Thế nhưng, trường hợp này giờ đây không có bất kỳ bóng dáng nào của con người làm nhiệm vụ bắt giữ ấy. Thay vào đó,các robot mặt đất và phương tiện bay không người lái của Ukraine, được điều khiển bởi một người lính từ vị trí an toàn cách tiền tuyến nhiều dặm, sẽ phụ trách phần việc này. Đây là tương lai của chiến tranh, và nó đang diễn ra ngay lúc này.
Ông Mykola “Makar” Zinkevych, chỉ huy đơn vị Ukraine thực hiện nhiệm vụ, chia sẻ: “Vị trí này đã bị kiểm soát mà không cần nổ một phát súng nào”.
Ông Zinkevych, người phục vụ trong đơn vị “NC13” thuộc Lữ đoàn Xung kích Độc lập số 3 của Ukraine, chuyên vận hành các hệ thống tấn công bằng robot mặt đất, cho biết chiến dịch vào mùa hè năm ngoái là lần đầu tiên trong lịch sử vị trí của đối phương bị tấn công và tù binh bị bắt giữ bởi các robot mặt đất và phương tiện bay không người lái, mà không cần sự tham gia của lực lượng bộ binh. Đây là một tuyên bố khó kiểm chứng, nhưng nó nhấn mạnh niềm tự hào của quốc gia này về công nghệ của mình.
Kể từ đó, robot đã thay thế con người trong các nhiệm vụ của đơn vị này. Bầu trời không phận ở Ukraine từ nhiều năm nay đã tràn ngập các phương tiện bay không người lái, gây ra mối đe dọa nghiêm trọng cho lực lượng bộ binh. Do đó, Ukraine bắt đầu thử nghiệm các phương tiện không người lái mặt đất, các thiết bị điều khiển từ xa chạy bằng bánh lốp hoặc bánh xích, và các hệ thống robot mặt đất. Ban đầu, chúng chủ yếu được sử dụng để sơ tán thương binh và tiếp tế cho quân đội, nhưng ngày càng được sử dụng nhiều hơn để tiến hành các nhiệm vụ tấn công.
Các phương tiện không người lái mặt đất khó bị phát hiện và đánh chặn hơn nhiều so với các phương tiện quân sự cỡ lớn. So với các thiết bị hoạt động trên không, chúng có thể tác chiến trong mọi điều kiện thời tiết và mang theo tải trọng lớn hơn nhiều.
Chúng cũng bền bỉ hơn và có thời lượng pin lâu hơn. Cuối năm 2025, Quân đoàn 3, đơn vị chủ quản của Lữ đoàn Xung kích Độc lập số 3, cho biết một robot mặt đất duy nhất được trang bị súng máy đã có thể cản bước tiến của quân Nga trong 45 ngày, trong khi chỉ cần bảo dưỡng nhẹ và sạc pin hai ngày một lần.
Ông Zinkevych nói, nhấn mạnh đến quy mô quân đội lớn hơn nhiều của Nga: “Chúng ta phải hiểu rằng mình sẽ không bao giờ có nhiều quân số hơn, và sẽ không bao giờ có lợi thế về mặt số lượng so với đối phương. Vì vậy, chúng ta cần đạt được lợi thế này thông qua công nghệ”.
Ông cho biết mục tiêu hiện tại là thay thế một phần ba lực lượng bộ binh bằng phương tiện bay không người lái và robot trong năm nay.
Ngày 21/4, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố rằng máy bay không người lái và robot đã thực hiện hơn 22.000 nhiệm vụ chỉ trong ba tháng qua. “Hơn 22.000 mạng sống đã được cứu thông qua việc robot tiến vào những khu vực nguy hiểm nhất”, ông Zelensky chia sẻ trong một bài phát biểu đánh dấu những thành công của ngành công nghiệp công nghệ quân sự Ukraine.
Ông Robert Tollast, chuyên gia về chiến tranh trên bộ tại Viện Các quân chủng Thống nhất Hoàng gia Anh (RUSI), tổ chức tư vấn an ninh và quốc phòng của Anh, cho rằng những tiến bộ mới ở Ukraine “sẽ gây ra một cuộc tranh luận gay gắt về việc liệu những robot này có phải là tương lai của chiến tranh hay không”.
Ông nhận định các phương tiện không người lái mặt đất có thể sẽ gặp khó khăn trong việc bảo vệ lãnh thổ, so sánh với việc sử dụng xe tăng mà không có bộ binh yểm trợ. Tuy nhiên, chúng hiện đang “thường xuyên cứu sống binh sĩ trong các nhiệm vụ sơ tán thương binh, tiếp tế rủi ro cao, rà phá bom mìn và ngày càng gia tăng trong vai trò chiến đấu. Điều này cực kỳ quan trọng trong một cuộc chiến nơi mà hoạt động trinh sát bằng máy bay không người lái đã khiến việc di chuyển gần tiền tuyến gần như trở nên chí mạng... ngay cả khi tưởng tượng về một tương lai nơi NATO không chiến đấu giống như Ukraine, chắc chắn những hệ thống này sẽ có nhiều ứng dụng trong các lực lượng khác”.
