Nhà thơ Nguyễn Duy “tìm thân nhân” khắp ba miền

Nhà văn Trịnh Bích Ngân, Chủ tịch Hội Nhà văn TPHCM, cho biết: “Nói đến Nguyễn Duy, người yêu thơ nhớ ngay bài thơ Tre Việt Nam. Đó là bài thơ lục bát đã có sức sống hơn nửa thế kỷ, thể hiện vẻ đẹp và ý chí Việt Nam vừa mềm mại vừa kiên cường: “Yêu nhiều nắng nỏ trời xanh/ Tre xanh không đứng khuất mình bóng râm/ Bão bùng thân bọc lấy thân/ Tay ôm tay níu tre gần nhau thêm”. Hành trình thơ Nguyễn Duy trải dài từ chiến tranh đến hòa bình. Trong khói lửa đạn bom, thơ ông đã lên tiếng. Trong giai đoạn đổi mới, thơ ông đã lên tiếng. Trong hội nhập quốc tế, thơ ông cũng đã lên tiếng. Những câu thơ Nguyễn Duy lặng lẽ vào đám đông, và cảm hóa đám đông. Những câu thơ Nguyễn Duy len lỏi vào mâu thuẫn, và xoa dịu mâu thuẫn. Thơ ông bắt một nhịp cầu kết nối giữa trái tim với trái tim, giữa con người với con người, không hoang mang, không oán trách, không hận thù”.

Kiến trúc sư Nguyễn Trường Lưu, -Chủ tịch Liên hiệp các Văn học Nghệ thuật TPHCM, nhà văn Trịnh Bích Ngân, (bìa trái) Chủ tịch Hội Nhà văn TPHCM và nhà văn Trầm Hương - Phó chủ tịch Hội Nhà văn TPHCM tặng hoa chúc mừng nhà thơ Nguyễn Duy

Kiến trúc sư Nguyễn Trường Lưu, Chủ tịch Liên hiệp các Văn học Nghệ thuật TPHCM, đã tặng hoa nhà thơ Nguyễn Duy và chia sẻ ngắn gọn: “Khi tìm ý tưởng để tham gia thiết kế công trình Khu tưởng niệm các Vua Hùng ở TPHCM, trong đầu tôi hiện lên câu thơ: Tre xanh xanh tự bao giờ/ Chuyện ngày xưa đã có bờ tre xanh…, của nhà thơ Nguyễn Duy. Thế là tôi thiết kế con đường tre cho khu tổ hợp các công trình ở Khu lưu niệm này. Công trình Khu tưởng niệm các Vua Hùng và con đường tre của tôi sau khi hoàn thành đã đạt Giải thưởng Kiến trúc quốc gia năm 2010. Tôi xin cảm ơn anh Nguyễn Duy và chúc chương trình đọc thơ “Tìm thân nhân” của anh thành công”.

“Tìm thân nhân” là một bài thơ của nhà thơ Nguyễn Duy từng in trong 18 tập thơ của ông. Mỗi buổi đọc thơ và giao lưu sẽ có 12 bài thơ tiêu biểu nhất của Nguyễn Duy được chính tác giả trình bày. Trong buổi “Tìm thân nhân” sáng nay, 3 bài thơ Tre Việt Nam, Đò Lèn và Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa do nghệ sĩ diễn ngâm Phan Thanh Vân và nghệ sĩ đàn tranh Hải Phượng trình diễn, còn lại 9 bài thơ quen thuộc Tìm thân nhân, Ánh trăng, Nghe tiếng tắc kè trong thành phố, Đứng lại, Ông già Nam bộ, Xuồng đầy, Mười năm bấm đốt ngón tay, Hoa hậu vườn nhà ta và Đánh thức tiềm lực do chính tác giả trình diễn thơ mình.

Đến với “Tìm thân nhân”, khán giả không chỉ được nghe thơ do chính tác giả trình bày mà còn nghe được những câu chuyện liên quan đến bài thơ đó do nhà thơ kể lại. Chẳng hạn với bài Ông già Nam bộ, lúc đầu Nguyễn Duy lấy tên là “Ông già Hậu Giang” viết về một người nông dân không có ruộng, chuyên đi cày thuê nhưng lại có rất nhiều lúa để bán cho Nhà nước vào thời bao cấp. Nhà thơ Nguyễn Duy phát hiện ông già Nam bộ này giống cha mình ở quê ngoài Bắc: “Tôi thấy người dân ở trong Nam hay ngoài Bắc đều giống nhau. Sau này đi nhiều nơi trên thế giới, tôi thấy làm dân ở nước nào cũng đều giống nhau, chỉ có ông cầm quyền là khác”.

Hay như Hoa hậu vườn nhà ta là bài thơ Nguyễn Duy viết để ghẹo nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và giáo sư mỹ học Hoàng Thiệu Khang khi hai ông được mời làm giám khảo cuộc thi hoa hậu đầu tiên do nhà thơ Dương Kỳ Anh chủ xướng. Nhà thơ Nguyễn Duy, hóm hỉnh nói với nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và giáo sư Hoàng Thiệu Khang: “Được đi xem gái đẹp “cởi truồng” lại được người ta tặng phong bì cảm ơn, hai ông sướng nhất đời rồi còn gì”.

Hoặc bài thơ Tìm thân nhân được Nguyễn Duy kể là ông viết tặng bà má của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn khi đang ở tại nhà của nhạc sĩ. “Lần đầu tiên tôi được ăn cơm, uống bia và tráng miệng do má anh Trịnh Công Sơn nấu. Với lính tráng bọn tôi, món tráng miệng là thứ gì đó lạ lắm. Bài Tìm thân nhân và một bài nữa tôi viết tặng má của anh Sơn. Ngày đó chiến tranh vừa kết thúc, mục “tìm thân nhân” trên báo được rất nhiều người đọc. Tôi đã mở đầu bài thơ này với những dòng đã in trên báo: “Con - Mai Thị Từ/ quê ở Bùi Chu/ di cư năm 1954/ nay ở đâu tin cho cha biết... “Cha - Huỳnh Đình Thà/ ở Phú Thọ Hoà/ năm 1954 tập kết/ nay ở đâu cho con được biết...”.

Theo đánh giá của nhà nghiên cứu và phê bình văn học Lê Thiếu Nhơn, thì nhà thơ Nguyễn Duy là một trong số ít các nhà thơ “có khả năng đọc thơ mình suốt một buổi mà vẫn lôi cuốn công chúng. Bây giờ, ba ông đã bước qua tuổi cổ lai hy, sức khỏe mỗi vị hao hụt dần và quỹ thời gian mỗi vị còn rất ít. Tôi tin, video ghi lại chương trình ấy, chắc chắn trở thành tài sản quý giá cho người yêu thơ Việt Nam khắp nơi. Thật may mắn, nhà thơ Nguyễn Duy đã tự thân vận động để được "Tìm thân nhân". Và may mắn hơn cho những ai yêu thơ được trực tiếp nghe nhà thơ Nguyễn Duy đọc của chính ông”.