồng thời Bộ Y tế cũng kiến nghị Chính phủ cần có biện pháp mạnh cấm nhập khẩu, sản xuất cũng như sử dụng thuốc lá điện tử nung nóng tại Việt Nam.
Theo Vụ trưởng Vụ Pháp chế, các nghiên cứu đã chứng minh, thuốc lá thế hệ mới (thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng) có tác hại không thua kém thuốc lá truyền thống. Ngoài ra, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng còn có một số tác hại khác liên quan như lợi dụng hút thuốc lá để sử dụng các chế phẩm ma tuý, hay tính an toàn của thuốc lá điện tử khi sử dụng gây cháy nổ...
Nói về tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, ThS.BS Nguyễn Tuấn Lâm, Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam cho biết: Thuốc lá điện tử có nicotine tạo ra khói aerosol người sử dụng sẽ hít vào. Trong dung dịch thuốc lá điện tử thường có các chất tạo mùi và được pha trong propylene và/hoặc glycerin (đóng vai trò dung môi cho nicotine). Ngoài ra, thuốc lá điện tử có các chất độc khác như Formaldehyde, Hydrixycarbonyls, chì, bạc, cadmium, Chromium, thủy ngân, nickel... Hỗn hợp chất phức tạp, dạng như trong chất lỏng và dung dịch thuốc lá điện tử có khả năng gây độc ngay cả khi chất độc ở nồng độ thấp hoặc rất thấp.
“Thuốc lá điện tử gây nên hội chứng tổn thương phổi cấp, bằng chứng là tại Mỹ, đến ngày 18/2/2020 tổng số 2.807 trường hợp phải nhập viện và được báo cáo cho Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Mỹ. Đã ghi nhận 68 ca tử vong đã được xác nhận tại 29 tiểu bang; 15% số ca nhập viện dưới 18 tuổi; 37% từ 18-24 tuổi; tuổi trung bình là 24”, ThS. Nguyễn Tuấn Lâm dẫn chứng.
Nicotine có trong thuốc lá mới ảnh hưởng đến não trẻ em
Thực tế cho thấy, nicotine có trong thuốc lá mới có thể làm tăng nguy cơ nghiện các chất gây nghiện khác. Tuy nhiên, ngành công nghiệp thuốc lá ra sức quảng cáo, giới thiệu về tính an toàn, giảm hại, cai nghiện của thuốc lá mới.
Ngành công nghiệp thuốc lá tuyên bố “thuốc lá điện tử giảm hại và an toàn hơn 95% so với thuốc lá thông thường”. Thế nhưng, BS Nguyễn Tuấn Lâm khẳng định: “Con số 95% giảm hại chỉ là do một hóm các chuyên gia tự phong đưa ra, không có bằng chứng đáng tin cậy nào”.
Bà Nguyễn Hạnh Nguyên, Quản lý Chương trình phòng chống tác hại thuốc lá và bệnh không lây, Tổ chức HealthBridge Canada tại Việt Nam cảnh báo, việc sử dụng thuốc lá điện tử/thuốc lá nung nóng không an toàn cho trẻ em, thanh thiếu niên và thanh niên; nicotine có trong thuốc lá điện tử/thuốc lá nung nóng là chất gây nghiện cao và gây hại cho sự phát triển của não bộ của thanh thiếu niên và trẻ nhỏ. Đồng thời, làm tăng nguy cơ gây nghiện các chất gây nghiện khác trong tương lai, đồng thời làm tăng nguy cơ bắt đầu hút thuốc lá truyền thống; nguy cơ bệnh tật, tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá điện tử/thuốc lá nung nóng.
Phân tích về ảnh hưởng của nicotine đối với phát triển não trẻ em và vị thành niên, ThS.BS Nguyễn Tuấn Lâm thông tin: Não tiếp tục phát triển đến 25 tuổi, nicotine gây hại cho phát triển ở não thai nhi và trẻ nhỏ; nicotine có thể đi qua nhau thai dẫn đến hậu quả bất lợi, bao gồm hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh, giảm thính lực và béo phì. Sử dụng nicotine ở tuổi thiếu niên gây hại cho các thành phần của não kiểm soát sự chú ý, học tập, tâm trạng; sử dụng nicotine ở tuổi vị thành niên cũng có thể làm tăng nguy cơ nghiện các chất gây nghiện khác trong tương lai.
BS Nguyễn Tuấn Lâm dẫn chứng, nghiên cứu Meta-Analysis cho thấy, người trẻ tuổi thử sử dụng thuốc lá điện tử có nguy cơ bắt đầu sử dụng thuốc lá truyền thống cao hơn 3,5 lần so với nhóm không dùng thuốc lá điện tử.
Ông Đào Thế Sơn, giảng viên trường ĐH Thương mại cho biết, cùng với việc cho ra mắt những sản phẩm mới, ngành công nghiệp thuốc lá đã sử dụng nhiều chiêu thức nhằm kích cầu giới trẻ sử dụng sản phẩm thuốc lá thế hệ mới như thuê người mẫu, KOL trẻ tuổi để tiếp thị trên mạng xã hội, tổ chức chuỗi sự kiện âm nhạc... Đồng thời, các công ty thuốc lá tập trung quảng bá sản phẩm thuốc lá điện tử như một lối sống mới đẳng cấp hơn, đưa hình ảnh bao thuốc vào các nội dung hấp dẫn giới trẻ như âm nhạc, thay đổi nhận diện thương hiệu để thu hút giới trẻ hơn với cách thức đóng gói như kẹo, như USB với giá rẻ và nhiều hương vị hấp dẫn giới trẻ...
Với tất cả những chiêu thức này, tỷ lệ người trẻ sử dụng thuốc lá điện tử ngày một gia tăng, bất chấp những cảnh báo độc hại như thuốc lá truyền thống của các nhà chuyên môn y tế đưa ra. Vì vậy, cần có khung pháp lý nhằm kiểm soát các sản phẩm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.
