Khuyến nghị về Đạo đức AI của UNESCO (Phần 6): Ba chính sách mở đường cho công bằng và bền vững

Lĩnh vực Chính sách 4: Mở rộng và hợp tác quốc tế - Thu hẹp khoảng cách toàn cầu

UNESCO kêu gọi các quốc gia và tập đoàn xuyên quốc gia đưa đạo đức AI lên bàn nghị sự quốc tế, từ các diễn đàn liên chính phủ đến hội nghị đa bên. Chính sách này nhấn mạnh việc sử dụng AI trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế, nông nghiệp hay môi trường phải tuân thủ các tiêu chuẩn đạo đức đã đề ra. Quan trọng hơn, UNESCO thúc đẩy hợp tác quốc tế để hỗ trợ các nước thu nhập thấp (LMICs), nước kém phát triển (LDCs), quốc gia không giáp biển (LLDCs) và quốc đảo nhỏ (SIDS) thông qua tài trợ, dữ liệu và cơ sở hạ tầng. Các mạng lưới nghiên cứu toàn cầu cũng được khuyến khích để tăng cường sự tham gia của các nhà khoa học từ các khu vực này, thu hẹp khoảng cách công nghệ giữa các quốc gia.

Lĩnh vực Chính sách 5: Môi trường và hệ sinh thái - AI xanh cho hành tinh

AI có thể là đồng minh của môi trường, nhưng cũng có thể gây hại nếu không được kiểm soát. UNESCO yêu cầu các quốc gia và doanh nghiệp đánh giá tác động môi trường của AI, từ dấu chân carbon, tiêu thụ năng lượng, đến khai thác nguyên liệu, và giảm thiểu tối đa những ảnh hưởng này. Chính sách này khuyến khích phát triển các giải pháp AI giúp dự đoán thiên tai, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, giảm ô nhiễm và thúc đẩy năng lượng bền vững, với sự tham gia của cộng đồng địa phương. Khi lựa chọn phương pháp AI, ưu tiên phải là các giải pháp tiết kiệm tài nguyên; nếu không chứng minh được lợi ích vượt trội, nguyên tắc phòng ngừa sẽ được áp dụng để bảo vệ môi trường.

Lĩnh vực Chính sách 6: Giới tính - AI vì bình đẳng giới

AI không được phép củng cố bất bình đẳng giới. UNESCO yêu cầu các quốc gia khai thác tiềm năng của AI để thúc đẩy bình đẳng, bảo vệ quyền của phụ nữ và trẻ em gái suốt vòng đời công nghệ này. Chính sách này đòi hỏi đầu tư vào giáo dục STEM cho nữ giới, xóa bỏ khoảng cách giới trong tiền lương, thành phần ban lãnh đạo và tiếp cận công nghệ. Các hệ thống AI phải được thiết kế để loại bỏ định kiến giới, ngăn chặn bạo lực mạng và khuyến khích tinh thần khởi nghiệp của phụ nữ. UNESCO cũng đề xuất phân bổ ngân sách công và tư cho các chương trình đa dạng giới, đồng thời xây dựng môi trường làm việc không quấy rối, với sự hỗ trợ từ các phương pháp tốt nhất trên toàn cầu.

***

Ba chính sách này – hợp tác quốc tế, bảo vệ môi trường và bình đẳng giới – là những trụ cột để UNESCO định hướng AI theo hướng toàn diện và bền vững. Chúng không chỉ giải quyết các vấn đề công nghệ, mà còn chạm đến cốt lõi của công bằng xã hội và trách nhiệm với hành tinh.

Trong bài tiếp theo, chúng ta sẽ tiếp tục khám phá các chính sách khác trong khuyến nghị của UNESCO, từ văn hóa đến giáo dục. Đây là lúc AI không chỉ là công cụ, mà là động lực cho một thế giới tốt đẹp hơn.