Từ giữ gìn thuần phong mỹ tục đến khẳng định hệ giá trị con người TPHCM

Giá trị cốt lõi cần hướng tới

Theo Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM Đinh Thị Thanh Thủy, TPHCM là đô thị đặc biệt, trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục lớn của cả nước, nơi hội tụ và giao thoa của nhiều dòng chảy văn hóa. Sự đa dạng này vừa là lợi thế, vừa đặt yêu cầu cấp thiết trong việc: giữ gìn thuần phong mỹ tục, bảo tồn các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc; hình thành hệ giá trị con người phù hợp với đặc trưng đô thị hiện đại; ứng phó với những tác động tiêu cực từ mặt trái của kinh tế thị trường và toàn cầu hóa.

Trong bối cảnh đó, việc chuyển từ “giữ gìn” sang “khẳng định” hệ giá trị con người TPHCM mang ý nghĩa chiến lược. Không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn những giá trị cốt lõi, TPHCM cần chủ động xây dựng một hệ giá trị hiện đại, phù hợp với đặc trưng đô thị lớn – những phẩm chất tiêu biểu cần được bồi đắp để hình thành con người TPHCM hôm nay.

Ông Nguyễn Quang Phi, Ủy viên Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật TPHCM, đề cập đến "khoảng trống" trong giáo dục gia đình hiện nay.

Nguyên Phó bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TPHCM Phạm Phương Thảo cho rằng, qua thời gian – từ hành trình mở cõi, đi qua các cuộc chiến tranh, thời kỳ bao cấp cho đến giai đoạn phát triển hiện đại, phẩm chất con người TPHCM có thể được đúc kết thành các đặc trưng: “tính mở - thoáng, bao dung và nghĩa tình; tính tiên phong, năng động và sáng tạo; tính kiên cường, hào hùng và văn hóa đấu tranh độc đáo”.

Trong đó, tính mở - thoáng, bao dung và nghĩa tình thể hiện đậm nét trong việc tiếp nhận các luồng nhập cư, sẵn sàng đón nhận những tư tưởng tiến bộ, văn hóa mới một cách tự nhiên, không định kiến, không hình thức hay cầu kỳ. Cùng tính tiên phong, năng động và sáng tạo đã giúp người dân vùng đất này không chịu chùn bước hay gò bó trước khó khăn, thể hiện rõ nhất qua tinh thần “xé rào bung ra”, “tự cứu mình trước khi trời cứu” trong thời kỳ bao cấp và luôn đi trước, làm trước ở nhiều lĩnh vực cho đến nay… Tất cả tạo nền tảng mang lại sức sống lâu dài cho thành phố với sự đa dạng về văn hóa, sự đoàn kết, gắn bó cùng nhau nơi “đất lành chim đậu”.

Toàn cảnh tọa đàm "Từ giữ gìn thuần phong mỹ tục đến khẳng định hệ giá trị con người TPHCM".

Tuy nhiên, bà Phạm Phương Thảo cũng nhắc nhở những hạn chế cần khắc phục, như: lối sống thực dụng, chạy theo lợi ích trước mắt do tác động của kinh tế thị trường; việc ứng xử văn hóa lệch chuẩn trong giao tiếp đời thường và không gian mạng; thói quen, thói xấu cũ (ăn uống thiếu lành mạnh, nhậu nhẹt, ô nhiễm tiếng ồn…)…

Củng cố “kiềng 3 chân” gia đình - nhà trường - xã hội

NSƯT Hạnh Thúy cho rằng, gia đình và nhà trường là 2 viên gạch đầu tiên để vun đắp, hình thành nhân cách một con người. Ở đó, mọi sự giáo dục diễn ra một cách tự nhiên, không hề áp đặt mà người ta có thể tiếp nhận một cách ngọt ngào nhất để hình thành bản tính, căn cơ về nhân cách con người rõ ràng nhất.

Phó trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM Lê Văn Minh phát biểu tổng kết.

“Rất cần các nhà nghiên cứu, nhà khoa học đưa ra thật rõ hệ giá trị này là gì, đưa ra những bài học thật rõ, thật khoa học, thật hiệu quả để các thầy cô dạy dỗ các con. Cũng như đưa ra những nếp sống noi gương lành mạnh từ trong gia đình đến nhà trường để các con tiếp nhận. Cha mẹ noi gương, ông bà noi gương, khi gia đình là một hệ thống, một tế bào hoàn hảo của xã hội thì chúng ta sẽ có được những đứa trẻ hoàn hảo. Gia đình - nhà trường - xã hội là 3 chân kiềng không thể tách rời trong hình thành nhân cách con người. Khi đảm bảo 3 chân kiềng này thì chúng ta sẽ dễ dàng có một thế hệ kế thừa tiếp nối và phát triển hệ giá trị bền vững cho con người TPHCM” – NSƯT Hạnh Thúy bày tỏ sự tin tưởng.

