Nới trần LDR, từng bước chuyển sang Basel III
Thông tư 50/2026/TT-NHNN thay thế Thông tư 22/2019/TT-NHNN và có hiệu lực từ ngày 1/12/2026. Quy định mới điều chỉnh cách tính tỷ lệ LDR, đồng thời đặt lộ trình áp dụng các tỷ lệ thanh khoản theo Basel III.
Theo đó, giới hạn LDR được nâng lên 95%. Tuy nhiên, mức này không được áp dụng ngay cho tất cả ngân hàng. Trong giai đoạn chuyển tiếp, mức 85% theo quy định hiện hành vẫn được duy trì. Ngân hàng có thể áp dụng mức LDR mới khi chuyển sang đáp ứng các yêu cầu về tỷ lệ bao phủ thanh khoản (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR), hoặc đăng ký áp dụng sớm theo quy định.
Các yêu cầu mới về LCR và NSFR được thực hiện theo lộ trình. LCR bắt đầu từ mức 50% và tăng dần lên 100% vào năm 2033; việc áp dụng bắt buộc bắt đầu từ ngày 1/10/2028. Đối với NSFR, tỷ lệ tối thiểu lần lượt là 90%, 95% và 100% trong các năm 2028-2030.
Một thay đổi đáng chú ý khác là cách xác định LDR. Theo SSI Research, công thức mới chủ yếu tính dư nợ cho vay khách hàng ở mẫu số trên cơ sở vốn chủ sở hữu và nguồn vốn vay nước ngoài. Một số khoản như trái phiếu doanh nghiệp và các hình thức cấp tín dụng không phải cho vay được loại khỏi mẫu số, qua đó có thể giúp một số ngân hàng có thêm khoảng trống về mặt quy định để mở rộng tín dụng.
Nhiều ngân hàng được hưởng lợi
 |
| Lộ trình Basel III cho các ngân hàng Việt Nam. |
SSI Research cho rằng việc nâng giới hạn LDR có thể tạo thêm không gian để các ngân hàng mở rộng tín dụng, đặc biệt đối với những ngân hàng có nền tảng huy động vốn tốt, tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao và khả năng kiểm soát chi phí vốn.
Dựa trên số liệu cuối năm 2025, phần lớn các ngân hàng trong phạm vi theo dõi của SSI Research có LDR dưới 90%. Do đó, khoảng cách tới ngưỡng 95% nhìn chung lớn hơn đáng kể so với khoảng cách tới ngưỡng 85% hiện hành.
Nhóm được SSI Research đánh giá có khả năng hưởng lợi đáng kể nếu áp dụng sớm gồm TCB, MBB, VPB, VCB, BID và MSB.
Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi sẽ khác nhau giữa các ngân hàng. Với VPB, ngân hàng vẫn được hưởng lợi từ quy định mới nhưng mức độ thấp hơn so với dự thảo trước đây do vốn chủ sở hữu và nguồn vốn vay nước ngoài được đưa vào mẫu số khi tính LDR.
OCB là trường hợp đáng chú ý. Theo SSI Research, LDR theo cách tính mới của ngân hàng này tiến gần 95%, trong khi theo công thức cũ tỷ lệ này thấp hơn đáng kể. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc một lượng lớn trái phiếu chất lượng cao được tính trong LDR truyền thống nhưng không còn nằm trong mẫu số theo công thức mới.
Điều này cho thấy tác động của Thông tư 50 phụ thuộc khá lớn vào cơ cấu tài sản, nguồn vốn và chiến lược huy động của từng ngân hàng, thay vì đơn thuần phụ thuộc vào việc trần LDR được nâng từ 85% lên 95%.
SSI Research đánh giá Thông tư 50 về bản chất là một bước nới lỏng tỷ lệ an toàn, qua đó tạo thêm không gian cho các ngân hàng sử dụng nguồn vốn hiệu quả hơn, thay vì trực tiếp bổ sung thanh khoản cho hệ thống.
Nói cách khác, việc LDR được nâng lên 95% không đồng nghĩa ngân hàng lập tức có thêm tiền để cho vay. Khả năng mở rộng tín dụng trên thực tế vẫn phụ thuộc vào năng lực huy động tiền gửi, nguồn vốn trên thị trường và chất lượng tài sản của từng ngân hàng.
Trong khi đó, khoảng cách giữa tín dụng và tiền gửi vẫn là vấn đề cần lưu ý. Nếu tín dụng tăng nhanh hơn huy động, ngân hàng có thể phải tìm kiếm các nguồn vốn thay thế, đồng thời đối mặt với áp lực chi phí vốn và biên lãi ròng (NIM).
Một điểm khác cũng cần lưu ý là Thông tư 50 mở rộng phạm vi các khoản mục được tính khi xác định giới hạn cấp tín dụng đối với một khách hàng hoặc nhóm khách hàng có liên quan. Các hạn mức chưa sử dụng, bảo lãnh, thư tín dụng ngoài bảng cân đối, đầu tư trái phiếu doanh nghiệp và một số giao dịch khác cũng được tính đến. Điều này có thể khiến dư địa tín dụng thực tế của một số ngân hàng không hoàn toàn tương ứng với khoảng trống được tạo ra từ việc nâng trần LDR.
Vì vậy, tác động tích cực của Thông tư 50 nhiều khả năng sẽ thể hiện rõ hơn ở những ngân hàng có nền tảng huy động vốn tốt, CASA cao, thanh khoản ổn định và khả năng đáp ứng sớm các chuẩn Basel III.
SSI Research cho rằng trong giai đoạn 2026-2028, bài toán quan trọng đối với hệ thống ngân hàng không chỉ là nới giới hạn tín dụng mà còn nằm ở việc phát triển các kênh huy động vốn ngoài tiền gửi, đặc biệt là nguồn vốn trung và dài hạn.
