(Ngày Nay) - Trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và hội nhập quốc tế đang định hình lại môi trường kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp ngày càng trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần tạo dựng bản sắc, củng cố niềm tin và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Ngày 13/10, tại Hà Nội, Diễn đàn Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam 2026 với chủ đề “Văn hóa doanh nghiệp – Nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững” diễn ra trong khuôn khổ kỷ niệm 22 năm Ngày Doanh nhân Việt Nam, hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 và kỷ niệm 70 năm thành lập Báo Văn hóa. Diễn đàn do Báo Văn hóa phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME) tổ chức, dưới sự chỉ đạo của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Với sự tham gia của các nhà quản lý, chuyên gia, nhà nghiên cứu và đại diện cộng đồng doanh nghiệp, diễn đàn tập trung thảo luận về vai trò của văn hóa trong chiến lược phát triển, mối quan hệ giữa văn hóa doanh nghiệp với chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh trong bối cảnh mới.
Văn hóa quyết định sức bền của doanh nghiệp
Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Nguyễn Huy Dũng, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhấn mạnh vai trò của văn hóa đối với sự phát triển nhanh và bền vững của doanh nghiệp cũng như đất nước. Ông dẫn lại thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc triển khai Nghị quyết số 79 và Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị: “Nếu kinh tế quyết định năng lực đi nhanh thì văn hóa quyết định khả năng đi xa”.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng, trong kỷ nguyên phát triển mới, doanh nghiệp Việt Nam cần giải quyết đồng thời hai yêu cầu: giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trên nền tảng công nghệ, trí tuệ nhân tạo. Đây không phải hai mục tiêu đối lập, mà cần được kết hợp để tạo ra sức mạnh nội sinh, giúp doanh nghiệp thích ứng với biến động và phát triển bền vững.
Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng
Để thúc đẩy các lĩnh vực công nghiệp văn hóa, kinh tế thể thao và kinh tế du lịch, Thứ trưởng cho biết ngành văn hóa đang tập trung vào ba nhiệm vụ trọng tâm: hoàn thiện thể chế, tăng cường nguồn lực đầu tư và mở rộng kết nối với cộng đồng doanh nghiệp. Trong đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã trình Quốc hội dự án luật về phát triển công nghiệp văn hóa; chủ trương dành tối thiểu 2% tổng ngân sách nhà nước cho văn hóa từ năm 2026 được xác định là định hướng quan trọng về nguồn lực. Ngày 12/10/2026, Bộ cũng ra mắt Mạng lưới phát triển công nghiệp văn hóa, công bố các bài toán lớn của ngành và kêu gọi doanh nghiệp tham gia giải quyết bằng những sản phẩm, kết quả có thể đo lường.
Từ góc độ quản trị, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh tám nội dung cốt lõi trong xây dựng văn hóa doanh nghiệp. Trước hết là đề cao tính liêm chính, thượng tôn pháp luật và giữ chữ tín; lấy giá trị thực mang lại cho khách hàng làm căn cứ hành động, duy trì sự tận tâm cả sau khi sản phẩm đã được bán và thanh toán.
Cùng với đó, doanh nghiệp cần tôn trọng con người, trọng dụng nhân tài, tạo điều kiện phát triển năng lực; khuyến khích đổi mới sáng tạo, học tập liên tục và thích ứng nhanh; chủ động sử dụng dữ liệu, tiên phong ứng dụng AI có trách nhiệm. Vai trò nêu gương của người đứng đầu cũng đặc biệt quan trọng, thể hiện qua việc giữ lời hứa, thực hiện trách nhiệm và sẵn sàng tiếp nhận phản biện.
Hai yêu cầu còn lại là gìn giữ bản sắc văn hóa Việt Nam, tiếp thu tinh hoa nhân loại và tự tin hội nhập quốc tế; đồng thời gắn khát vọng phát triển của doanh nghiệp với trách nhiệm lâu dài đối với đất nước, cộng đồng, kết nối sứ mệnh doanh nghiệp với sứ mệnh quốc gia, dân tộc.
Những định hướng này cho thấy văn hóa doanh nghiệp không thể chỉ dừng ở các khẩu hiệu hay bộ quy tắc được công bố trong nội bộ. Giá trị văn hóa chỉ thực sự có ý nghĩa khi được phản ánh trong quyết định quản trị, chất lượng sản phẩm, cách ứng xử với khách hàng và người lao động, cũng như trách nhiệm của doanh nghiệp đối với xã hội.
Từ giá trị cốt lõi đến năng lực cạnh tranh
Phát biểu đề dẫn tại diễn đàn, ông Nguyễn Anh Vũ, Tổng Biên tập Báo Văn hóa cho rằng, lợi thế khó sao chép của một tổ chức không chỉ nằm ở vốn, công nghệ hay mô hình kinh doanh, mà còn ở cách tư duy, cách con người phối hợp làm việc, phương thức lãnh đạo ra quyết định và cách doanh nghiệp ứng xử với khách hàng, người lao động, đối tác và xã hội.
