 |
| Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng, Washington, D.C. |
“Chúng tôi sẽ hoàn thành các mục tiêu trong vài tuần, không phải vài tháng”, Ngoại trưởng Marco Rubio nói với đài ABC News ngày 31/3.
Tuy nhiên, khi đi vào cụ thể, các mục tiêu này lại được mô tả thiếu nhất quán. Dù các quan chức thường nhắc tới bốn mục tiêu chính, nội dung cụ thể lại thay đổi theo thời điểm và người. Ngay cả những mục tiêu được nhắc đến nhiều nhất cũng đã nhiều lần được điều chỉnh, thậm chí thu hẹp đáng kể.
Theo các nhà quan sát, khi Mỹ tiến hành không kích Iran ngày 28/2, chính quyền gần như chưa chuẩn bị đầy đủ về mặt lập luận cũng như chưa định hình rõ ràng các mục tiêu chiến dịch.
Phải đến ngày 2/3, những mục tiêu này mới được làm rõ hơn, khi Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth lần đầu công bố bốn ưu tiên: phá hủy tên lửa tấn công của Iran, năng lực sản xuất tên lửa, lực lượng hải quân và hạ tầng an ninh, đồng thời đảm bảo Tehran không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân. Danh sách này về cơ bản trùng khớp với những gì Tổng thống Trump đề cập trong video công bố cùng ngày.
Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau, ông Trump lại đưa ra một phiên bản điều chỉnh tại Nhà Trắng. Hai mục tiêu liên quan tới tên lửa được gộp lại thành “phá hủy năng lực tên lửa của Iran”, đồng thời bổ sung nội dung mới về các lực lượng thân Tehran tại Trung Đông như Hezbollah và Houthi, với mục tiêu ngăn Iran tiếp tục trang bị, tài trợ và chỉ đạo các nhóm vũ trang bên ngoài lãnh thổ.
Những khác biệt này nhanh chóng bộc lộ rõ trong các phát biểu sau đó. Ngoại trưởng Rubio từng lặp lại danh sách ban đầu của ông Hegseth trên mạng xã hội, trong khi Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt lại sử dụng phiên bản đã điều chỉnh của ông Trump, trong đó bao gồm yếu tố “thân Iran”. Sự phân tách này tiếp tục kéo dài, khi bà Leavitt thường xuyên nhấn mạnh mục tiêu đối phó các lực lượng ủy nhiệm, còn ông Rubio và ông Hegseth nhiều lần không đề cập.
 |
| Lực lượng cứu hộ làm nhiệm vụ tại hiện trường một vụ tấn công bằng tên lửa của Iran nhằm vào thành phố Dimona, Israel, ngày 22/3/2026. |
Diễn biến trong tuần qua cho thấy danh sách mục tiêu vẫn chưa dừng lại ở đó. Ngày 28/3, ông Rubio bổ sung mục tiêu “phá hủy không quân Iran” bên cạnh nội dung về hải quân. Đến các cuộc phỏng vấn với ABC và Al Jazeera ngày 30/3, ông đưa mục tiêu này vào nhóm bốn ưu tiên, thay thế cho mục tiêu “Iran không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân”. Dù vậy, ông vẫn nhắc tới vấn đề hạt nhân như một hệ quả có thể đạt được, thay vì coi đó là một mục tiêu độc lập như cách ông Hegseth và bà Leavitt thể hiện.
Sự thiếu nhất quán càng rõ hơn khi ngay trong cùng ngày, bà Leavitt tiếp tục đưa ra một danh sách khác biệt: không nhắc đến việc phá hủy không quân Iran, giữ mục tiêu ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân như một nội dung riêng, và tiếp tục nhấn mạnh việc đối phó các lực lượng thân Iran, điều ông Rubio không đề cập trong các cuộc phỏng vấn.
Không chỉ thay đổi về nội dung, cách diễn đạt các mục tiêu cũng dần dịch chuyển theo hướng mềm hơn. Ban đầu, Mỹ phát tín hiệu muốn phá hủy hoàn toàn chương trình tên lửa của Iran. Ngày 28/2, ông Trump tuyên bố sẽ “xóa sổ hoàn toàn tên lửa và ngành công nghiệp tên lửa của Iran”. Đến ngày 2/3, thông điệp được điều chỉnh thành “phá hủy” năng lực tên lửa và sản xuất, trước khi mở rộng sang việc triệt tiêu khả năng chế tạo và bệ phóng.
Tuy nhiên, trong tuần qua, Ngoại trưởng Rubio dường như mô tả một cách tiếp cận thận trọng hơn. Ông nói mục tiêu là “giảm đáng kể” số bệ phóng hoặc “làm suy giảm nghiêm trọng năng lực phóng tên lửa”, thay vì xóa sổ hoàn toàn như tuyên bố ban đầu. Mục tiêu liên quan tới các lực lượng ủy nhiệm cũng được điều chỉnh theo hướng tương tự: từ “đảm bảo” Iran không thể tiếp tục hỗ trợ các nhóm này, một mục tiêu khó kiểm chứng sang “làm suy yếu”, mang tính linh hoạt và khó định lượng hơn.
Những điều chỉnh này cho thấy chính quyền Mỹ có thể đang từng bước hạ thấp tiêu chí đánh giá thành công của chiến dịch. Nếu như các mục tiêu ban đầu hàm ý rằng chiến thắng chỉ đạt được khi Iran mất hoàn toàn năng lực tên lửa và các lực lượng ủy nhiệm bị cắt đứt hỗ trợ, thì cách diễn giải gần đây mở ra khoảng linh hoạt lớn hơn trong việc xác định kết quả.
Một câu hỏi đáng chú ý khác là mức độ ưu tiên dành cho việc loại bỏ mối đe dọa hạt nhân của Iran. Các phát biểu gần đây của ông Rubio cho thấy trọng tâm có thể đang dịch chuyển sang việc làm suy yếu các hệ thống phóng và triển khai, thay vì trực tiếp xử lý kho urani làm giàu, một nhiệm vụ nhiều khả năng đòi hỏi sự tham gia của lực lượng trên bộ.
Trong cuộc họp báo sáng ngày 31/3, Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth nhấn mạnh chiến dịch tại Iran khác với các cuộc chiến trước đây của Mỹ, vốn bị đánh giá là thiếu mục tiêu rõ ràng và kéo dài. Tuy nhiên, chính những phát biểu không đồng nhất từ nội bộ chính quyền lại tạo ra cảm giác ngược lại: khi các mục tiêu liên tục thay đổi, việc đo lường mức độ thành công của chiến dịch trở nên khó khăn.
Sự thiếu rõ ràng này cũng có thể khiến dư luận Mỹ thêm hoài nghi về bản chất và đích đến thực sự của cuộc chiến, trong bối cảnh chính quyền vẫn chưa đưa ra một bộ mục tiêu nhất quán và ổn định theo thời gian.
