Ngày 23/10, UBND TP.HCM phối hợp với Hội đồng Thành phố Đối tác Kinh tế Osaka (Nhật Bản) tổ chức Hội nghị BPC 2026, với chủ đề “Đổi mới sáng tạo và Phát triển bền vững: Thúc đẩy tăng trưởng và hợp tác quốc tế giữa các Thành phố BPC”. Một trong những vấn đề được thảo luận là cách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trước yêu cầu chuyển đổi xanh.
Đại diện Tập đoàn Công nghiệp Australia (Ai Group) cho rằng giảm phát thải carbon không chỉ là trách nhiệm môi trường mà còn có thể trở thành lợi thế cạnh tranh. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó khăn trong đo lường phát thải, đầu tư công nghệ và tiếp cận nguồn tài chính xanh. Trong khi đó, Cơ quan Phát triển Ngoại thương Malaysia (MATRADE) giới thiệu các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu đáp ứng tiêu chuẩn ESG và yêu cầu phát triển bền vững tại thị trường quốc tế.
Tại TP.HCM, chuyển đổi xanh được đặt trong định hướng đổi mới mô hình tăng trưởng công nghiệp theo hướng xanh, tuần hoàn và giảm phát thải. Thành phố đang triển khai tám nhóm giải pháp, trong đó có chuyển đổi khu, cụm công nghiệp theo mô hình sinh thái, phát triển công nghiệp môi trường, năng lượng tái tạo, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh và thu hút đầu tư xanh.
Theo thông tin tại hội nghị, TP.HCM đã kiểm kê khí nhà kính tại 360 cơ sở, trong đó 240 cơ sở đã lập kế hoạch giảm phát thải giai đoạn 2026–2030. Tuy nhiên, để chuyển từ kiểm kê sang thực hiện các biện pháp giảm phát thải, doanh nghiệp cần thêm nguồn lực về công nghệ, nhân lực và tài chính.
Phát biểu tại hội nghị, ông Trần Trọng Tuyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, cho rằng cần xây dựng hệ thống đổi mới sáng tạo lấy doanh nghiệp làm trung tâm, trong đó doanh nghiệp nhỏ và vừa phải được hỗ trợ nâng cao nội lực và khả năng tiếp nhận công nghệ mới.
Theo ông Tuyên, cách thức hỗ trợ cần chuyển từ những chương trình đơn lẻ sang một hệ thống xuyên suốt, từ hình thành ý tưởng, thử nghiệm công nghệ, hoàn thiện sản phẩm đến thương mại hóa và mở rộng thị trường. Cách tiếp cận này nhằm tăng kết nối giữa nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.
Một trong những giải pháp được ông Tuyên đề cập là phát triển hạ tầng dùng chung, gồm các trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo và cơ sở nghiên cứu. Đây sẽ là nền tảng để doanh nghiệp có điều kiện thử nghiệm, hoàn thiện công nghệ trước khi đưa vào ứng dụng.
Bên cạnh đó, TP.HCM định hướng hỗ trợ chuyển giao công nghệ, bảo hộ và khai thác quyền sở hữu trí tuệ, thúc đẩy chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong doanh nghiệp nhỏ và vừa. Những giải pháp này có thể giúp doanh nghiệp cải thiện năng suất, năng lực quản trị và từng bước nâng cao khả năng đáp ứng các yêu cầu về dữ liệu, đo lường và báo cáo phát thải.
Về tài chính, ông Tuyên cho biết TP.HCM đã thành lập Quỹ Đầu tư khởi nghiệp sáng tạo vào tháng 4/2026, với vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng, dự kiến tăng lên 5.000 tỷ đồng vào năm 2035. Quỹ hướng đến hỗ trợ quá trình tăng tốc của doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Tuy nhiên, đây không phải quỹ tài chính xanh dành chung cho mọi doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Ông Tuyên cũng nhấn mạnh nhu cầu xây dựng cơ chế để Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp cùng tham gia thử nghiệm công nghệ, chia sẻ rủi ro trong quá trình đổi mới sáng tạo. Theo ông, doanh nghiệp cần có môi trường thử nghiệm phù hợp để không phải tự gánh toàn bộ rủi ro khi phát triển và thương mại hóa công nghệ mới.
Ngoài nguồn lực trong nước, TP.HCM định hướng chuyển hoạt động kết nối quốc tế từ trao đổi kinh nghiệm sang hợp tác đồng đầu tư và cùng tạo ra giá trị mới. Theo ông Tuyên, các đối tác quốc tế có thể cùng doanh nghiệp xác định vấn đề thực tiễn, nghiên cứu giải pháp và phát triển công nghệ có khả năng ứng dụng.
Tại hội nghị, Phòng Thương mại Hamburg chia sẻ kinh nghiệm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuẩn bị năng lực, lựa chọn thị trường và mở rộng hoạt động quốc tế. Trong khi đó, đại diện Manila nhấn mạnh ba điều kiện để chính sách xanh đi vào thực tế, gồm quy định rõ ràng, nguồn lực ngân sách thực chất và sự sẵn sàng tham gia của các đối tác.
Về phía Osaka, đại diện thành phố đề xuất tăng cường cung cấp thông tin cho doanh nghiệp về các thách thức môi trường và cơ hội kinh doanh tại những thành phố đối tác, lồng ghép yếu tố xanh vào các chương trình hợp tác hiện có, đồng thời mở rộng kết nối thông qua các sự kiện kinh doanh quốc tế.
Những đề xuất này cho thấy hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh không chỉ dừng ở việc phổ biến tiêu chuẩn hay khuyến khích giảm phát thải. Doanh nghiệp còn cần khả năng tiếp cận công nghệ, nguồn vốn phù hợp, thông tin thị trường và cơ chế hỗ trợ đủ liên tục để triển khai các thay đổi trong thực tế.