Tổng Biên tập Báo Văn hóa Nguyễn Anh Vũ phát biểu đề dẫn tại diễn đàn
Trong bối cảnh dữ liệu, AI, tự động hóa và các nền tảng quản trị mới ngày càng phổ biến, công nghệ có thể giúp doanh nghiệp nâng cao tốc độ xử lý công việc, nhưng không tự động tạo ra sự chuyển đổi thực chất. Đằng sau chuyển đổi số phải là sự thay đổi về văn hóa, từ tinh thần học hỏi, chia sẻ, hợp tác đến khả năng thử nghiệm, tiếp nhận phản biện và khuyến khích sáng tạo trong khuôn khổ trách nhiệm.
Theo ông Nguyễn Anh Vũ, con người cần được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình phát triển. Người lao động ngày nay không chỉ quan tâm đến thu nhập mà còn chú trọng cơ hội phát triển, sự công bằng, môi trường làm việc, cách ứng xử của lãnh đạo, khả năng được lắng nghe và ý nghĩa của công việc.
Đặc biệt, sự tham gia ngày càng đông của các thế hệ lao động trẻ đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản trị. Mệnh lệnh hành chính có thể tạo ra sự tuân thủ nhưng khó khơi dậy sáng tạo; áp lực có thể mang lại kết quả trước mắt nhưng chưa chắc tạo được sự gắn bó lâu dài.
“Doanh nghiệp vì vậy phải giải một bài toán khó vừa bảo đảm kỷ luật và hiệu suất, vừa xây dựng được môi trường nhân văn; vừa có hệ giá trị chung, vừa tôn trọng khác biệt; vừa quản trị con người, vừa tạo điều kiện để con người trở thành chủ thể kiến tạo văn hóa”, ông Nguyễn Anh Vũ nhấn mạnh.
Thực tế cho thấy, khoảng cách giữa nhận thức và thực hành vẫn là thách thức đối với nhiều doanh nghiệp. Nghiên cứu do Viện Phát triển doanh nghiệp thuộc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Blue C công bố cuối năm 2025, khảo sát khoảng 505 doanh nghiệp, ghi nhận điểm trung bình về mức độ trưởng thành trong thực thi văn hóa doanh nghiệp đạt 43,84 điểm, tương đương cấp độ 4 trên thang sáu cấp, tăng 4,12 điểm so với năm 2024.
Tuy nhiên, chỉ 48,51% doanh nghiệp được khảo sát đạt cấp độ trưởng thành từ mức 4 trở lên; tỷ lệ đạt hai cấp độ cao nhất là 27,9%. Những con số này cho thấy văn hóa doanh nghiệp đã nhận được sự quan tâm ngày càng lớn, nhưng việc chuyển các giá trị cốt lõi thành hành vi thường ngày và nền tảng quản trị vẫn cần thêm những giải pháp thực chất.
Khi văn hóa được thể hiện nhất quán trong cách tổ chức công việc, phân bổ nguồn lực, giải quyết bất đồng và chịu trách nhiệm với khách hàng, doanh nghiệp có thể củng cố niềm tin nội bộ, nâng cao hiệu quả phối hợp và tạo dựng uy tín trên thị trường. Đây cũng là cơ sở để hình thành lợi thế cạnh tranh dài hạn, khó bị sao chép chỉ bằng việc đầu tư công nghệ hay thay đổi mô hình kinh doanh.
Đưa văn hóa đổi mới vào thực tiễn quản trị
Từ góc độ chính sách và đổi mới công nghệ, TS. Chử Đức Hoàng, Chánh Văn phòng Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng, để văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, doanh nghiệp cần chuyển tinh thần sáng tạo thành những quyết định có thể thực hiện và đánh giá. Điều đó đòi hỏi tạo cơ hội để người lao động đề xuất ý tưởng, dành nguồn lực cho thử nghiệm, học hỏi từ kết quả và duy trì trách nhiệm với khách hàng, người lao động.
Theo TS. Chử Đức Hoàng, văn hóa đổi mới cần được nhìn nhận qua năm thành tố: cam kết của lãnh đạo; khả năng học hỏi và đề xuất của con người; quy trình quản trị; thử nghiệm có trách nhiệm; và kết nối mở với đối tác.
Trong kỷ nguyên AI, yêu cầu về trách nhiệm càng cần được đặt lên hàng đầu. Trước khi đưa một công cụ mới vào sử dụng, doanh nghiệp cần xác định rõ đối tượng được đào tạo, cơ chế kiểm tra kết quả, phạm vi dữ liệu được phép sử dụng và trách nhiệm khi phát sinh sai sót.
“Đổi mới có trách nhiệm phải bảo vệ quyền lợi khách hàng, tôn trọng người lao động và không đánh đổi niềm tin lấy tốc độ”, TS. Chử Đức Hoàng nhấn mạnh.
Từ góc nhìn này, năng lực cạnh tranh không nên được đánh giá bằng số lượng công nghệ doanh nghiệp đầu tư, mà bằng giá trị thực mà sản phẩm, dịch vụ mang lại cho khách hàng. Thương hiệu cũng không chỉ là hình ảnh truyền thông, mà phải được chứng minh qua chất lượng và cách doanh nghiệp thực hiện những cam kết của mình.