TS. Bùi Trần Quỳnh Ngọc, Phó Hiệu trưởng trường đại học Sư phạm TPHCM, cho rằng, việc xây dựng hệ giá trị con người TPHCM cần đặt ở vị trí trung tâm để xây dựng TPHCM. Đó không phải là nhiệm vụ “bên cạnh” phát triển kinh tế - xã hội mà phải được coi là nguồn lực bên trong, là sức mạnh nội sinh quyết định sự phát triển bền vững của thành phố.

Gần 200 đại biểu là lãnh đạo, các nhà quản lý, nhà khoa học, nghiên cứu, giáo dục, văn nghệ sĩ, sinh viên... tham dự tọa đàm.

Trước thách thức giới trẻ dễ lúng túng trong nhận thức, lựa chọn giá trị và hành vi khi tiếp nhận thông tin đa chiều từ nhiều môi trường, đặc biệt là không gian số, TS Quỳnh Ngọc cho rằng, cần giúp người trẻ không chỉ “hiểu” mà thực sự “sống” trong hệ giá trị chuẩn mực. “Cần tạo sự kết nối chặt chẽ, đồng bộ giữa gia đình - nhà trường - xã hội - không gian số. Những bài học từ nhà trường cần được củng cố trong gia đình và lan tỏa mạnh mẽ ra ngoài xã hội, tạo thành một hệ sinh thái giáo dục đồng bộ. Đặc biệt, người trẻ không chỉ là “đối tượng thụ hưởng” giáo dục mà chính là chủ thể tham gia xây dựng và lan tỏa hệ giá trị. Với bản lĩnh và tư duy mới, họ hiểu rõ cách đề xuất và thực hành các giá trị phù hợp nhất với thế hệ của mình…” – TS Bùi Trần Quỳnh Ngọc phát biểu.

NSƯT Hạnh Thúy khẳng định vai trò "kiềng 3 chân" gia đình - nhà trường - xã hội trong bồi dưỡng một con người.

Ông Nguyễn Quang Phi, Ủy viên Hộ đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật TPHCM, đặt vấn đề về sự xuất hiện của “khoảng trống” chi phối vai trò giữ gìn giá trị thuần phong mỹ tục, giáo dục truyền thống, văn hóa, đạo đức của gia đình ở TPHCM. Đặc biệt, sau khi sáp nhập các đơn vị hành chính thì không chỉ có những “khoảng trống” trong điều kiện hưởng thụ vật chất và tinh thần của những gia đình ở các khu công nghiệp, xóm trọ nghèo mà trong gia đình một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức từ Bà Rịa - Vũng Tàu hoặc Bình Dương về làm việc ở TPHCM cũng đã xuất hiện “khoảng trống”. “Một số cán bộ, công chức sáng sớm ra khỏi nhà, tối muộn mới về tới hoặc đầu tuần đi, cuối tuần về. Trong hoàn cảnh và điều kiện làm việc đó, thời gian bên gia đình eo hẹp, thật khó lòng nuôi dưỡng, giáo dục con cái chu đáo như mong đợi…” – ông Nguyễn Quang Phi nói.

Ông Nguyễn Quang Phi cho rằng, TPHCM cần một cuộc tổng điều tra chuyên sâu về gia đình để có các dữ liệu – tỷ lệ gia đình hiện đại (2 thế hệ), tỷ lệ gia đình truyền thống (trên 2 thế hệ), tỷ lệ gia đình không toàn vẹn (cha mẹ đơn thân), tỷ lệ gia đình phải ở trọ… – nhằm giải quyết những thách thức về “khoảng trống” trong gia đình đang đặt ra hiện nay, xây dựng được mô hình gia đình phù hợp theo xu hướng biến động mới.

TS. Bùi Trần Quỳnh Ngọc, Phó Hiệu trưởng trường đại học Sư phạm TPHCM, nói về vai trò của lực lượng trẻ làm công tác sư phạm trong việc xây dựng hệ giá trị con người TPHCM.

Phát biểu tổng kết tọa đàm, Phó trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM Lê Văn Minh, nhận định, tọa đàm đã nhận được nhiều ý kiến đề xuất và thống nhất cao về những giá trị cốt lõi cần hướng tới, như là: yêu nước, nhân ái, nghĩa tình; trung thực, trách nhiệm, kỷ cương; năng động, sáng tạo, dám nghĩ dám làm; hội nhập, văn minh, hiện đại. Đây là những phẩm vừa kế thừa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, vừa thể hiện tinh thần tiên phong của một đô thị lớn.

Ông Lê Văn Minh khẳng định, từ giữ gìn thuần phong mỹ tục đến khẳng định hệ giá trị con người TPHCM là một quá trình liên tục, mang tính kế thừa và phát triển. Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM tiếp nhận kết quả bước đầu của tọa đàm để tiếp tục nghiên cứu rộng, phân tích sâu, đúc kết có hệ thống thành hệ giá trị con người TPHCM.