Ưu thế về drone
Hơn bốn năm xung đột đã buộc Ukraine phải trở thành quốc gia dẫn đầu toàn cầu về drone chiến trường và hệ thống robot. Nhưng nỗ lực giành quyền kiểm soát trong lĩnh vực đó đã được tăng tốc với việc bổ nhiệm ông Mykhailo Fedorov làm Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine hồi tháng 1.
Ông Fedororov trước đây là Bộ trưởng Bộ Chuyển đổi Số, vị trí mà ông đã giám sát thành công dự án chiến tranh bằng thiết bị không người lái của Ukraine. Sau khi tiếp quản vị trí Bộ trưởng Quốc phòng, ông đã giới thiệu một thứ được gọi là “kế hoạch quân sự”. Kế hoạch chiến lược này tập trung nhiều vào công nghệ và dữ liệu, với hàng trăm công ty tham gia vào hàng chục sáng kiến sản xuất và phát triển drone do chính phủ dẫn dắt.
Ngày 19/4, ông Fedorov muốn các hệ thống robot mặt đất cuối cùng sẽ đảm nhận toàn bộ công tác hậu cần trên tiền tuyến. Kế hoạch này tập trung vào cả phòng thủ và tấn công. Mục tiêu là sử dụng dữ liệu và công nghệ để xác định mọi mối đe dọa trên không trong thời gian thực và đánh chặn ít nhất 95% tên lửa và drone, cũng như tạo ra một vùng hủy diệt sâu từ 15 đến 20 km dọc theo tiền tuyến, nơi các drone và robot hoạt động không ngừng nghỉ. Bộ Quốc phòng Ukraine tuần trước cho biết khoảng 1.000 kíp điều khiển đã đi vào hoạt động như một phần của chương trình hợp nhất mới này.
Các nhà phân tích cho biết, những tiến bộ công nghệ mới nhất đã mang lại cho Ukraine lợi thế rõ rệt về drone trên chiến trường. Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), một tổ chức theo dõi xung đột có trụ sở tại Mỹ, gần đây đã đánh giá rằng ưu thế về drone này “có khả năng đang góp phần làm đình trệ các bước tiến của phe đối lập và hỗ trợ các cuộc phản công gần đây của Ukraine”.
Mặc dù lợi thế chiến trường dựa trên thiết bị không người lái có thể không mang tính quyết định cho toàn bộ cuộc chiến, nhưng vị trí dẫn đầu rõ rệt của quốc gia này trong cuộc chiến tranh drone hiện đang thu hút sự chú ý lớn từ bên ngoài châu Âu.
Đơn cử như Trung Đông, nơi nhiều quốc gia từng đầu tư những khoản tiền khổng lồ vào việc xây dựng năng lực quân sự thông thường. Kể từ khi cuộc xung đột liên quan đến Iran bắt đầu, các nước này bất ngờ nhận thấy mình phải sử dụng những tên lửa trị giá 4 triệu USD để bắn hạ một chiếc drone chỉ tốn 50.000 USD để chế tạo.
Nguồn lực hạn chế của chính Ukraine đã buộc nước này phải phát triển các phương thức rẻ hơn và hiệu quả hơn nhiều để chống lại máy bay không người lái.
Đích thân Tổng thống Zelensky đã tới Trung Đông, đến thăm Saudi Arabia, Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) trước khi chuyển hướng sang Thổ Nhĩ Kỳ và Syria, đề nghị chia sẻ một số kiến thức chuyên môn đắt giá của Ukraine để đổi lấy sự hỗ trợ. Kyiv có rất nhiều thứ để cung cấp cho các quốc gia vùng Vịnh, đổi lại, những nước này có các nguồn lực mà Ukraine đang rất cần, chẳng hạn như tên lửa cho hệ thống phòng không. Ông Zelensky cũng đã ký một loạt các thỏa thuận mới với nhiều quốc gia châu Âu.
Bước tiến lớn tiếp theo đối với Ukraine, và đối với bất kỳ lực lượng quân đội nào trên thế giới, là trí tuệ nhân tạo (AI). Ukraine đang đạt được những bước tiến trong việc phát triển và huấn luyện các mô hình AI cho các hệ thống không người lái bằng cách sử dụng dữ liệu chiến trường thực tế.
Tuy nhiên, nhiều người vẫn tỏ ra lo ngại về việc ứng dụng AI vào các phương tiện không người lái trên bộ. Ông Zinkevych cho biết mặc dù có thể thấy một số quy trình được tự động hóa, nhưng ông không nghĩ các công nghệ tự động sẽ có một vị trí trên chiến trường.
Ông nhận định: “Quyết định cuối cùng phải luôn do con người đưa ra. Bạn có dám giao phó vũ khí cho AI không? Làm sao chúng ta có thể chắc chắn nó sẽ phân biệt được đâu là bạn, đâu là thù? Làm sao chúng ta có thể chắc chắn sẽ không có trục trặc hay điều gì đó tồi tệ xảy ra?”.
