Virus hợp bào hô hấp là một loại virus thường chỉ gây ra các triệu chứng nhẹ như cảm lạnh thông thường. Tuy nhiên, loại virus này có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng ở trẻ nhỏ. Thông thường, mùa dịch RSV tại Mỹ bắt đầu vào mùa thu, đạt đỉnh điểm vào mùa đông và kết thúc vào mùa xuân. Dù thời hạn tiêm chủng tại hầu hết các bang thường kết thúc vào cuối tháng 3, nhưng năm nay gần như toàn bộ các khu vực này đã phải gia hạn các lịch tiêm đến hết tháng 4.
Hiện tại, số liệu liên bang tính đến tuần thứ ba của tháng 3 cho thấy tỷ lệ xét nghiệm dương tính với RSV là 7,5%, cao hơn đáng kể so với mức 5% cùng kỳ năm ngoái và vượt xa tỷ lệ của những năm trước đó.
"Năm nay, đỉnh điểm của dịch RSV xuất hiện muộn hơn dự kiến. Nhiều khu vực vẫn ghi nhận số ca cấp cứu và nhập viện kéo dài sang mùa xuân. Dựa trên dữ liệu thực tế về tình hình lây nhiễm, nhiều cơ quan y tế địa phương đang khuyến nghị các cơ sở y tế tiếp tục triển khai tiêm kháng thể đơn dòng cho trẻ trong suốt tháng 4", Tiến sĩ Susan Kansagra, Giám đốc Y tế của Hiệp hội Giới chức Y tế Tiểu bang và Lãnh thổ (ASTHO) cho biết.
"Đây là một khuyến nghị quan trọng dựa trên dữ liệu thực tế, bởi RSV là nguyên nhân hàng đầu khiến trẻ sơ sinh phải nhập viện. Việc sử dụng kháng thể đơn dòng có thể giúp giảm thiểu đáng kể rủi ro này", bà chia sẻ thêm.
Theo Trung tâm Dự phòng và Kiểm soát Bệnh tật (CDC) Mỹ, mỗi năm cứ 100 trẻ dưới 3 tháng tuổi thì có khoảng 2 đến 3 trẻ phải nhập viện do RSV. Riêng năm nay, đã có hàng chục nghìn trẻ nhỏ phải điều trị nội trú vì loại virus này.
Học viện Nhi khoa Mỹ khuyến nghị sử dụng kháng thể đơn dòng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, đồng thời tiêm vaccine cho phụ nữ trong thai kỳ nhằm ngăn ngừa lây nhiễm virus. Kháng thể đơn dòng cung cấp khả năng miễn dịch thụ động mạnh mẽ và hiệu quả. Một nghiên cứu của CDC vào năm ngoái cho thấy tỷ lệ nhập viện do RSV ở trẻ dưới 7 tháng tuổi trong mùa dịch 2024-2025 đã giảm đáng kể so với những năm trước, thời điểm phương pháp này chưa phổ biến.
Đây chỉ mới là mùa dịch thứ ba các bác sĩ triển khai kháng thể đơn dòng để đối phó với RSV. Tiến sĩ Michelle Fiscus, bác sĩ nhi khoa kiêm Giám đốc Y tế của Hiệp hội các Quản lý Tiêm chủng khẳng định đây thực sự là một bước ngoặt quan trọng thay đổi hoàn toàn cục diện y tế.
"Tôi đã chờ đợi suốt 30 năm để có thể ngăn chặn RSV ở trẻ nhỏ. Với tư cách là một bác sĩ và người làm y tế công cộng, chúng ta phải dồn toàn lực để giúp cộng đồng hiểu rằng việc bảo vệ mọi đứa trẻ khỏi RSV quan trọng như thế nào", bà chia sẻ.
Mặc dù năm nay CDC đã thực hiện cắt giảm số lượng vaccine trong lịch tiêm chủng định kỳ cho trẻ em Mỹ, tuy nhiên Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ khẳng định rằng khuyến nghị về RSV vẫn sẽ giữ nguyên. Theo đó, những trẻ sinh ra từ các bà mẹ chưa tiêm vaccine trong thai kỳ vẫn cần được tiêm một liều kháng thể đơn dòng.
