Kể từ tháng 1, California đã trở thành bang đầu tiên tại Mỹ yêu cầu các nhà sản xuất thực phẩm phải bổ sung axit folic (một loại vitamin thiết yếu) vào bột ngô masa. Đây là nguyên liệu chính trong bánh tortilla và nhiều món ăn truyền thống không thể thiếu ở cộng đồng người Latinh.
Dù có phần muộn màng, nhưng quyết định mang tính sống còn được hy vọng sẽ giúp giảm tỷ lệ dị tật ống thần kinh vốn cao bất thường ở trẻ em gốc Tây Ban Nha. Chính căn bệnh quái ác này đã cướp đi cậu bé Gabriel Cude, con trai của cô Lopez, khi mới chỉ tròn 10 ngày tuổi.
"Đó là một nỗ lực nhỏ nhưng mang lại tác động vô cùng lớn lao. Tôi sẵn lòng làm tất cả mọi thứ để không ai phải chịu đựng nỗi đau xé lòng này nữa", cô Lopez chia sẻ.
Vào tháng 6, một đạo luật tương tự sẽ có hiệu lực tại bang Alabama. Các bang khác như Florida, Georgia, Oklahoma và Oregon cũng đang xem xét hoặc chờ phê duyệt dự luật. Theo Tổ chức Sáng kiến tăng cường dinh dưỡng trong thực phẩm (FFI), bốn bang khác gồm Texas, Delaware, New Jersey và Pennsylvania cũng đang bày tỏ sự quan tâm đặc biệt đến vấn đề này.
"Mọi phụ nữ và trẻ em tại Mỹ đều xứng đáng được tiếp cận với axit folic để có được những em bé khỏe mạnh", ông Scott Montgomery, Giám đốc tổ chức FFI cho biết.
Nguyên liệu từng bị "lãng quên"
Suốt gần 30 năm qua, axit folic đã được yêu cầu bổ sung thêm vào các loại bánh mì trắng, ngũ cốc và mì ống tại Mỹ.
Các nghiên cứu trong nhiều thập kỷ qua đã chứng minh rằng quy định bắt buộc bổ sung axit folic vào thực phẩm từ năm 1998 đã giúp giảm khoảng 30% tỷ lệ dị tật nghiêm trọng như hở đốt sống và thai vô sọ, ngăn chặn khoảng 1300 ca mỗi năm. Đây được coi là một trong những thành tựu y tế rực rỡ nhất của thế kỷ 20.
Tuy nhiên, bột ngô masa, một loại lương thực chính trong chế độ ăn của người Latinh, lại bị bỏ quên trong quy định bổ sung dinh dưỡng trước đây. Chính sự thiếu sót này đã khiến tỷ lệ dị tật ống thần kinh trong cộng đồng này vẫn duy trì ở mức cao đáng báo động suốt nhiều năm qua.
Năm 2016, các cơ quan quản lý liên bang chỉ mới dừng lại ở việc khuyến khích thay vì bắt buộc bổ sung axit folic vào các sản phẩm từ bột ngô. Năm 2023, một khảo sát cho thấy thực trạng đáng buồn, chỉ khoảng 1/7 sản phẩm bột ngô masa và hoàn toàn không có loại bánh tortilla nào trên thị trường có chứa loại vitamin này.
Nghịch lý về tỷ lệ dị tật ở các bà mẹ gốc Latinh
Tại Mỹ, phụ nữ gốc Latinh là nhóm có tỷ lệ thai nhi mắc dị tật bẩm sinh cao nhất. Riêng tại bang California, dữ liệu cho thấy con số ở nhóm này cao gấp đôi so với phụ nữ da trắng hoặc da màu.
Đạo luật mới của bang California được kỳ vọng sẽ tạo ra làn sóng thay đổi trên toàn nước Mỹ. Nghị sĩ tiểu bang Joaquin Arambula, người bảo trợ cho dự luật được thông qua năm 2024 chia sẻ: “Đôi khi, bạn phải là người tiên phong thì mọi thứ mới có sự chuyển biến. Tôi rất phấn khởi khi thấy các tiểu bang khác đã cùng chung tay tiếp nối sứ mệnh này”.
Sức ép từ những người ủng hộ và quyết định quyết liệt của bang California đã tạo ra những thay đổi rõ rệt.
