Gần 30 năm giữ nghề làm chuồn chuồn tre
Từ những thanh tre mộc mạc giản dị, trở thành món đồ chơi độc đáo mang hình hài chú chuồn chuồn nhỏ xinh với khả năng tự thăng bằng trên đầu ngón tay. Đằng sau món đồ chơi giản dị ấy là cả 1 quy trình đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ và kiên trì của người nghệ nhân.
Tại xã Tây Phương, Hà Nội (xã Thạch Xá cũ), gia đình ông Đỗ Văn Liên và bà Nguyễn Thị Xoan là hộ hiếm hoi còn duy trì nghề làm chuồn chuồn tre hơn 25 năm qua. Ông Liên cho biết đây vốn không phải là nghề cha truyền mà bắt nguồn từ sự sáng tạo của người thợ mộc, sản phẩm dần nhanh chóng thu hút sự chú ý của người dân trong làng và các du khách trong cũng như ngoài nước, nhanh chóng trở thành hướng đi mới cho nghề mây tre.
Để hoàn thành 1 chú chuồn chuồn tre, người thợ cần phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ như sơ chế phần tre thô, lắp ghép thành hình rồi lên màu cho sản phẩm,... Mỗi bước đều đòi hỏi kinh nghiệm làm nghề và sự kiên trì nhưng khó nhất vẫn là công đoạn “chắp cánh” cho các chú chuồn chuồn, phải ghép làm sao để hai bên cánh cân bằng giúp chú chuồn chuồn có thể dễ dàng “đậu” trên đầu ngón tay. Chia sẻ thêm về công đoạn này, bà Xoan cho biết “ Công đoạn ghép cánh này đòi hỏi người thợ phải biết thay đổi và cân bằng, cũng như trong cuộc sống, chúng ta phải luôn luôn thay đổi và tìm kiếm điểm cân bằng cho mình”.
 |
Bà Xoan thực hiện công đoạn ghép cánh cho chuồn chuồn. Ảnh: Anh Thư |
Trước đây, sản phẩm thủ công của gia đình chủ yếu được sản xuất và bán cho các mối quen, dần dần được nhiều người biết đến và đã có cơ hội tiếp cận với thị trường nước ngoài. Dù có đầu ra tương đối ổn định cho sản phẩm ở cả trong và ngoài nước, anh Đỗ Văn Kiên, con trai ông Liên vẫn mong muốn được lan toả thêm những câu chuyện của sản phẩm đến với công chúng.
Tiếp nối nghề truyền thống bằng cách tiếp cận mới
Sinh ra trong gia đình gắn bó với nghề mây tre truyền thống, anh Kiên đã sớm tiếp xúc và làm quen với công việc của bố mẹ. Dù trưởng thành có công việc riêng nhưng anh vẫn cố gắng duy trì và hỗ trợ gia đình trong “nghề chuồn chuồn”. Với anh, phía sau mỗi sản phẩm là tất cả tâm huyết, công sức và kinh nghiệm của bố mẹ nên anh luôn mong muốn phát triển và ổn định thêm cho nghề nghiệp gia đình. Từ khát vọng đó, anh bắt đầu tìm hiểu các phương thức tiếp cận mới và từng bước áp dụng nền tảng số để quảng bá cũng như chia sẻ câu chuyện làng nghề.
 |
Anh Kiên bên những sản phẩm chuồn chuồn tre do gia đình sản xuất. |
Anh bắt đầu sử dụng nền tảng mạng xã hội như Facebook và Tiktok để giới thiệu sản phẩm. Thay vì chỉ đăng hình ảnh thành phẩm cuối cùng hoàn chỉnh, đẹp đẽ, anh chọn cách làm video chia sẻ về quá trình làm chuồn chuồn, đóng gói hàng hoá và giao thành phẩm cho khách. Nội dung không chỉ hướng đến việc quảng cáo mặt hàng mà còn chia sẻ các câu chuyện đằng sau mỗi sản phẩm thủ công. Hướng đi này đã có được những kết quả tích cực có thể thấy, kênh Tiktok của anh đạt được hơn 15.000 lượt thích với nhiều video thu hút nhiều người xem, nhiều người biết tới và để ý tới sản phẩm hơn.
Qua quá trình thực hiện, anh có cơ hội tiếp xúc thêm nhiều khách hàng xa gần, cũng như phát triển thêm các hoạt động trải nghiệm mới, nổi bật trong đó là các buổi workshop tô màu chuồn chuồn dành cho các bạn nhỏ và hoạt động trải nghiệm làm chuồn chuồn tre ngay tại xưởng. Thông qua những hoạt động này, các chú chuồn chuồn tre không chỉ là vật trang trí bình thường mà còn đóng vai trò là cầu nối giúp các bạn trẻ hiểu hơn về sản phẩm truyền thống, cùng như thấy được sự tỉ mỉ, kiên trì của người thợ thủ công.
 |
Các bạn trẻ hào hứng trải nghiệm mô hình thủ công độc đáo và mới lạ. Ảnh: Anh Thư |
Một gia đình, hai thế hệ với những cách tiếp cận khác nhau: thế hệ đi trước bền bỉ gìn giữ nghề truyền thống, thế hệ trẻ chủ động tìm hiểu phát triển hướng đi mới. Dù lựa chọn cách làm khác nhau nhưng đều chung một mục tiêu đưa chuồn chuồn tre đến gần hơn với công chúng, qua đó góp phần lan toả văn hoá truyền thống quê hương. Bởi với anh Kiên, gìn giữ nghề truyền thống không chỉ là tiếp tục kế nghiệp của cha mẹ, mà còn là tìm cách để những sản phẩm từ đôi bàn tay người thợ có cơ hội hiện diện trong đời sống hiện đại ngày nay, đến gần hơn với những người chưa biết về nghề.
