Đây là lần đầu tiên có phán quyết tập trung vào vấn đề nghiện mạng xã hội, và đã nhận được sự ủng hộ nhiệt tình từ giới y khoa cùng các nhà hoạt động xã hội. Họ hy vọng đây sẽ là tiền đề tạo ra những thay đổi mang tính hệ thống cho toàn bộ ngành công nghiệp này.
“Tôi rất vui với kết quả này. Nhiều năm qua, các nền tảng này gần như hoạt động mà không có sự kiểm soát chặt chẽ, và họ cũng chưa thực sự quan tâm đến những tác động tiêu cực lên trẻ em”, bác sĩ Carol Vidal, chuyên gia tâm thần học trẻ em và vị thành niên tại Trung tâm Trẻ em Johns Hopkins chia sẻ.
Theo các chuyên gia, đây là thời điểm vàng để các gia đình nhìn nhận lại cách tiếp cận mạng xã hội. Những gợi ý dưới đây sẽ giúp cha mẹ dễ dàng trò chuyện và cùng con xây dựng các thói quen lành mạnh để giữ cho con luôn được an toàn trên không gian mạng.
Quy tắc quan trọng nhất: Trò chuyện
Trong thời đại số, việc nuôi dạy con cái dường như trở nên mệt mỏi hơn bao giờ hết. Nhiều cha mẹ cảm thấy bất lực khi chứng kiến con luôn “dán mắt” vào màn hình điện thoại, hay luôn sống trong nỗi lo con bị bắt nạt trên mạng và những cuộc tranh cãi căng thẳng về giờ giấc sử dụng thiết bị.
Dù có vô số bài báo, nghiên cứu hay các chương trình tư vấn đưa ra các mẹo và quy tắc về thời gian sử dụng thiết bị, các chuyên gia khẳng định: Điều hữu ích nhất mà cha mẹ có thể làm đơn giản chỉ là trò chuyện cùng con.
Thay vì áp đặt những quy tắc cứng nhắc, việc chủ động hỏi con xem chúng thích gì trên mạng, đang theo dõi ai, hay cảm thấy thế nào về các ứng dụng đang dùng sẽ giúp cha mẹ hiểu rõ hơn về thế giới của con.
Bác sĩ Jenny Radesky, chuyên gia về Nhi khoa và Phát triển hành vi tại Đại học Michigan cho rằng cách tốt nhất để bắt đầu cuộc trò chuyện là đặt những câu hỏi mở và để con tự do nói lên quan điểm của mình.
“Khi lắng nghe, cha mẹ có thể nhìn thấu được những gì con đang nghĩ. Việc giải quyết một vấn đề rắc rối sẽ dễ dàng hơn nhiều nếu bạn thực sự hiểu góc nhìn của con, thay vì ép con vào một giới hạn mới", bà chia sẻ.
Để bắt đầu câu chuyện, bác sĩ Radesky gợi ý cha mẹ hãy hỏi con về những nội dung con thường thấy trên mạng, từ những thứ hài hước, thú vị cho đến những điều kỳ quặc, hay những thứ khiến con bực mình. Từ đó, bạn có thể hỏi xem con có thường gặp những thứ mình ghét không, và gợi ý cách xử lý như làm mới bảng tin, chỉ xem bài đăng từ bạn bè, hoặc đơn giản là tạm rời xa ứng dụng một thời gian.
Tuy nhiên, mạng xã hội không có một công thức chung nào áp dụng được cho tất cả mọi đứa trẻ. Thay vì áp đặt những quy định nặng nề, hãy cùng con xây dựng các nguyên tắc dựa trên sự an toàn và nhu cầu thực tế. Điều này giúp trẻ học được cách làm chủ mạng xã hội một cách tích cực.
"Bạn chính là người hiểu rõ con mình nhất. Bạn biết lúc nào con lo lắng, lúc nào con mất kiểm soát, điều gì thu hút con và điều gì giúp con bình tĩnh lại. Vì vậy, mọi giải pháp bạn đưa ra hãy luôn xoay quanh chính con", bác sĩ Radesky nhấn mạnh.
Có nên đặt giới hạn cho con trẻ?
Các chuyên gia cho rằng việc cài đặt thời gian sử dụng, quy định các "khu vực không điện thoại" trong nhà, hoặc thậm chí là tạm ngưng dùng mạng xã hội vài ngày có thể mang lại hiệu quả lớn.