Tập đoàn Gruma, công ty mẹ của Mission Foods và Azteca Milling, vốn đã tham gia vào tiến trình bổ sung vi chất này từ gần hai thập kỷ qua. Kể từ năm 2016, công ty Azteca đã bắt đầu bổ sung axit folic vào một số dòng sản phẩm của Maseca (thương hiệu bột ngô masa lớn nhất của hãng) dù lúc đó chưa áp dụng cho toàn bộ danh mục.
Đến năm nay, tập đoàn Gruma cho biết 97% sản phẩm bán lẻ của họ tại thị trường Mỹ đã được bổ sung axit folic. Trong một tuyên bố mới nhất, tập đoàn dự kiến sẽ hoàn tất việc bổ sung vi chất cho tất cả các dòng sản phẩm còn lại trước tháng 7 tới.
Từ đầu năm 2024, công ty Mission Foods cũng đã bắt đầu chiến dịch này. Hiện tại, tất cả các sản phẩm bánh tortilla ngô của hãng, từ hàng hiệu riêng đến các nhãn hàng gia công, đều đã bổ sung axit folic.
Theo báo cáo của Trung tâm Khoa học vì Lợi ích Cộng đồng (CSPI), hành động của các nhà sản xuất lớn này đã mở đường cho các cơ sở sản xuất nhỏ hơn cùng tham gia.
Ông Jim Kabbani, người đứng đầu Hiệp hội Công nghiệp Tortilla, chia sẻ rằng ban đầu ngành thực phẩm lo ngại axit folic có thể làm thay đổi hương vị bánh hoặc gây tốn kém chi phí thay đổi nhãn mác. Tuy nhiên, ông kỳ vọng các nhà sản xuất bánh tortilla sẽ triển khai việc bổ sung vi chất này trên quy mô rộng lớn hơn.
"Tôi nghĩ rằng mọi thứ đang đi đúng hướng và không có gì có thể ngăn cản điều này. Giờ đây, việc các bang khác cùng tham gia chỉ còn là vấn đề thời gian”, ông nhận định.
"Khoa học đã chứng minh rằng việc bổ sung axit folic thực sự có hiệu quả. Phương pháp này không chỉ an toàn, được kiểm chứng mà còn cực kỳ tiết kiệm chi phí", bà Vijaya Kancherla, Giáo sư dịch tễ học tại Đại học Emory chia sẻ.
Làn sóng phản đối và những tranh cãi trái chiều
Tuy nhiên, quan điểm này cũng gặp nhiều phản ứng trái chiều từ những người chỉ trích, bao gồm những quan chức cấp cao. Họ coi việc bắt buộc bổ sung vi chất vào thực phẩm là một sự can thiệp quá đà của chính phủ.
Cuối năm ngoái, Bộ trưởng Bộ Y tế Robert F. Kennedy Jr. đã chỉ trích luật mới của bang California trong một bài đăng trên mạng xã hội X: “Đây là một sai lầm nghiêm trọng. California đang đi ngược lại lợi ích của trẻ em, nhắm vào những người nghèo và cộng đồng người da màu”. Dù vậy, người phát ngôn của ông Kennedy đã từ chối giải thích thêm về những nhận định này.
Trên mạng xã hội, không ít ý kiến cho rằng việc bổ sung axit folic là "độc hại", hoặc những người có biến thể gen MTHFR sẽ không thể hấp thụ được loại vitamin này. Theo các chuyên gia y tế, những cáo buộc trên hoàn toàn vô căn cứ.
“Thật đáng ngại khi một quan chức y tế cấp cao lại đưa ra những phát ngôn thiếu căn cứ, gây hoang mang dư luận. Việc khiến người dân quay lưng với một dưỡng chất vốn đã được chứng minh là 'cứu cánh' giúp ngăn ngừa dị tật và bảo vệ mạng sống cho trẻ em là điều khó có thể chấp nhận được”, bà Eva Greenthal, nhà khoa học chính sách cấp cao tại CSPI cho biết.
Bác sĩ Jeffery Blount, chuyên gia phẫu thuật thần kinh nhi khoa tại Đại học Alabama, người đã dành nhiều năm ngăn ngừa dị tật ống thần kinh trên toàn cầu khẳng định: "Trong khoảng liều lượng cho phép, chưa từng có bằng chứng nào cho thấy axit folic gây hại cho bất kỳ cá nhân hay cộng đồng nào từ trước đến nay".
