Những ngôi nhà núp dưới mặt đất ở Iceland

(Ngày Nay) - Là một vùng đất rộng lớn, nhiều đập, mạch nước ngầm cùng nhiều ngọn núi lửa, Iceland không phải một mảnh đất dễ sống với con người. Vào thế kỷ 19, khi người Na Uy và người Anh tới đây, khí hậu khắc nghiệt cùng nguồn lực hạn chế khiến cho việc sinh sống trên mảnh đất này càng trở nên thách thức.
Những ngôi nhà Turf ở Iceland. (Nguồn: Planet)
Những ngôi nhà Turf ở Iceland. (Nguồn: Planet)

Tuy nhiên, những người Viking đã mang đến một giải pháp - những ngôi nhà Turf, một loại nhà được xây dựng dưới những vạt đất hoặc đắp cỏ lên trên mái nhằm bảo vệ những người dân Iceland khỏi những ngọn gió dữ, mưa và thậm chí là cả động đất. Dù ngày nay nhà Turf không còn nhiều ở Iceland, nhưng một đề cử của UNESCO năm 2011 đã khiến cả thế giới chú ý tới loại kiến trúc nhà độc đáo này.

"Các trang trại và nhà ở kiểu Turf từng hiện hữu ở mọi phần của Iceland và là phương thức xây nhà được bảo tồn qua nhiều thế hệ" - Hannes Larusson, nhà sáng lập Bảo tàng Nhà Turf ở Iceland, cho hay - "Đó là một trong những đóng góp về kiến trúc quan trọng nhất mà người dân phía Bắc đã làm cho thế giới".

Kiến trúc nhà Turf của Iceland có nguồn gốc từ kỹ thuật xây dựng có từ thời kỳ Đồ Sắt. Trên thực tế, người dân Roman từng sử dụng viên gạch Turf để xây dựng các pháo đài và tường phòng thủ.

Trên khắp Na Uy, quần đảo Faroe và nhiều phần ở Scotland, các ngôi nhà Turf cũng rất phổ biến. Trong khi ở các nước này, nhà Turf thường là dành cho tầng lớp nghèo, thì ở Iceland, ngay cả những người giàu có cũng xây dựng cho họ một ngôi nhà kiểu này.

Một trang trại Turf đặc trưng của người Iceland thường bao gồm từ 2-30 ngôi nhà được kết nối với nhau bởi các hành lang đắp bằng đất, một kiểu kiến trúc gọi là Baer - tức trang trại. Để khiến kiến trúc kiên cố hơn, phần sau của nhà Turf thường nằm trong một sườn đồi, trong khi phần trước là một phần mái nhô ra.

Các bức tường nhà Turf được xây dựng bằng đá xen kẽ các viên gạch Turf, trong khi một cấu trúc gỗ được thêm vào để gia cố thêm. Để làm ấm, các căn phòng bên trong thường nằm dưới bề mặt đất - khoảng nửa mét dưới mặt đất - nơi mà đất không thể bị đóng băng. Thường thì phòng chính trong nhà Turf sẽ được lát gỗ nhưng do ngày nay giá gỗ đắt nên phần lớn các gia đình bỏ qua khâu này.

Sống trong một căn nhà Turf được cho là mang lại trải nghiệm cực kỳ thú vị như được hòa mình vào thiên nhiên. Toàn bộ ngôi nhà được xây dựng hoàn toàn bằng các nguồn tự nhiên, với rêu và cỏ mọc trên mái. Bên trong trang trại Turf thường bao gồm một căn bếp nhỏ, phòng tắm, không gian chứa đồ, một khu nuôi động vật cũng như một phòng sinh hoạt chung của các gia đình.

Dù rằng các ngôi nhà Tù thường có chi phí bảo quản rất rẻ nhờ tường và mái nhà chỉ cần cắt xén cỏ và rêu thường xuyên, nhưng kiến trúc nhà này cần phải được xây lại sau một khoảng thời gian do mối mọt, các rễ cây chết hay do bị khô. Nếu có điều kiện, các chủ trang trại Turf có thể thuê một chuyên gia cắt tỉa tới để sửa sang lại ngôi nhà của họ.

Vào đầu thế kỷ 20, Iceland còn khoảng 100.000 ngôi nhà Turf như vậy. Ngày nay, chúng đã gần như bị phá hủy hết, do làn sóng hiện đại hóa ở Iceland diễn ra từ đầu thế kỷ.

"Con đường hiện đại hóa ở châu Âu sẽ mất khoảng 200-300 năm để thành hiện thực, nhưng chúng tôi đã nhảy cóc khoảng 20-30 năm" - ông Larusson cho hay - "Chúng tôi chuyển từ những ngôi nhà Turf sang nhà bình thường chỉ trong một bước nhảy".

Ông Larusson cũng là một trong những người cuối cùng ở Iceland từng sinh ra và lớn lên trong một ngôi nhà Turf.

"Tôi được nuôi dưỡng trong trang trại Turf và ở đó tới gần 10 năm đầu trong cuộc đời mình" - ông Larusson nói - "Ông tôi chưa từng muốn hiện đại hóa nó. Ông ấy vẫn giữ nguyên phương thức làm nông cổ điển, chưa từng dùng máy cày, vẫn sử dụng ngôi nhà cổ truyền cho tới khi ngừng làm nghề nông và gia đình tôi chuyển tới thủ đô Reykjavik".

Năm 1986, ông Larusson đã trở lại trang trại Turf của gia đình, có tên Austur-Medalholt. Trang trại này vẫn trụ vững dù ở trong tình trạng khá tồi tệ. Trong vòng 6 năm tới, ông dự định sẽ tháo dỡ từng ngôi nhà trong trang trại để phục hồi lại nguyên bản truyền thống. Dự án này cũng được Bảo tàng Nhà Turf hỗ trợ.

