Đây là hoạt động khoa học và văn hóa nhằm nghiên cứu, làm sáng tỏ những đóng góp của các thế hệ người họ Phùng trong tiến trình lịch sử dân tộc; đồng thời khảo cứu quá trình di cư, định cư, lập nghiệp và phát triển của cộng đồng họ Phùng tại khu vực phía Nam.
 |
Trung tướng Nguyễn Đức Hải trình bày tham luận về "Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng" |
Đến dự hội thảo gồm có các nhà khoa học, nhà sử học và các vị tướng lĩnh, đại diện các dòng họ và các cơ quan, tổ chức: GS.TS Võ Văn Sen - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tại TP.HCM; TS Huỳnh Ngọc Đáng - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử TP.HCM; Trung tướng Phí Quốc Tuấn – nguyên Tư lệnh Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, đại diện dòng họ Phí Việt Nam; Trung tướng, PGS.TS Nguyễn Đức Hải – nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược Quốc phòng, Bộ Quốc phòng, đại diện dòng họ Nguyễn Việt Nam; Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lưu Phước Lượng – nguyên Phó Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ, nguyên Phó Tư lệnh Quân khu 9, đại diện dòng họ Lưu Việt Nam; Trung tướng, PGS.TS Trần Xuân Ninh – nguyên Giám đốc Học viện Lục quân, đại diện dòng họ Trần Việt Nam; Đại tá, PGS.TS Hồ Sơn Đài – nguyên Trưởng phòng Khoa học Lịch sử Quân khu 7, đại diện dòng họ Hồ Việt Nam; Nhà báo Trần Hoàng – Phó Tổng Giám đốc Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM; Đại tá, nhà thơ, nhà báo Trần Thế Tuyển – nguyên Tổng Biên tập Báo Sài Gòn Giải Phóng, Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ; Nhà thơ – nhà báo Phan Hoàng – Uỷ viên Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam
Từ những danh nhân lịch sử đến họ Phùng trong thời đại Hồ Chí Minh
Không chỉ dừng lại ở việc tìm hiểu nguồn gốc, tôn vinh tiền nhân, hội thảo còn đặt ra những vấn đề mang tính thời sự: Làm thế nào để bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa dòng họ trong đời sống hiện đại? Làm sao để truyền thống hiếu học, tinh thần yêu nước, nghĩa tình và trách nhiệm cộng đồng tiếp tục được trao truyền cho các thế hệ mai sau?
 |
Trung tướng Phùng Khắc Đăng - Chủ tịch Hội đồng họ Phùng Việt Nam phát biểu khai mạc Hội thảo |
 |
PGS.TS Võ Văn Sen - Phó Chủ tịch Hội Khoa học - Lịch sử Việt Nam tổng kết hội thảo |
Trong dòng chảy lịch sử dân tộc Việt Nam, nhiều thế hệ người họ Phùng đã để lại dấu ấn trên các lĩnh vực chính trị, quân sự, ngoại giao, văn hóa và đời sống xã hội.
Từ Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng, người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa chống ách đô hộ nhà Đường vào thế kỷ VIII; Thái phó Phùng Tá Chu, nhân vật có vai trò quan trọng trong buổi giao thời Lý – Trần; danh nhân văn hóa Phùng Khắc Khoan, nhà chính trị, ngoại giao và văn hóa tiêu biểu thời Lê Trung Hưng; đến những người con họ Phùng có nhiều đóng góp trong thời đại Hồ Chí Minh, lịch sử dòng họ gắn liền với những chặng đường phát triển của đất nước.
Trung tướng, PGS.TS Nguyễn Đức Hải, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược Quốc phòng, trình bày tham luận “Tự cường dân tộc và bài học từ cuộc khởi nghĩa của Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng”. Tham luận tiếp cận cuộc khởi nghĩa không chỉ từ góc độ lịch sử mà còn đặt ra những suy ngẫm về tinh thần tự chủ, ý chí quật cường và sức mạnh đoàn kết dân tộc.
