Khoảng 800 triệu thanh niên tại các nền kinh tế đang phát triển sẽ đối mặt với tương lai không có việc làm trong những năm tới nếu các quốc gia không kịp thời hành động quyết liệt.
Đây là lời cảnh báo đanh thép được người đứng đầu Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) đưa ra ngày 13/10, trong bối cảnh cơ quan này vừa công bố hai sáng kiến quan trọng nhằm thúc đẩy dòng vốn đầu tư và tạo sinh kế bền vững.
Phát biểu từ thủ đô Bangkok (Thái Lan) - nơi đang diễn ra Hội nghị thường niên của Nhóm Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), trong cuộc họp báo trực tuyến kết nối tới New York, Tổng Giám đốc UNDP Alexander De Croo nhấn mạnh: "Nếu nhìn vào bức tranh 15 năm tới, sẽ có khoảng 1,2 tỷ thanh niên tốt nghiệp ra trường và bước chân vào thị trường lao động. Tuy nhiên, điều đáng quan ngại là chỉ có khoảng 400 triệu vị trí việc làm sẵn sàng đón nhận họ. Đồng nghĩa với việc 800 triệu người trẻ tuổi còn lại sẽ rơi vào cảnh thất nghiệp."
Người đứng đầu UNDP phân tích rằng "hố sâu" việc làm này bắt nguồn từ sự bùng nổ nhân khẩu học - khi độ tuổi trung vị tại nhiều quốc gia đang phát triển hiện chỉ dao động từ 18 đến 25 tuổi, cùng với thực tế cơ cấu việc làm đang chịu sự định hình mạnh mẽ của trình độ công nghệ hiện hành. Ông khẳng định: "Thách thức này sẽ không thể tự biến mất. Đó là bài toán về chính sách và quyết sách điều hành."
Để tháo gỡ nút thắt trên, UNDP đã chính thức khởi động hai sáng kiến chiến lược gồm “Sáng kiến Tăng tốc Đầu tư” (Investment Accelerator) với mục đích hỗ trợ chính phủ các nước hoàn thiện chính sách đầu tư và khuôn khổ pháp lý, xây dựng danh mục các dự án khả thi và thúc đẩy các dự án chuyển nhanh từ giai đoạn chuẩn bị sang triển khai thực tế; và “Cơ chế Việc làm vì Thịnh vượng” (Jobs for Prosperity Facility), nhằm giúp các quốc gia xác định những ngành nghề có tiềm năng tạo việc làm lớn, đồng bộ hóa kỹ năng của lực lượng lao động với nhu cầu thực tế của nhà tuyển dụng, đồng thời dỡ bỏ các rào cản cản trở doanh nghiệp đầu tư và tuyển dụng.
Tổng giám đốc UNDP nhận định các sáng kiến việc làm được công bố đúng vào thời điểm nhiều nền kinh tế đang phát triển đang phải oằn mình chống đỡ "cú sốc ba tầng" gồm gánh nặng kép từ chi phí năng lượng leo thang, đợt thiên tai El Nino khốc liệt nhất kể từ năm 1950 và chi phí vay vốn quốc tế ở mức ngất ngưởng.
Theo báo cáo mới nhất của UNDP mang tên "Không còn thời gian để phục hồi" (No Time to Recover), trung bình một quốc gia đang phát triển hiện phải dành tới 9,5% tổng nguồn thu ngân sách chính phủ chỉ để trả lãi vay.
Bên cạnh đó, lần đầu tiên kể từ năm 2010, tỷ lệ người sống trong cảnh nghèo đa chiều - thước đo toàn diện bao gồm cả thu nhập lẫn khả năng tiếp cận điện, nước sạch, dịch vụ y tế và giáo dục, đã quay đầu gia tăng trở lại.
"Những con số thống kê đó dứt khoát phải là một hồi chuông cảnh tỉnh sâu sắc gửi tới tất cả chúng ta," ông De Croo nhấn mạnh, đồng thời lưu ý rằng dù nền kinh tế toàn cầu nhìn chung đã thể hiện sức chống chịu kiên cường hơn mong đợi, song sức bền ấy lại phân bổ không hề đồng đều: "Một số quốc gia vẫn sở hữu những nền tảng kinh tế vĩ mô tương đối vững chắc. Thế nhưng, nhiều nước khác lại hoàn toàn thiếu vắng các nền tảng căn bản để có thể đứng vững trước những cú sốc tiếp theo."
