Xót xa di tích Quốc gia 400 tuổi có nguy cơ thành phế tích

Tọa lạc tại thôn Phú Hào, xã Thọ Phú (Triệu Sơn) trên khoảnh đất gần 10 ha, cụm di tích lăng mộ và bia Thái Tể Lê Thì Hiến – danh tướng thời vua Lê Thần Tông đang bị bào mòn bởi thời gian và sự khắc nghiệt của thiên nhiên. 
Khung cảnh hiệ tại của khu di tích.
Khung cảnh hiệ tại của khu di tích.

Xứ Thanh vốn được mệnh danh là vùng đất “ địa linh nhân kiệt”, “vùng đất đế vương”, nơi đây luôn sản sinh nhiều bậc anh hùng, tuấn kiệt, làm rạng danh non sơn, gấm vóc. Danh tướng Lê Thì Hiến, thời vua Lê Thần Tông cũng là một trong số bậc hào kiệt đó.

Ông sinh năm Canh Tuất (1610) đời vua Lê Kính Tông, họ Lê, húy Thì Hiến, tự Phúc Khiêm, người làng Phú Hào, huyện Lôi Dương ( nay là xã Thọ Phú, huyện Triệu Sơn, Thanh Hóa). 

Theo “Văn tài võ lược xứ Thanh”, từ nhỏ ông nổi tiếng thông minh, trác tuyệt, học thông kinh sử, lớn lên làu làu binh thư thao thược, văn võ toàn tài, được sử dìu dắt của người anh trai làm Đô đốc đồng tri Đinh Quận công, Lê Thì Hiến trưởng thành nhanh chóng.

Trong sự nghiệp binh đao, ông luôn là vị tướng có tài thao lược, đánh đông dẹp bắc đều thắng, suốt cuộc đời việc quân binh không sai sót, quân lệnh như sơn, khiến kẻ thù “ kinh hồn bạt vía”. Ông được triều nhà Lê phong tặng nhiều chức vụ quan trọng, cao quý: Đô đốc Đồng Tri, tước Hào Quận Công, Hữu Đô đốc...

Năm Kỷ Hợi 1659, ông được phong Thiếu bảo, trấn thủ Nghệ An, Sơn Tây, Tuyên Quang. Năm Giap Dần 1674 được thăng Thái phó. Ông mất năm Ất Mão (1675), hưởng thọ 66 tuổi, được tặng Thái tể thụy là Nghiêm Trí.

Hào Quận công Lê Thì Hiến con cháu đông đúc, công trạng khắp thế gian, làm rạng rỡ đời trước, nêu gương sáng đời sau, con cháu đời đời phúc lộc dồi dào.

Xót xa di tích Quốc gia 400 tuổi có nguy cơ thành phế tích ảnh 1

Bia tưởng nhớ công trạng của võ tướng Lê Thì Hải, con nuôi Thái tể Lê Thì Hiến, thôn 2, xã Thọ Phú, huyện Triệu Sơn.

Tưởng nhớ công lao của vị tướng quân hết lòng vì dân, vì nước, vua cho xây dựng văn bia, lăng mộ, nhân dân đời đời hương khói…

Ông Chu Kim Tưởng, cán bộ văn hóa xã Thọ Phú, cho biết quần thể di tích bia, lăng mộ Thái Tể Lê Thì Hiến rộng gần 10 ha, xung quang bao bọc bởi dòng sông nhà Lê, phía trước là cánh đồng xanh ngát, khuôn viên phủ bởi hàng cây cổ thụ lâu đời tỏ bóng mát quanh năm. Di tích được xây dựng dưới thời vua Lê Thần Tông, nhằm tưởng nhớ công trạng, khí tiết của ông.

Trải qua bao biến cố thăng trầm của lịch sử, chiến tranh, thời gian, khu di tích gần như bị phá hủy hoàn toàn, trước đây di tích có 18 pho tượng được làm bằng đá khối, đường nét hoa văn chạm khắc tinh xảo, voi đá, ngựa đá ngồi chầu, bia đá… Nay chỉ còn một đôi voi phục, một đôi tuấn mã, hương án, văn bia, sập ngự. Bệ thờ rêu mốc, không được bảo vệ, nằm trơ trọi với thời gian.

Xung quanh di tích gạch, đá nằm ngổn ngang, tường rào, bia đá bị bào mòn, người dân tận dụng bãi đất trống để chăn bò, trong khuôn viên duy nhất còn tấm bia với đường nét hoa văn tinh xảo, ghi chép công trạng của ông gần như nguyên vẹn. Đối diện tấm bia là khu nhà sấp lễ được khởi công từ lâu nhưng đến nay vẫn còn dang dở. 

Trong cái nắng như đổ lửa, ông Tưởng dẫn chúng tôi đến thôn 2, nơi còn lưu giữ hai tấm bia đá, một tấm ghi rõ công lao hiển hách của danh tướng Lê Thì Hải (con nuôi Lê Thì Hiến, võ tướng lập nhiều chiến công ở miền biên cương phía Bắc, trong suốt ba đời vua là Lê Gia Tông, Lê Hy Tông và Lê Dụ Tông…). Ông qua đời năm Bính Thân (1716) niên hiệu Vĩnh Thịnh thứ 12, đời vua Lê Dụ Tông, phong tặng hàm Thái phó, thụy hiệu Hùng Tuấn.