TS Phùng Văn Hảo, giảng viên Trường Quốc tế, Đại học Quốc gia Hà Nội với tham luận “Anh hùng kiệt xuất dòng họ Phùng Việt Nam theo dòng lịch sử và sự phát triển họ Phùng phía Nam Tổ quốc”. Thông qua việc tập hợp tư liệu từ sử sách, gia phả, thần tích, văn bia và các nguồn tư liệu địa phương, tác giả giới thiệu những nhân vật tiêu biểu của họ Phùng qua nhiều thời kỳ, đồng thời đề cập đến quá trình người họ Phùng tham gia xây dựng, bảo vệ đất nước và phát triển cộng đồng tại phương Nam. Tham luận cũng gợi mở yêu cầu tiếp tục sưu tầm, hệ thống hóa và kiểm chứng tư liệu về các nhân vật lịch sử, nhằm góp phần xây dựng nguồn sử liệu dòng họ ngày càng đầy đủ, có giá trị phục vụ nghiên cứu và giáo dục truyền thống.
Bên cạnh đó, tham luận “Tư tưởng Phùng Khắc Khoan” của GS Nguyễn Tài Thư tiếp cận những giá trị tư tưởng, đạo lý, tinh thần nhân nghĩa và trách nhiệm của người trí thức đối với đất nước, qua đó góp phần làm rõ thêm di sản tinh thần của một danh nhân văn hóa Việt Nam.
 |
ThS sĩ Phùng Quốc Mẫn - Phó chủ tịch Hội đồng họ Phùng Việt Nam - Chủ tịch HĐHP phía Nam tham gia tham luận |
 |
Nhà thơ Phùng Hiệu trình bày tham luận "Thượng tướng Phùng Thế Tài" |
Hội thảo dành một phần nội dung tìm hiểu cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp của các nhân vật họ Phùng tiêu biểu trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.
Nhà thơ, nhà báo Phùng Hiệu tham luận về “Thượng tướng Phùng Thế Tài”, tập trung khắc họa hành trình từ người cận vệ được Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp dìu dắt đến một vị tướng có nhiều đóng góp trong xây dựng lực lượng và chỉ đạo tác chiến phòng không.
Cùng với đó, tham luận “Bác sĩ Phùng Văn Cung – Từ người thầy thuốc Nam Bộ đến một trí thức tiêu biểu của cách mạng miền Nam” của Đại tá, nhà văn Trần Thế Tuyển giới thiệu cuộc đời và sự nghiệp của một trí thức yêu nước tiêu biểu. Từ một bác sĩ có uy tín trong xã hội, Phùng Văn Cung đã lựa chọn con đường tham gia cách mạng, đảm nhiệm nhiều trọng trách, trong đó có cương vị Phó Chủ tịch Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam. Cuộc đời ông là một trường hợp tiêu biểu cho sự dấn thân của đội ngũ trí thức yêu nước Nam Bộ, góp phần làm sáng tỏ vai trò của trí thức trên các mặt trận chính trị, ngoại giao và vận động nhân dân trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.
Hành trình về phương Nam và ý thức nguồn cội
Một trong những nội dung tạo nên nét riêng của hội thảo lần này là việc khảo cứu quá trình di cư, lập nghiệp và hình thành cộng đồng họ Phùng tại khu vực phía Nam. Trải qua nhiều thời kỳ lịch sử, các gia đình, chi họ Phùng từ miền Bắc và miền Trung đã đến những vùng đất phương Nam để sinh sống, khai phá đất đai, phát triển sản xuất và hòa nhập với cộng đồng cư dân địa phương.
 |
Nhà văn Phùng Văn Khai trình bày tham luận "Tư tưởng Phùng Khắc Khoan" |
 |
Nhà văn Trần Thế Tuyển trình bày tham luận "Bác sĩ Phùng Văn Cung" |
Trong hành trình ấy, không ít cành nhánh đã mất liên hệ với quê gốc, gia phả thất lạc hoặc không còn xác định đầy đủ mối quan hệ huyết thống qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, truyền thống thờ cúng tổ tiên, tinh thần hiếu học, nghĩa tình và ý thức hướng về nguồn cội vẫn được nhiều gia đình gìn giữ.
