Theo lộ trình của FTSE Russell, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ được chuyển từ nhóm thị trường cận biên lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging), với ngày hiệu lực từ 21/9/2026. Tuy nhiên, dòng tiền từ các quỹ thụ động không chờ đến ngày này mới giải ngân mà dự kiến thực hiện phân bổ đầu tiên ngay trong tuần 14-18/9, trước khi bộ chỉ số mới chính thức có hiệu lực.
SSI Research cho biết, các quỹ ETF lớn như Xtrackers, VanEck, Fubon và các quỹ mô phỏng các bộ chỉ số toàn cầu của FTSE dự kiến cùng cơ cấu danh mục vào ngày 18/9. Hoạt động này diễn ra đồng thời với việc các quỹ mô phỏng FTSE GEIS bắt đầu mua 27 cổ phiếu Việt Nam được đưa vào hệ thống chỉ số toàn cầu.
Theo ước tính, đợt phân bổ đầu tiên tương đương khoảng 10% lượng vốn dự kiến dành cho Việt Nam trong quá trình chuyển đổi, với giá trị khoảng 240 triệu USD. Dòng tiền này chỉ là bước đầu trong lộ trình kéo dài đến tháng 9/2027, khi tỷ trọng phân bổ lần lượt được thực hiện qua bốn giai đoạn 10%, 20%, 35% và 35%.
Trong đợt đầu tiên, nhóm cổ phiếu được dự kiến thu hút dòng tiền lớn nhất gồm VPB, VHM, MCH, FPT, MSN và HPG.
VPB đứng đầu về giá trị mua dự kiến, khoảng 32,82 triệu USD, tương ứng hơn 31,56 triệu cổ phiếu. VHM được dự kiến nhận khoảng 30,85 triệu USD, với khối lượng mua khoảng 11,11 triệu cổ phiếu.
MCH đứng thứ ba với khoảng 22,10 triệu USD, tương đương hơn 4 triệu cổ phiếu. Đáng chú ý, do quy mô giao dịch bình quân của MCH không quá lớn, lượng mua dự kiến tương đương khoảng 10,5 phiên giao dịch, cao nhất trong nhóm cổ phiếu được thống kê.
FPT được dự kiến mua khoảng 21,48 triệu USD, tương đương 7,66 triệu cổ phiếu, trong khi MSN có thể được mua khoảng 20,92 triệu USD, tương ứng hơn 8,15 triệu cổ phiếu. HPG cũng nằm trong nhóm được mua mạnh với khoảng 18,85 triệu USD, tương đương 22,93 triệu cổ phiếu.
Một số cổ phiếu khác cũng được dự báo nhận dòng tiền đáng kể gồm VNM khoảng 17,27 triệu USD, VIX 16,04 triệu USD, VPL 14,17 triệu USD và ACB 13,82 triệu USD.
Nếu xét theo khối lượng cổ phiếu, bên cạnh VPB và VIX, HPG và NVL cũng nổi bật với lần lượt khoảng 22,93 triệu và 21,45 triệu cổ phiếu được dự kiến mua. VHM đứng tiếp theo với hơn 11 triệu cổ phiếu.
 |
Ước tính thay đổi về số lượng cổ phiếu mua bán của các quỹ ETF. |
Đáng chú ý, không phải tất cả cổ phiếu trong danh sách đều nhận được lực mua ròng từ toàn bộ các ETF. VIC là trường hợp đặc biệt khi một số quỹ dự kiến mua vào nhưng các hoạt động tái cơ cấu khác lại tạo áp lực bán lớn.
Theo SSI Research, Vanguard được dự kiến mua VIC, trong khi Xtrackers giảm mạnh tỷ trọng VIC từ 31,6% xuống 15%. Tổng hợp các dòng vốn ETF, VIC có thể bị bán ròng khoảng 28,06 triệu USD, tương ứng khoảng 4,24 triệu cổ phiếu trong đợt cơ cấu này.
Điều này cho thấy tác động của tuần giao dịch 14-18/9 không chỉ đến từ dòng tiền mới của các quỹ FTSE GEIS mà còn từ hoạt động tái cơ cấu của các ETF đang đầu tư tại Việt Nam. Các dòng tiền mua và bán có thể cùng xuất hiện trên một cổ phiếu, khiến tác động thực tế đến cung - cầu từng mã có sự khác biệt đáng kể.
Về dài hạn, dòng tiền từ quá trình nâng hạng được kỳ vọng lớn hơn đáng kể so với con số 240 triệu USD của đợt đầu. Theo kịch bản cơ sở của SSI Research, tổng dòng vốn thụ động có thể đạt khoảng 2,4 tỷ USD trong toàn bộ quá trình chuyển đổi. Kịch bản tích cực có thể đưa tổng dòng vốn lên khoảng 4,45 tỷ USD.
Trong kịch bản cơ sở, VIC, VHM và HPG là ba cổ phiếu được dự kiến hưởng dòng vốn lớn nhất trong toàn bộ quá trình, lần lượt khoảng 860,9 triệu USD, 250,5 triệu USD và 133,6 triệu USD. Tiếp theo là VPB khoảng 97,3 triệu USD, FPT 92 triệu USD và MSN khoảng 74,7 triệu USD.
Như vậy, tuần 14-18/9 không chỉ là thời điểm các ETF thực hiện cơ cấu danh mục quy mô lớn mà còn đánh dấu bước khởi đầu của dòng vốn thụ động theo FTSE GEIS vào thị trường Việt Nam. Khoảng 240 triệu USD trong đợt đầu có thể tạo thêm lực cầu cho một số cổ phiếu vốn hóa lớn và các mã đáp ứng tiêu chí của bộ chỉ số quốc tế, nhưng mức độ tác động đến từng cổ phiếu sẽ phụ thuộc vào sự đan xen giữa dòng tiền mua mới và hoạt động tái cơ cấu của các quỹ hiện hữu.
Danh sách 27 cổ phiếu được đưa vào các bộ chỉ số FTSE GEIS gồm: VCB, VIC, VHM, BID, HPG, VPB, FPT, GEX, HDB, HCM, MCH, MSN, NVL, SHB, STB, SSB, SSI, TCX, VNM, VCI, VJC, MSB, VRE, VPL, VIX, VND và VCK.
