Nghiên cứu do các nhà khoa học tại Đại học Bonn (Đức) thực hiện đã đo lường lượng hạt nhựa siêu nhỏ được giải phóng từ miếng bọt biển trong quá trình rửa bát hằng ngày, đồng thời đánh giá tác động của chúng đối với môi trường.
Kết quả cho thấy, miếng bọt biển thực sự giải phóng một lượng vi nhựa đáng kể theo thời gian sử dụng. Tuy nhiên, điều bất ngờ là yếu tố gây tác động lớn nhất đến môi trường khi rửa bát bằng tay lại không phải vi nhựa, mà là lượng nước tiêu thụ.
Dù được sử dụng mỗi ngày trong hàng triệu hộ gia đình trên thế giới, miếng bọt biển rửa bát hiếm khi được xem xét như một nguồn phát thải vi nhựa.
Nhóm nghiên cứu muốn xác định chính xác lượng nhựa bị mài mòn khỏi miếng bọt biển trong điều kiện sử dụng bình thường và đánh giá toàn bộ tác động môi trường thông qua phương pháp đánh giá vòng đời sản phẩm (Life Cycle Assessment - LCA).
Để thu thập dữ liệu sát với thực tế, các nhà khoa học kết hợp giữa thí nghiệm trong phòng thí nghiệm và mô hình khoa học cộng đồng (Citizen Science). Nhiều hộ gia đình tại Đức và Bắc Mỹ tình nguyện sử dụng một trong ba loại miếng bọt biển trong sinh hoạt hằng ngày, đồng thời ghi lại cách thức và tần suất sử dụng.
Trước và sau quá trình sử dụng, mỗi miếng bọt biển đều được cân để xác định lượng vật liệu bị hao mòn.
Song song đó, nhóm nghiên cứu còn tiến hành các thử nghiệm với hệ thống tự động mang tên "SpongeBot", có khả năng mô phỏng chính xác lực ma sát và áp lực mà miếng bọt biển phải chịu trong quá trình rửa bát. Kết quả cho thấy tất cả các loại miếng bọt biển được thử nghiệm đều bị mài mòn và giải phóng vi nhựa trong quá trình sử dụng. Tùy theo từng loại sản phẩm, lượng vi nhựa phát thải ước tính dao động từ 0,68 gram đến 4,21 gram mỗi người mỗi năm. Đáng chú ý, các loại miếng bọt biển chứa ít nhựa hơn tạo ra lượng vi nhựa thấp hơn đáng kể so với những sản phẩm có hàm lượng nhựa cao.
Theo các nhà nghiên cứu, việc huy động người dân tham gia thử nghiệm đóng vai trò rất quan trọng. Nhờ được sử dụng trong điều kiện sinh hoạt thực tế, kết quả phản ánh chính xác hơn thói quen rửa bát của các hộ gia đình so với chỉ thực hiện trong phòng thí nghiệm.
Mặc dù lượng vi nhựa từ một miếng bọt biển riêng lẻ có vẻ không nhiều, nhưng khi cộng dồn trên quy mô toàn xã hội, con số này trở nên đáng kể. Nhóm nghiên cứu ước tính rằng nếu một loại miếng bọt biển phổ biến được sử dụng trong toàn bộ các hộ gia đình tại Đức, lượng vi nhựa phát thải có thể lên tới 355 tấn mỗi năm. Phần lớn các hạt vi nhựa này sẽ được giữ lại tại các nhà máy xử lý nước thải. Tuy nhiên, vẫn còn vài tấn có thể thoát ra môi trường, xâm nhập vào sông, hồ, đại dương và đất mỗi năm.
Mặc dù vậy, kết quả đánh giá môi trường cho thấy vi nhựa không phải là yếu tố gây tác động lớn nhất. Theo nghiên cứu, 85–97% tổng tác động môi trường của việc rửa bát bằng tay đến từ lượng nước sử dụng, trong khi đóng góp của vi nhựa đối với tổn hại hệ sinh thái nhỏ hơn rất nhiều.
Từ kết quả nghiên cứu, các nhà khoa học đưa ra một số khuyến nghị giúp người tiêu dùng giảm dấu chân môi trường khi rửa bát: Tiết kiệm nước khi rửa bát, bởi đây là biện pháp mang lại hiệu quả lớn nhất trong việc giảm tác động môi trường; Ưu tiên các loại miếng bọt biển có hàm lượng nhựa thấp, nhằm hạn chế lượng vi nhựa phát sinh; Sử dụng miếng bọt biển lâu hơn trước khi thay mới, vì kéo dài tuổi thọ sản phẩm giúp giảm nhu cầu tiêu thụ tài nguyên và giảm lượng chất thải phát sinh.
Theo nhóm nghiên cứu, nếu người tiêu dùng kết hợp cả ba giải pháp trên, tác động môi trường từ hoạt động rửa bát hằng ngày có thể được giảm đáng kể, trong đó việc sử dụng nước hợp lý vẫn là yếu tố quan trọng nhất.