Tuy nhiên, các cơ quan quản lý y tế Mỹ hiện cũng đang tiến hành một số cuộc điều tra liên quan đến các mũi tiêm RSV, mặc cho những dữ liệu thực tế đã chứng minh tính an toàn và hiệu quả vượt trội của chúng.
Những khu vực nào áp dụng gia hạn tiêm chủng?
Vào giữa tháng 3, CDC đã khuyến khích các bang chủ động đánh giá dữ liệu dịch bệnh RSV tại địa phương.
Hiệp hội các Quản lý Tiêm chủng đã phối hợp với 66 chương trình tiêm chủng do liên bang tài trợ (bao gồm các tiểu bang, vùng lãnh thổ, và các thành phố lớn) nhằm tìm hiểu cách họ ứng phó với sự lây lan của virus. Tính đến ngày 1/4, theo dữ liệu do hiệp hội thu thập, 48 khu vực đã kéo dài mùa tiêm chủng RSV của họ đến ít nhất ngày 30/4.
Việc gia hạn này cho phép các địa phương đặt mua thêm kháng thể dự phòng thông qua chương trình “Vaccines for Children” (tạm dịch: Vaccine cho trẻ em) của chính phủ trong vòng một tháng tới. Đồng thời, động thái này cũng khuyến khích các cơ sở y tế tiếp tục triển khai tiêm chủng khi mầm bệnh vẫn đang hoạt động mạnh.
"Chúng tôi hy vọng rằng việc kéo dài thời gian tiêm chủng sẽ giúp bảo vệ các bé khỏi nguy cơ nhập viện trong lúc dịch bệnh vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt", Tiến sĩ Tao Sheng Kwan-Gett, viên chức y tế tại bang Washington chia sẻ. Tại đây, dịch RSV bắt đầu bùng phát từ tháng 12/2025, muộn hơn một tháng so với các mùa dịch trước đó.
Các bang gồm Florida, Hawaii, và Oregon có tình trạng dịch RSV diễn ra quanh năm, và các dữ liệu dịch tễ học cho thấy việc kéo dài thời gian tiêm chủng là không cần thiết. Trong khi các bang Louisiana và Washington quyết định không gia hạn lịch tiêm chủng, bang Missouri và Virginia lựa chọn sẽ xem xét đơn hàng từ các cơ sở y tế theo từng trường hợp cụ thể.
Các chuyên gia vẫn chưa thể khẳng định chính xác lý do tại sao mùa dịch năm nay có chuyển biến bất thường. Tương tự như các loại virus khác, hiện tượng này có thể do nhiều yếu tố: môi trường, sinh học, hay hành vi con người. Ví dụ, thói quen đi khám của người dân có sự thay đổi, hoặc các kiểu khí hậu biến chuyển khiến mọi người sinh hoạt trong nhà nhiều hơn, nơi virus dễ dàng phát tán mạnh mẽ.
"Điều quan trọng nhất là các kế hoạch ứng phó với virus phải bám sát diễn biến thực tế của dịch bệnh, thay vì chỉ làm theo lịch trình có sẵn", Tiến sĩ Jennifer Nuzzo, nhà dịch tễ học kiêm Giám đốc Trung tâm Đại dịch tại Trường Y tế Công cộng Đại học Brown nhấn mạnh.
“Chính vì vậy, hệ thống giám sát thời gian thực để theo dõi mầm bệnh đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Chừng nào các số liệu cho thấy dịch bệnh vẫn còn lây lan, chúng ta phải luôn có sẵn kháng thể đơn dòng để bảo vệ con trẻ”, bà cho biết thêm.
Theo Tiến sĩ Fiscus, việc gia hạn thời gian tiêm chủng là điều chưa từng xảy ra trước đây, bởi hầu hết các loại virus khác không diễn ra theo mùa như RSV. Bà tin rằng việc kéo dài thêm một tháng dự phòng chắc chắn sẽ tạo ra sự khác biệt lớn cho sức khỏe cộng đồng.
“Mỗi ngày có khoảng 10000 trẻ sơ sinh chào đời, và chúng tôi đang nỗ lực hết sức để bảo vệ tất cả sinh linh. Nếu virus vẫn còn lây lan, việc gia hạn này sẽ giúp chúng ta chặn được hàng nghìn ca nhiễm và nhập viện không đáng có”, bà cho biết.
