Khuyến nghị về Đạo đức AI của UNESCO (Phần 8): Giáo dục và Nghiên cứu – Chìa khóa cho tương lai có trách nhiệm

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) - Trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ là công nghệ của tương lai, mà còn là thách thức đòi hỏi một xã hội hiểu biết và sẵn sàng. Trong Khuyến nghị về Đạo đức AI, UNESCO dành Lĩnh vực Chính sách 8: Giáo dục và Nghiên cứu để định hướng cách các quốc gia trang bị kiến thức, kỹ năng và nghiên cứu đạo đức cho mọi người. Đây là nền tảng để AI không chỉ thông minh, mà còn nhân văn và công bằng. 
Khuyến nghị về Đạo đức AI của UNESCO (Phần 8): Giáo dục và Nghiên cứu – Chìa khóa cho tương lai có trách nhiệm

Giáo dục AI cho mọi người: Thu hẹp khoảng cách số

UNESCO kêu gọi hợp tác toàn cầu, từ chính phủ, tổ chức quốc tế đến doanh nghiệp tư nhân để cung cấp chương trình giáo dục AI toàn diện cho mọi đối tượng, mọi cấp độ. Chính sách này nhấn mạnh việc trang bị “kỹ năng nền tảng” như đọc viết, toán học, lập trình, tư duy phản biện và đạo đức AI, đặc biệt ở các khu vực giáo dục hạn chế. Mục tiêu là giảm bất bình đẳng công nghệ, giúp mọi người, từ trẻ em đến người lớn, hiểu rõ cơ hội và thách thức của AI, bao gồm tác động đến quyền con người.

Nâng cao nhận thức: Hiểu AI để kiểm soát AI

Không chỉ dừng ở kỹ năng, UNESCO yêu cầu các quốc gia phổ biến kiến thức về AI cho cả người am hiểu công nghệ lẫn người không chuyên. Các chương trình này cần làm rõ lợi ích và rủi ro của AI, đặc biệt với trẻ em, đồng thời bảo vệ dữ liệu học sinh khỏi lạm dụng thương mại hay phạm pháp. AI trong giáo dục phải hỗ trợ, chứ không thay thế mối quan hệ thầy trò và phương pháp giảng dạy truyền thống.

Đào tạo đa dạng: Không ai bị bỏ lại phía sau

UNESCO nhấn mạnh cần tạo cơ hội cho phụ nữ, trẻ em gái, người khuyết tật và nhóm dễ bị tổn thương tham gia giáo dục AI. Các chương trình giảng dạy về đạo đức AI nên được phát triển ở mọi cấp học, kết hợp kỹ thuật với nhân văn, sử dụng ngôn ngữ địa phương và định dạng dễ tiếp cận. Việc chia sẻ kinh nghiệm tốt giữa các quốc gia sẽ xây dựng một cộng đồng giáo dục toàn cầu, nơi mọi người đều có thể phát triển.

Nghiên cứu đạo đức: Định hướng AI nhân văn

Chính sách này thúc đẩy đầu tư vào nghiên cứu AI, đặc biệt về đạo đức, từ khu vực công lẫn tư nhân. Các nhà nghiên cứu cần được đào tạo để tuân thủ nguyên tắc đạo đức, nhất là trong việc sử dụng dữ liệu. UNESCO khuyến khích doanh nghiệp chia sẻ dữ liệu cho cộng đồng khoa học, đặc biệt ở các nước thu nhập thấp, đồng thời đảm bảo nghiên cứu độc lập, liên ngành, từ STEM đến xã hội học, triết học, để đánh giá rủi ro và hoàn thiện AI.

Khoa học mở: Cảnh giác và trách nhiệm

AI mở ra cánh cửa mới cho nghiên cứu, nhưng UNESCO nhấn mạnh các nhà khoa học phải kiểm chứng kết quả kỹ lưỡng và cảnh giác với rủi ro. Họ cũng cần tham gia định hình chính sách và nâng cao nhận thức xã hội, đảm bảo AI phát triển dựa trên khoa học đáng tin cậy và mang lại giá trị thực sự.