Tấm bia còn lại kể về công trạng của các vị tướng họ Lê – được liệt là một trong những tấm bia đẹp nhất, hoành tráng nhất miền Bắc.

Xót xa di tích Quốc gia 400 tuổi có nguy cơ thành phế tích ảnh 2

Ông Chu Kim Tưởng, cán bộ văn hóa xã Thọ Phú bên cạnh tấm bia được liệt vào hàng đẹp, hoành tráng nhất miền Bắc. 

Theo ông Tưởng, tấm bia này có đường kính rộng 6m, cao 1,8m, phía trên có mai che như cung đình, kết hợp nhiều họa tiết bắt mắt. Phía dưới ghi công các tướng sĩ, điều đặc biệt, những hàng chữ trên tấm bia được khắc, trạm trổ rất tỉ mỉ, công phu, thể hiện bàn tay tài hoa của nghệ nhân khi đó… Điều đáng buồn, tấm bia này hiện được một hộ dân dùng làm hàng rào chắn trước nhà.

Được công nhận là di tích lịch sử cấp Quốc gia năm 1993, đến nay không ai nghĩ đây là di tích đã được xếp hạng, bởi giờ đây nó như một khu đất bỏ hoang, với lởm chởm cỏ dại, gạch đá, nằm lạc lõng trong khu đất rộng lớn.

Trao đổi với PV, ông Vũ Khắc Hiệp, Chủ tịch UBND xã Thọ Phú, cho hay: “ Biết là khu di tích đang xuống cấp trầm trọng, song do nguồn ngân sách địa phương hạn hẹp, công tác tu bổ còn nhiều khó khăn, xã đã nhiều lần huy động nguồn xã hội hóa làm con đường bê tông vào khu di tích, lát gạch tại đường đi lối lại trong khuôn viên. Vừa rồi, tỉnh có đầu tư 400 triệu xây dựng nhà sắp lễ và khu quản lý di tích, nhưng do dự toán vượt lên ngưỡng 1 tỷ, trước mắt địa phương tiếp tục huy động xã hội hóa, tiết kiệm ngân sách, cố gắng hoàn thành trong thời gian sớm nhất.”

“Việc phục dựng linh vật, nhà che bia, sập... chắc khó thực hiện trong một sớm, một chiều”, ông Hiệp cho biết thêm.

Theo Kiến Thức
Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
(Ngày Nay) - Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, ngày 15/11, Bảo tàng - Thư viện Bà Rịa-Vũng Tàu (Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh) tổ chức khai mạc Không gian trưng bày chuyên đề “Khảo cổ học ven biển, hải đảo Thành phố Hồ Chí Minh - Những phát hiện mới giai đoạn 2020 -2025”.
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
(Ngày Nay) - Chiều 15/11, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế (thành phố Huế) cho biết, thành phố đã ban hành các quyết định triển khai ba chính sách giảm phí tham quan các điểm di tích thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế dành cho du khách sử dụng các tuyến giao thông du lịch mới, khách tham dự hội nghị, hội thảo, triển lãm (du lịch MICE) và khách sử dụng dịch vụ khám, chữa bệnh (du lịch y tế). Đây là các chính sách nhằm kích cầu du lịch của UBND thành phố Huế.
Nghệ sĩ Đặng Văn Phúc chụp hình với một tiểu thương của khu chợ
“Chạm Đồng Xuân”: khám phá những “kho báu” nghệ thuật ẩn giấu trong lòng chợ
(Ngày Nay) - Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 từ 13-28/11/2026 , chương trình “Chạm Đồng Xuân”, với sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB), mang đến một hành trình trải nghiệm nghệ thuật độc đáo, nơi công chúng có thể tìm kiếm những “kho báu” sáng tạo ẩn mình giữa không gian giao thương tuổi đời hơn một thế kỷ.
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
(Ngày Nay) - Lễ trao giải Giải thưởng Truyền hình giải trí Châu Á lần thứ 31 - năm 2026 (31 st Asian Television Awards 2026 - ATA2026) diễn ra trong hai đêm 13 và 14/11/2026 tại Nhà hát Hòa Bình, TP.Hồ Chí Minh, quy tụ hơn 400 nghệ sĩ, nhà sản xuất, nhà làm phim và lãnh đạo các đài truyền hình châu Á và Việt Nam.
Các tác giả giao lưu, chia sẻ tâm huyết sáng tác sách tranh thiếu nhi tại chương trình “Gọi tên yêu thương, ươm mầm cảm xúc” vào sáng 14/11.
Các tác giả tìm cách giữ sức hút cho sách tranh thiếu nhi thời AI
(Ngày Nay) - Trước sự phát triển của AI và các hình thức đọc số, những người viết sách tranh thiếu nhi lựa chọn đầu tư vào câu chuyện, hình ảnh và cảm xúc; đồng thời đề cao vai trò đồng hành của cha mẹ để nuôi dưỡng thói quen đọc, giúp trẻ gắn bó với sách từ những năm đầu đời.