Trung tâm Dự phòng và Kiểm soát Bệnh tật (CDC) Mỹ cho biết: "Những người có biến thể gen MTHFR vẫn có thể hấp thụ mọi loại folate, bao gồm cả axit folic".
Thậm chí, ngay cả bộ hướng dẫn chế độ ăn uống liên bang mới, vốn được ông Kennedy ủng hộ, cũng công nhận vai trò của việc bổ sung vi chất. Các tài liệu đi kèm bộ hướng dẫn này tuy khuyến khích phụ nữ mang thai ăn thực phẩm giàu folate tự nhiên như rau xanh và các loại đậu, nhưng đồng thời cũng thừa nhận rằng axit folic từ thực phẩm bổ sung hoặc thực phẩm tăng cường là yếu tố then chốt trong giai đoạn trước và trong đầu thai kỳ để ngăn ngừa dị tật ống thần kinh.
Trang web của CDC nhấn mạnh thêm: "Việc bổ sung axit folic vào bột ngô masa có thể giúp ngăn chặn hiệu quả các ca dị tật này".
Nếu không chủ động bổ sung, mọi thứ sẽ là quá muộn
Mỗi năm, tại Mỹ có khoảng 2.000 trẻ em chịu ảnh hưởng bởi dị tật ống thần kinh. Các biến chứng này xảy ra ngay trong những tuần đầu tiên sau khi thụ thai, thời điểm mà ống thần kinh (nơi hình thành cột sống và não bộ) gặp trục trặc trong quá trình phát triển.
Bác sĩ Kimberly BeDell, Giám đốc y tế của một phòng khám phục hồi chức năng cho trẻ bị hở đốt sống tại Bệnh viện Nhi Miller (bang California) cho biết giai đoạn này thường diễn ra trước khi nhiều phụ nữ kịp nhận ra mình đang mang thai. Thực tế, hơn 40% ca mang thai tại Mỹ nằm ngoài kế hoạch, nhiều người hoàn toàn không có sự chuẩn bị nào về dinh dưỡng từ trước đó.
“Dù người mẹ có nỗ lực đến đâu, như việc đi khám sản khoa ngay lập tức hay bắt đầu uống vitamin, thì đôi khi mọi chuyện đã quá muộn”, bà chia sẻ thêm.
Việc bổ sung axit folic vào bột ngô masa, tương tự như cách đã làm với các loại ngũ cốc khác, chính là giải pháp để đảm bảo dưỡng chất này tiếp cận được với những người thực sự đang cần nó nhất.
Năm 28 tuổi, khi mang thai đứa con đầu lòng, cô Andrea Lopez hoàn toàn không biết đến tầm quan trọng của axit folic, cũng như không hề hay biết rằng chế độ ăn hàng ngày của mình đang thiếu hụt loại vitamin này.
Và đáng tiếc thay, kết quả siêu âm ở giữa thai kỳ cho thấy em bé mắc chứng thai vô sọ, một dị tật bẩm sinh nghiêm trọng khiến hộp sọ không thể phát triển hoàn thiện và không có cơ hội sống sót.
Cô Lopez đã quyết định giữ lại thai nhi cho đến ngày sinh, và bé Gabriel chỉ sống được vỏn vẹn 10 ngày. Cô chia sẻ rằng nỗi đau mất con chưa bao giờ nguôi ngoai, và nếu còn sống, năm nay Gabriel đã là học sinh lớp 9. Cô hoàn toàn ủng hộ luật mới của bang California về việc bắt buộc bổ sung axit folic vào bột ngô masa, đồng thời cảm thấy thật khó hiểu khi một quyết định quan trọng như vậy lại mất quá nhiều thời gian để được thực hiện.
"Tin tôi đi, bạn sẽ không bao giờ muốn phải trải qua nỗi đau này đâu. Thằng bé là tình yêu lớn nhất đời tôi. Tôi có hai con gái nhỏ, nhưng Gabriel là đứa con đầu lòng. Thằng bé là đứa con trai duy nhất của tôi", cô chia sẻ thêm.
