Các nhà khoa học tại Trung tâm nghiên cứu ung thư MD Anderson thuộc Đại học Texas (Mỹ) vừa công bố kết quả nghiên cứu mang tính đột phá cho thấy tình trạng viêm có thể đóng vai trò trung tâm trong việc kích hoạt những giai đoạn sớm nhất của ung thư phổi.
Bằng việc tạo ra bản đồ không gian phân tử và tế bào có độ phân giải cao, nhóm nghiên cứu đã theo dõi quá trình hình thành và phát triển của ung thư phổi ngay từ khi còn ở dạng tổn thương tiền ung thư.
Giáo sư Humam Kadara thuộc Bộ môn Bệnh học Phân tử Dịch chuyển cho biết: “Chúng tôi phát hiện ra rằng những tế bào đầu tiên khởi phát ung thư phổi nằm trong các vùng có mức viêm rất cao và được các tế bào gây viêm bao quanh. Khi ức chế hoạt động của chất gây viêm IL-1B, số lượng tế bào tiền ung thư đã giảm đáng kể. Điều này mở ra hướng điều trị mới là ngăn ung thư phổi 'ngay từ trứng nước’ bằng cách kiểm soát viêm.”
Nhóm chuyên gia đã phân tích 56 mẫu tổn thương tiền ung thư và ung thư phổi tiến triển từ 25 bệnh nhân, đồng thời kiểm chứng trên 36 mẫu độc lập từ 19 bệnh nhân khác. Tổng cộng, họ thu được 486.519 điểm phân tích và 5,4 triệu tế bào - quy mô dữ liệu chưa từng có trong lĩnh vực này.
Các bản đồ không gian phiên mã (spatial transcriptomic maps) cho phép xác định vị trí và cường độ biểu hiện gen trong từng vùng mô, giúp phân biệt rõ giữa tế bào tiền ung thư và tế bào ung thư hoàn chỉnh, đồng thời nhận diện những vùng viêm hoạt động mạnh có thể khởi đầu quá trình hình thành khối u.
Phát hiện của nhóm nghiên cứu chỉ ra rằng các vùng viêm mang tính tiền ung thư, đặc biệt những nơi tập trung các tế bào phế nang gắn với khối u chính là điểm xuất phát của quá trình biến đổi ác tính.
Tình trạng viêm này không chỉ kích hoạt sự tăng sinh bất thường mà còn duy trì trong suốt quá trình tiến triển của khối u.
Do đó, điều trị theo phương pháp đích nhằm vào phản ứng viêm - riêng lẻ hoặc kết hợp với liệu pháp miễn dịch được xem là chiến lược can thiệp sớm đầy hứa hẹn để ngăn chặn ung thư phổi ngay từ giai đoạn tiền phát.
Ung thư phổi là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do ung thư trên toàn cầu, với hàng triệu ca mắc mới mỗi năm.
Việc xác định viêm là yếu tố khởi phát chủ đạo không chỉ thay đổi hiểu biết về cơ chế bệnh học mà còn mở đường cho các biện pháp phòng ngừa chủ động, giúp phát hiện và điều trị sớm hơn trước khi bệnh tiến triển.