Cùng quan điểm, ông Hồ Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam đề xuất bốn cơ chế chuyển hóa văn hóa thành năng lực cạnh tranh. Trong đó, doanh nghiệp cần giảm chi phí phát sinh từ sự thiếu tin cậy thông qua cam kết rõ ràng, thông tin trung thực và trách nhiệm khi xảy ra sai sót; nâng cao chất lượng phối hợp bằng việc phân định trách nhiệm, báo cáo vấn đề sớm và đánh giá theo kết quả chung.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần tăng cường năng lực học hỏi, tiếp nhận phản biện, cho phép thử nghiệm có giới hạn và rút kinh nghiệm để sửa sai nhanh hơn. Việc tạo ra khác biệt có giá trị cũng cần gắn với bản sắc, được thể hiện trong thiết kế, sản phẩm và dịch vụ, đồng thời bảo đảm chất lượng để khách hàng có thể nhận diện và tin tưởng.
Các ý kiến tại diễn đàn cho thấy xây dựng văn hóa doanh nghiệp không phải nhiệm vụ riêng của bộ phận nhân sự hay truyền thông nội bộ, mà cần được triển khai xuyên suốt trong chiến lược quản trị. Vai trò của người lãnh đạo là tạo ra môi trường để những giá trị được thống nhất, thực hành và đánh giá; vai trò của người lao động là chủ động tham gia, đóng góp và cùng chịu trách nhiệm về kết quả chung.
(Ngày Nay) - Đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) giữa ASEAN và Trung Quốc tiếp tục được thúc đẩy trong năm 2026. Với Việt Nam, vấn đề không chỉ là khi nào văn kiện được ký kết, mà còn là các điều khoản sẽ tác động như thế nào đến quyền trên biển, hoạt động kinh tế và khả năng hợp tác với các đối tác quốc tế. COC chỉ thực sự có giá trị khi góp phần quản lý căng thẳng mà không làm suy giảm những quyền hợp pháp được bảo đảm theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS).
(Ngày Nay) - Văn phòng Trung ương Đảng vừa ban hành Thông báo ý kiến chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm làm việc với Đảng ủy Chính phủ, Đảng ủy Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về phát triển thể dục, thể thao trong giai đoạn mới (Thông báo số 194-TB/VPTW, ngày 12/10/2026)
(Ngày Nay) - Ngày 13/10, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo kinh tế toàn cầu tăng trưởng 3,1% trong năm 2026, nhỉnh hơn mức 3% đưa ra hồi tháng 7/2026, nhờ hoạt động đầu tư mạnh vào trí tuệ nhân tạo (AI) bù đắp tác động từ cú sốc năng lượng do xung đột tại Trung Đông. Tuy nhiên, định chế tài chính này cảnh báo rủi ro suy giảm tăng trưởng đang gia tăng, trong khi nhiều quốc gia ngày càng dễ tổn thương trước gánh nặng nợ lớn.
(Ngày Nay) - Hoạt động địa chất tại Indonesia tiếp tục diễn biến phức tạp trong những ngày đầu tháng 10/2026, với nhiều núi lửa ghi nhận các đợt phun trào và một số trận động đất có độ lớn từ 5 trở lên.
(Ngày Nay) - Quốc vụ khanh phụ trách trí tuệ nhân tạo (AI) của Anh Kanishka Narayan ngày 12/10 cảnh báo một cuộc tấn công mạng do tác nhân AI thực hiện, tương tự vụ xâm nhập hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn dân Medicare của Australia hồi tháng 6, “có nguy cơ xảy ra, nếu không muốn nói là không thể tránh khỏi” tại Anh. Theo ông, hệ thống phòng vệ mạng của Chính phủ Anh có thể bị vượt qua.
(Ngày Nay) - Tối 12/10, tại Trường Đại học Kiến trúc TPHCM (phường Xuân Hòa), Triển lãm MPOINT 2026 với chủ đề “Điểm chạm con người - Di sản tương lai” (Human Touch - Legacy of Tomorrow) chính thức khai mạc với sự tham gia của đông đảo nhà thiết kế, nhà sư phạm, sinh viên và người yêu thích lĩnh vực thiết kế.
(Ngày Nay) - Trung Quốc mới đây đã công bố một mô hình lớn đa phương thức thế hệ mới ứng dụng trong bệnh lý học ung thư phổi, có khả năng dự đoán các gene đích với độ chính xác lên tới 90%, đồng thời mở ra triển vọng rút ngắn thời gian sàng lọc và giảm chi phí xét nghiệm gene.
(Ngày Nay) - Trong các ngày từ 7-10/10, tại trụ sở Liên hợp quốc (LHQ) ở New York (Mỹ), Ủy ban Pháp lý (Ủy ban 6) của Đại hội đồng LHQ khóa 81 tổ chức thảo luận đề mục “Pháp quyền ở cấp độ quốc gia và quốc tế” thu hút sự tham gia, phát biểu của hầu hết các quốc gia thành viên và quan sát viên.