Giáo dục và nghiên cứu: Nền tảng cho AI đạo đức

Chính sách giáo dục và nghiên cứu của UNESCO không chỉ trang bị kiến thức, mà còn xây dựng một thế hệ hiểu biết và có trách nhiệm với AI. Từ việc thu hẹp khoảng cách số, bảo vệ quyền con người, đến thúc đẩy nghiên cứu đạo đức, đây là bước đi để AI phục vụ nhân loại một cách công bằng và bền vững.

***

Trong bài tiếp theo, chúng ta sẽ khám phá các chính sách tiếp theo trong khuyến nghị của UNESCO. Đây là lúc AI không chỉ thông minh, mà còn mang giá trị con người.

11 lĩnh vực chính sách áp dụng Khuyến nghị về Đạo đức AI của UNESCO:

1. Đánh giá tác động đạo đức

2. Quản trị và quản lý đạo đức

3. Chính sách dữ liệu

4. Mở rộng và hợp tác quốc tế

5. Môi trường và hệ sinh thái

6. Giới tính

7. Văn hóa

8. Giáo dục và nghiên cứu

9. Truyền thông và thông tin

10. Kinh tế và lao động

11. Sức khỏe và phúc lợi xã hội

Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
(Ngày Nay) - Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, ngày 15/11, Bảo tàng - Thư viện Bà Rịa-Vũng Tàu (Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh) tổ chức khai mạc Không gian trưng bày chuyên đề “Khảo cổ học ven biển, hải đảo Thành phố Hồ Chí Minh - Những phát hiện mới giai đoạn 2020 -2025”.
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
(Ngày Nay) - Chiều 15/11, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế (thành phố Huế) cho biết, thành phố đã ban hành các quyết định triển khai ba chính sách giảm phí tham quan các điểm di tích thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế dành cho du khách sử dụng các tuyến giao thông du lịch mới, khách tham dự hội nghị, hội thảo, triển lãm (du lịch MICE) và khách sử dụng dịch vụ khám, chữa bệnh (du lịch y tế). Đây là các chính sách nhằm kích cầu du lịch của UBND thành phố Huế.
Nga tái khẳng định lập trường đàm phán về Ukraine
Nga tái khẳng định lập trường đàm phán về Ukraine
(Ngày Nay) - Ngày 15/11, Ngoại trưởng Sergei Lavrov khẳng định lập trường đàm phán của Moskva về Ukraine tiếp tục hướng tới các mục tiêu do Tổng thống Vladimir Putin đề ra hồi tháng 6/2024. Trong khi đó, phía Mỹ cho biết đang thúc đẩy đối thoại trực tiếp giữa Nga và các nước châu Âu về giải pháp cho cuộc xung đột.
Nghệ sĩ Đặng Văn Phúc chụp hình với một tiểu thương của khu chợ
“Chạm Đồng Xuân”: khám phá những “kho báu” nghệ thuật ẩn giấu trong lòng chợ
(Ngày Nay) - Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 từ 13-28/11/2026 , chương trình “Chạm Đồng Xuân”, với sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB), mang đến một hành trình trải nghiệm nghệ thuật độc đáo, nơi công chúng có thể tìm kiếm những “kho báu” sáng tạo ẩn mình giữa không gian giao thương tuổi đời hơn một thế kỷ.
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
(Ngày Nay) - Lễ trao giải Giải thưởng Truyền hình giải trí Châu Á lần thứ 31 - năm 2026 (31 st Asian Television Awards 2026 - ATA2026) diễn ra trong hai đêm 13 và 14/11/2026 tại Nhà hát Hòa Bình, TP.Hồ Chí Minh, quy tụ hơn 400 nghệ sĩ, nhà sản xuất, nhà làm phim và lãnh đạo các đài truyền hình châu Á và Việt Nam.
Các tác giả giao lưu, chia sẻ tâm huyết sáng tác sách tranh thiếu nhi tại chương trình “Gọi tên yêu thương, ươm mầm cảm xúc” vào sáng 14/11.
Các tác giả tìm cách giữ sức hút cho sách tranh thiếu nhi thời AI
(Ngày Nay) - Trước sự phát triển của AI và các hình thức đọc số, những người viết sách tranh thiếu nhi lựa chọn đầu tư vào câu chuyện, hình ảnh và cảm xúc; đồng thời đề cao vai trò đồng hành của cha mẹ để nuôi dưỡng thói quen đọc, giúp trẻ gắn bó với sách từ những năm đầu đời.