"Điều này giúp trẻ học được cách làm chủ chiếc điện thoại của mình. Con sẽ biết dùng mạng xã hội một cách có mục đích, thay vì cứ cầm máy lên lướt trong vô định chỉ vì đang rảnh rỗi", bác sĩ chia sẻ.
Một lần nữa, việc thấu hiểu nhu cầu, thói quen và những khó khăn riêng của từng đứa trẻ chính là chìa khóa để tìm ra giải pháp phù hợp. Nếu mạng xã hội làm phiền giấc ngủ của con, hãy yêu cầu con để điện thoại ở phòng khách hoặc sạc xa giường ngủ vào ban đêm. Nếu con sử dụng điện thoại hàng giờ liền, hãy cùng con hẹn giờ 20 phút để nhắc con đến lúc phải dừng lại. Và nếu con tìm đến điện thoại chỉ vì buồn chán, hãy thử dành riêng một ngày mỗi tuần để cả nhà cùng nhau đi chơi hay làm việc gì đó thú vị.
Bao nhiêu tuổi nên cho con sử dụng mạng xã hội?
Liệu có một độ tuổi cụ thể khi trẻ nên được dùng mạng xã hội hay không, đó là câu hỏi muôn thuở khiến các bậc cha mẹ luôn phải đau đầu. Hiện nay, theo Đạo luật bảo vệ quyền riêng tư trực tuyến của trẻ em, hầu hết các nền tảng lớn đều yêu cầu người dùng phải từ 13 tuổi trở lên. Tuy nhiên, việc kiểm tra tuổi khi đăng ký tài khoản hiện vẫn còn khá lỏng lẻo.
Ở một số nền tảng khác, các quy định còn khắt khe hơn khi yêu cầu trẻ dưới 16 tuổi phải có sự đồng ý của cha mẹ mới được mở tài khoản. Hiệp hội Nhi khoa Mỹ cũng khuyến cáo không nên cho trẻ dưới 13 tuổi sử dụng mạng xã hội. Bác sĩ Radesky nhấn mạnh: "13 tuổi chỉ là con số tối thiểu, không có nghĩa là bạn phải cho con dùng ngay lúc đó. Thực tế, nhiều trẻ sẽ phát triển tốt hơn nếu chúng ta chờ đợi thêm một thời gian nữa".
Không chỉ dừng lại ở chuyện mạng xã hội, hiện nay nhiều phụ huynh, giáo viên và các chuyên gia công nghệ còn ủng hộ phong trào "Chờ đến lớp 8" (khoảng 13-14 tuổi) mới cho trẻ sử dụng điện thoại thông minh nhằm bảo vệ tuổi thơ của con trước những tác động phức tạp từ thế giới ảo.
Làm tấm gương sáng cho con
Khi nói đến thói quen sử dụng mạng xã hội, các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc làm gương của cha mẹ là cũng là một trong những yếu tố then chốt.
“Hành động thiết thực nhất mà phụ huynh có thể làm chính là xây dựng những thói quen tốt cho chính mình. Bởi trẻ nhỏ thường có xu hướng học theo những gì chúng nhìn thấy hơn là những gì chúng được nghe bảo”, bác sĩ Vidal nhận định.
Dù việc sử dụng điện thoại đôi khi là bắt buộc, các chuyên gia khuyên rằng cha mẹ nên giải thích rõ lý do khi cầm máy trước mặt con, hãy cho con biết rằng mình đang kiểm tra email công việc, tìm công thức nấu ăn hay thanh toán hóa đơn.
Sau cùng, nếu muốn con thay đổi cách dùng mạng xã hội, cha mẹ hãy trở thành người đồng hành cùng con. Bác sĩ Vidal gợi ý các gia đình có thể tham khảo "Kế hoạch sử dụng phương tiện truyền thông gia đình" của Hiệp hội Nhi khoa Mỹ, một công cụ trực tuyến miễn phí giúp đưa ra các khuyến nghị cá nhân hóa dựa trên nhu cầu của từng thành viên.
“Sức hút của mạng xã hội không chỉ là vấn đề riêng của giới trẻ, bởi các thuật toán được thiết kế để tác động đến tất cả chúng ta. Vì vậy, hãy cùng con tạo nên sự thay đổi”, bà Radesky nhấn mạnh.