Trong những năm gần đây, nhận thấy sự tiện ích và thân thiện môi trường của những ngôi nhà Turf, rất nhiều kiến trúc sư có tiếng trên thế giới đã đến Iceland để học hỏi về kiến trúc cổ này, từ đó áp dụng cho các thiết kế nhà hiện đại trong tương lai. Họ cho rằng các ngôi nhà Turf được xây dựng kiên cố, tiết kiệm năng lượng và sử dụng toàn bộ các vật liệu sẵn có ở địa phương.

Gần đây nhất, công ty kiến trúc PKdm Arkitektar của Iceland đã hiện đại hóa mẫu nhà Turf nguyên bản, áp dụng để xây dựng 20 ngôi nhà gỗ để phục vụ du khách ở Tây Bắc nước này.

Giữ gìn quần thể trắc quý hiếm xuyên Tết
Giữ gìn quần thể trắc quý hiếm xuyên Tết
(Ngày Nay) - Ban Quản lý Rừng đặc dụng Đăk Uy (tỉnh Quảng Ngãi) quản lý 538,38 ha rừng đặc dụng, trong đó có loài cây đặc biệt quý hiếm và đang được bảo tồn, bảo vệ nghiêm ngặt. Đó là cây trắc, với số lượng cây qua kiểm đếm khoảng trên 1.000 cây. Trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Ban đã bố trí các cán bộ trực tại các lán bảo vệ rừng 24/24 giờ, đảm bảo không để xảy ra tình trạng vi phạm Luật Lâm nghiệp, đặc biệt đối với quần thể trắc quý hiếm.
Phong trào Olympic giúp nâng cao vị thế của Thể thao Việt Nam trên trường quốc tế
Phong trào Olympic giúp nâng cao vị thế của Thể thao Việt Nam trên trường quốc tế
(Ngày Nay) - 2025 là một năm đầy thử thách nhưng cũng chứng kiến sự nỗ lực vượt bậc của Thể thao Việt Nam. Trong bối cảnh triển khai Chiến lược phát triển thể dục thể thao đến năm 2030, tầm nhìn 2045, Thể thao Việt Nam sẽ không chỉ duy trì và phát triển phong trào mà còn nâng cao chất lượng, tiếp tục khẳng định vị thế trên trường quốc tế.
Tổng Bí thư Tô Lâm điện đàm với các Nghị sỹ Hoa Kỳ
Tổng Bí thư Tô Lâm điện đàm với các Nghị sỹ Hoa Kỳ
(Ngày Nay) - Ngày 18/2/2026 (giờ địa phương), trong thời gian tham dự cuộc họp khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza tại Washington D.C (Hoa Kỳ) theo lời mời của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, Chủ tịch Hội đồng Hòa bình về Gaza, Tổng Bí thư Tô Lâm đã điện đàm với Thượng nghị sỹ Steve Daines (Cộng hòa - bang Montana), thành viên Ủy ban Đối ngoại và Thượng nghị sỹ Bill Hagerty (Cộng hòa - bang Tennessee), thành viên Ủy ban Đối ngoại và Ủy ban Chuẩn chi, Thượng viện Hoa Kỳ.
Thái Lan nỗ lực khống chế ổ dịch đậu mùa khỉ tại trại giam
Thái Lan nỗ lực khống chế ổ dịch đậu mùa khỉ tại trại giam
(Ngày Nay) - Giới chức kiểm soát dịch bệnh và trại giam của Thái Lan đang nỗ lực khống chế một ổ dịch đậu mùa khỉ (mpox) tại trại giam Thonburi sau khi xác nhận có 2 trường hợp nhiễm bệnh ở những người tiếp xúc gần với một tù nhân vừa qua đời.
"Gan tí hon" 3D phục vụ kiểm nghiệm độc tính thực phẩm
"Gan tí hon" 3D phục vụ kiểm nghiệm độc tính thực phẩm
(Ngày Nay) - Một nhóm nhà khoa học thuộc Viện Nghiên cứu Quốc gia Pháp về nông nghiệp, thực phẩm và môi trường (Inrae) đã phát triển thành công mô hình “gan tí hon” 3D từ tế bào gan người, mở ra triển vọng giúp giảm đáng kể việc sử dụng động vật trong các thử nghiệm đánh giá độc tính hóa chất.
Xin chữ đầu năm lan tỏa giá trị "mùng 3 Tết thầy"
Xin chữ đầu năm lan tỏa giá trị "mùng 3 Tết thầy"
(Ngày Nay) - Trong dịp Tết cổ truyền, tục xin chữ đầu năm không chỉ gửi gắm ước vọng bình an, may mắn mà còn góp phần lan tỏa giá trị “tôn sư trọng đạo” qua truyền thống mùng 3 Tết thầy. Nét đẹp văn hóa ấy nhắc nhớ đạo lý hiếu học, tri ân người trao truyền tri thức, được gìn giữ và tiếp nối qua nhiều thế hệ.
Tổng Bí thư Tô Lâm đến Hoa Kỳ dự cuộc họp khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza
Tổng Bí thư Tô Lâm đến Hoa Kỳ dự cuộc họp khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza
(Ngày Nay) - Trưa 18/2 (theo giờ địa phương), chuyên cơ chở Tổng Bí thư Tô Lâm và đoàn đã tới sân bay quân sự Andrews (Hoa Kỳ), tham dự cuộc họp khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza, theo lời mời của Tổng thống Hợp chúng quốc Hoa Kỳ Donald Trump, Chủ tịch Sáng lập Hội đồng Hòa bình về Gaza từ ngày 18 - 20/2/2026.