Tham luận “Họ Phùng phương Nam – Những dòng di cư và hành trình tìm về nguồn cội” của nhà thơ, nhà báo Phan Hoàng tập trung vào những cuộc thiên di, quá trình định cư, hình thành các chi họ và những nỗ lực tìm họ, nhận họ, kết nối cộng đồng tại các tỉnh, thành phía Nam.
 |
Hội đồng họ Phùng Việt Nam chụp ảnh lưu niệm |
Đáng chú ý, tham luận “Họ Phùng Lâm Hà – Lâm Đồng – Từ hành trình mở đất đến mái nhà nguồn cội” của Thiếu tướng Phùng Thế Quảng giới thiệu quá trình nhiều gia đình họ Phùng đến lập nghiệp trên vùng đất Lâm Hà, từng bước ổn định cuộc sống và xây dựng cộng đồng gắn bó. Việc hình thành không gian thờ tự chung tại Lâm Hà không chỉ đáp ứng nhu cầu tưởng nhớ tổ tiên mà còn tạo điều kiện để con cháu các thế hệ gặp gỡ, giao lưu và củng cố tình cảm dòng họ.
Trong khi đó, tham luận “Họ Phùng nơi đất thép thành đồng – Hy sinh và lập ấp” của nhà báo, nhà thơ Phùng Hiệu phản ánh quá trình định cư, bám đất, lập nghiệp của các gia đình họ Phùng tại vùng đất Củ Chi giàu truyền thống cách mạng. Những câu chuyện về sự hy sinh, lao động và dựng xây cuộc sống góp thêm tư liệu về vai trò của các chi họ trong lịch sử hình thành và phát triển cộng đồng cư dân Nam Bộ.
Từ những trường hợp cụ thể, các tham luận góp phần làm rõ sự gắn bó giữa lịch sử dòng họ với lịch sử địa phương, giữa hành trình của mỗi gia đình với những biến chuyển chung của đất nước.
Đưa giá trị lịch sử, văn hóa dòng họ vào giáo dục thế hệ trẻ
Một điểm mới đáng chú ý của hội thảo là tham luận “Phát huy giá trị lịch sử và văn hóa họ Phùng khu vực phía Nam trong giáo dục thế hệ trẻ và xây dựng cộng đồng học tập” của PGS.TS Trương Thị Hiền, nguyên Giám đốc Học viện Cán bộ, Chủ tịch Hội Nữ trí thức TP.HCM. Từ góc nhìn giáo dục, tác giả cho rằng lịch sử dòng họ không chỉ là nguồn tư liệu để tìm hiểu quá khứ mà còn là chất liệu gần gũi giúp bồi đắp nhân cách, ý thức trách nhiệm và tinh thần học tập của các thế hệ hôm nay.
Theo hướng tiếp cận này, việc gìn giữ truyền thống cần gắn với những hoạt động thiết thực như giáo dục gia đình, khuyến học, khuyến tài, hướng nghiệp, hỗ trợ người trẻ lập nghiệp và phục vụ cộng đồng. Tham luận đề xuất tăng cường sưu tầm, kiểm chứng, số hóa gia phả và tư liệu lịch sử; xây dựng mạng lưới kết nối các nhà giáo, nhà khoa học, doanh nhân và những người có kinh nghiệm nghề nghiệp để hỗ trợ thế hệ trẻ trong học tập, lựa chọn nghề nghiệp và phát triển năng lực. Đặc biệt, tác giả nhấn mạnh vai trò của phụ nữ, sự tham gia bình đẳng giữa các thành viên và việc trao trách nhiệm thực chất cho thế hệ trẻ trong các hoạt động dòng họ.
Một quan điểm đáng chú ý được đặt ra là giá trị truyền thống chỉ có thể tiếp nối bền vững khi trở thành động lực để mỗi người học tập, sống có trách nhiệm và biết sẻ chia với cộng đồng. Vì vậy, hoạt động dòng họ cần được tổ chức trên cơ sở tự nguyện, minh bạch, tôn trọng sự thật lịch sử và hướng đến những kết quả có ích cho đời sống. Những đề xuất này mở ra hướng tiếp cận mới, đưa kết quả nghiên cứu lịch sử, văn hóa dòng họ vượt ra ngoài phạm vi hội thảo để từng bước trở thành những hoạt động giáo dục và phát triển cộng đồng.
